Κατόπιν του θορύβου και της δυσοσμίας που έχει δημιουργηθεί τον τελευταίο καιρό από τα σημαντικότατα θέματα που κάποιοι έσπειραν πριν χρόνια και τώρα ανθίζουν, όχι ως όμορφα και ευωδιαστά λουλούδια αλλά, ως ψυχοφάγα και αχόρταγα σαρκοβόρα εκτρώματα, θεωρώ υποχρέωσή μου να βγω λίγο έξω από το βόθρο που ζούμε σήμερα και να αναπνεύσω λίγο καθαρό αέρα.
Το ξερό μου το κεφάλι δεν με άφησε να σπουδάσω κάποια επιστήμη ώστε να μπορώ και εγώ σήμερα να ομιλώ επιτηδευμένα σε κάποιο συγκεκριμένο τομέα.
Έχω να αντιμετωπίσω λοιπόν ανθρώπους σπουδαγμένους που χρησιμοποιούν την γνώση τους, μετά από χρόνια σπουδών έρευνας και σκέψης (;), υιοθετώντας ένα λεξιλόγιο με λέξεις και έννοιες που μόνο σκοπό έχουν την επιτηδευμένη αλλά σχολαστικά απόκρυψη, μνήμης, συνείδησης, σκέψης, λόγου και συνεπακόλουθα ανθρώπινης ταυτότητας.
Οι άνθρωποι αυτοί, άγνωστο σε εμένα το γιατί αλλά όχι αδιάφορο, αποφάσισαν κάποια στιγμή στη ζωή τους, είτε να παρασυρθούν από σειρήνες είτε να κάνουν παρέα στις σειρήνες, μη μπορώντας να αντέξουν την μοναξιά της επιστημονικής πολυπραγμοσύνης τους.
Ζητώ συγγνώμη από την επιστήμη, αλλά αυτή η ίδια αποφάσισε να αναιρέσει τον εαυτό της όταν έθεσε δοτούς θεούς, και θέσπισε δικά της δόγματα.
Αυτοαναιρέθηκε έτσι, στην αγωνία της να καλύψει τα συνεχιζόμενα κενά που προκαλούσε η αλληλουχία εξεύρεσης απαντήσεων με την δημιουργία πολλαπλάσιων νέων.
Η ανάγκη περιχαράκωσης της συνέχισης της αυθεντίας της, συνάμα με την δημιουργία στεγανών για να μη μπάζει νερά καθαρά η έρευνά της, την οδήγησε στην δημιουργία της νέας θρησκείας με ανακυκλώσιμα φερτά υλικά του παρελθόντος.
Αυτήν, της παγκόσμιας νέας θέασης του κόσμου.
Η αγωνία της να διατηρήσει το στίγμα της μέσα από την διαρκώς επιταχυνόμενη ανάπτυξη της τεχνολογίας, που βρίσκεται ένα βήμα μπροστά της, σε συνδυασμό με το θεόρατο κόστος που απαιτείται για την συνέχιση της έρευνάς της, συνετέλεσε στην παραχώρηση της ανεξαρτησίας της στην κυρίαρχη ιδιότητα της νέας θρησκείας.
Την εξουσία του χρήματος.
Κατάφερε μέσα σε ελάχιστα χρόνια, να είναι ο μόνος διαπιστευμένος πρεσβευτής για οτιδήποτε αφορά την ανθρωπότητα.
Σε όλους τους παλαιότερους κλάδους, αλλά και σε ένα σωρό νέους.
Για όλα όσα αναφέρονται πλέον, επικαλείται και το όνομα ενός «διακεκριμένου καθηγητή».
Είναι το στοιχείο που ο αδαής πολίτης του κόσμου, δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει.
Για τον «απόλυτο» έλεγχο της κοινής γνώμης, οι «μεγάλοι» σταδιακά πήραν τα ηνία στις πρώτες ύλες, στα μέσα παραγωγής, στο ανθρώπινο δυναμικό, στην ενέργεια, στην διακίνηση αγαθών και χρημάτων, στην ενημέρωση, και στα κέντρα αποφάσεων.
Διάφορες επιμέρους παράμετροι, τακτοποιήθηκαν με «παράπλευρες» απώλειες.
Για όλα τα ανωτέρω όμως χρειαζόταν μία επιβεβαίωση του «καλώς έχειν», από έναν «ανεξάρτητο» φορέα (ή εκδορέα;) που θα ήταν αδύνατο να αμφισβητηθεί μέσα από κοινωνικοπολιτικές σκοπιμότητες.
Η επιστήμη εάλω λοιπόν.
Έτσι και τολμήσεις να αμφισβητήσεις με την λογική, κάποια παρουσίαση, σε κολλάνε στον τοίχο, δαχτυλοδειχτούμενο, λέγοντας:
Γνωρίζεις εσύ καλύτερα από τον επιστήμονα;
Η πολιτική, η οικονομία, η φυσική, η χημεία, και όλα αυτά που έχουν να κάνουν με την φύση, την ανθρώπινη δραστηριότητα και τις επιλογές της, αλλά και τις συνέπειες των πράξεών της, κυκλοφορούν σε λυσσάρια.
Το τελευταίο οχυρό που ήταν και το πιο δύσκολο, λέγεται Ιστορία.
Βλέπετε, είναι προσπελάσιμη και στον πιο αδαή διότι είναι και γραπτή και προφορική, αλλά το κυριότερο άμεσα αποτυπωμένη μνήμη.
Δεν χρειάζεται, πάντα, βαθυστόχαστες επιστημονικές εξηγήσεις.
Απαιτεί όμως σκέψη και φρόνηση.
Η απάντηση αναφωνήθηκε καταίσχυντα.
Εύρηκα!
Την ανέθεσαν σε επιστήμονες, να την ξαναγράψουν, να την επαναερμηνεύσουν, και να την παρουσιάσουν σε νέα εκδοχή όπου δεν θα χρειάζεται πλέον σκέψη και φρόνηση.
Το κάστρο δεν έχει πέσει ακόμη!
Υπάρχουν αυτοί, όπου πιστοί στην ματαιοδοξία τους και στην φιλοχρήματη κενότητά τους, θα συνεχίζουν το έργο τους, θεωρώντας ότι δεν πρέπει να αμφισβητούνται, αποτελώντας τους χρήσιμους ηλίθιους
Υπάρχουν και πολλοί που κινούνται, ακροβατικά, μεταξύ της συνείδησης και του συμβιβασμού.
Υπάρχουν όμως και λίγοι έντιμοι επιστήμονες ανά τον κόσμο, αλλά και λίγοι ελεύθερα σκεπτόμενοι, που δίνουν σθεναρή μάχη και αντιστέκονται στο ασφυκτικό αγκάλιασμα που επιτελείται.
Και αντιστέκονται, διότι έχουν κατά νου αυτό που διδάχθηκαν από κάποιους παλαιότερους αλλά και σύγχρονους δασκάλους.
Ότι η σκέψη και ο λόγος ανθρώπων, που μεταδίδουν την γνώση και την έρευνα, έχει αποκλειστικό αποδέκτη τον αδαή άνθρωπο για το καλό όλης της ανθρωπότητας.
Τέλος, υπάρχουμε (;) εμείς οι αδαείς καταναλωτές των επιστημονικών ερευνών και ανακοινώσεων, που μας σερβίρεται, σε πλούσια στολισμένο πάγκο, η χορταστική πραμάτεια τους.
Δοκώ, ότι θα πρέπει να ξαναγυρίσουμε, για όσο χρειαστεί, σε ψωμί, τυρί, λάδι και ελιές θυσιάζοντας τις ντομάτες προς επιχρωμάτησιν της γκρίζας φυσιογνωμίας των.
Εάν καλέσουμε δε και αυτούς που πρέπει, αναγνωρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την σπουδαιότητά τους, ίσως και να επανακτήσουμε τα βιβλία, και πετάξουμε τα λυσσάρια.
Δύο ημέρες που με «σημάδεψαν»...
Οι τελευταίες δύο ημέρες, συνετέλεσαν στο να πληγεί, η όποια αξιοπιστία έχω αποκτήσει σε αυτήν την μικρή μου διαδρομή στο διαδίκτυο.
Απαράδεκτος παρορμητισμός σε συνδυασμό με παιδική αφέλεια, με οδήγησαν στο να ενστερνιστώ δημοσίευμα και γεγονότα που ποτέ δεν έλαβαν χώρα.
Το γεγονός όμως, ότι συνετέλεσα σε άκοπη αναπαραγωγή αυτών, καταδεικνύει το μέγεθος της ευθύνης μου απέναντι σε κάποιους ανθρώπους που με διαβάζουν, αλλά και στον εαυτό μου.
Αυτό που μετ΄ επιτάσεως, κατηγορώ, σε αυτά που όλοι βλέπουμε καθημερινά να διαδραματίζονται στον έντυπο και ηλεκτρονικό τομέα ενημέρωσης, αυτό το ίδιο έκανα.
Όσο άδολη και να ήταν η πρόθεσή μου, το αποτέλεσμα δεν με δικαιώνει.
Η ελεύθερη έκφραση και επικοινωνία, προϋποθέτει αρχές, και ωριμότητα που στην προκειμένη περίπτωση δεν έδειξα.
Οφείλω λοιπόν μία ειλικρινή συγγνώμη προς τις/ους φίλες/ους και αναγνώστριες/ες που ενοχλήθηκαν με αυτήν μου την συμπεριφορά.
Το πάθημα θα γίνει μάθημα.
Απαράδεκτος παρορμητισμός σε συνδυασμό με παιδική αφέλεια, με οδήγησαν στο να ενστερνιστώ δημοσίευμα και γεγονότα που ποτέ δεν έλαβαν χώρα.
Το γεγονός όμως, ότι συνετέλεσα σε άκοπη αναπαραγωγή αυτών, καταδεικνύει το μέγεθος της ευθύνης μου απέναντι σε κάποιους ανθρώπους που με διαβάζουν, αλλά και στον εαυτό μου.
Αυτό που μετ΄ επιτάσεως, κατηγορώ, σε αυτά που όλοι βλέπουμε καθημερινά να διαδραματίζονται στον έντυπο και ηλεκτρονικό τομέα ενημέρωσης, αυτό το ίδιο έκανα.
Όσο άδολη και να ήταν η πρόθεσή μου, το αποτέλεσμα δεν με δικαιώνει.
Η ελεύθερη έκφραση και επικοινωνία, προϋποθέτει αρχές, και ωριμότητα που στην προκειμένη περίπτωση δεν έδειξα.
Οφείλω λοιπόν μία ειλικρινή συγγνώμη προς τις/ους φίλες/ους και αναγνώστριες/ες που ενοχλήθηκαν με αυτήν μου την συμπεριφορά.
Το πάθημα θα γίνει μάθημα.
Οι οξυρρύγχειοι πάπυροι.
Τα παρακάτω είναι αποσπάσματα αλληλογραφίας του Ρωμαίου συγκλητικού Μενένιου Άπιου , στον φίλο του Ατίλιο Νάβιο , ο οποίος τον διαδέχεται στην διακυβέρνηση της Αχαίας και τον συμβουλεύει για το πώς μπορεί να χειριστεί τους Έλληνες.
Οι πάπυροι βρέθηκαν στην τοποθεσία Οξύρρυγχος , εξ ου και το όνομα του τίτλου.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΩΤΟ
… κερδίσαμε αγαπημένε Ατίλιε τον κόσμο με τις λεγεώνες μας, αλλά θα μπορέσουμε να τον κρατήσουμε μονάχα με την πολιτική τάξη που θα του προσφέρουμε.
Διώξαμε τον πόλεμο στις παρυφές της γης. Από τον Περσικό κόλπο, ως την Μαυριτανία και από την γη των Αιθιόπων ως την Καληδονία, αδιατάρακτη βασιλεύει η ρωμαϊκή ειρήνη.
Δύσκολο φαίνεται να εξηγήσει κανείς, πως μια πόλη έφτασε να κυβερνά την οικουμένη. Μέσα στους λόγους όμως που θα αναφέρονταν για μια τέτοια εξήγηση θα έπρεπε πρώτος να ήταν ετούτος :
Καταλάβαμε καθαρά και έγκαιρα πως υποτάσσοντας ξένους λαούς αναλαμβάνουμε μιαν ευθύνη για την ευημερία τους. Τούτη η συνείδηση της ευθύνης διακρίνει τους βαρβάρους κατακτητές από τους κοσμοκράτορες.
Μονάχα ο Αλέξανδρος πριν από μας είχε την συνείδηση τούτης της ευθύνης. Ευτυχώς για την δόξα της Ρώμης, πέθανε νέος, γιατί αλλιώς θα ήτανε οι Έλληνες σήμερα οι άρχοντες του κόσμου.
Αλίμονο στους λαούς όταν τις προσπάθειές τους τις ενσαρκώνουν μονάχα σε μεμονωμένα άτομα που περνούν και όχι σε ανθρώπινες κοινότητες, σε θεσμούς που αντέχουν στην ροή των πραγμάτων και σηκώνουν άνετα τον όγκο των πολύχρονων έργων.
Έχουμε την σοφία να μην θέλουμε να είμαστε δυσβάσταχτοι εκμεταλλευτές των λαών που υποτάχτηκαν στην εξουσία μας.
… Αλλά δεν φτάνει να τους χαρίζουμε την ειρήνη και τάξη, γατί αυτά είναι αρνητικά στοιχεία, είναι όροι, δεν αποτελούν την ουσία της ευδαιμονίας των ανθρώπων.
… θα έπρεπε και της φιλοσοφίας και της ποίησης τα δώρα να σκορπούσαμε στις χώρες που κυβερνούμε. Το μέγα όμως τούτο έργο είμαστε άξιοι να το κάνουμε μόνο στις δυτικές επαρχίες, γιατί εκεί που βρίσκεσαι εσύ, οι Έλληνες το επιτελούν ακόμη σήμερα καλύτερα από μας.
Ας επαναλάβουμε και εμείς την δυσάρεστη ομολογία του Οράτιου Φλάκκου :
Graecia capta, ferum victorem cepti, et artes intulit agresti Latio
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΡΙΤΟ
… Ο Έλληνας είναι πιο εγωιστής από εμάς και συνεπώς από όλα τα έθνη του κόσμου.
Το άτομό του είναι «πάντων χρημάτων μέτρον» κατά το ρητό του Πρωταγόρα.
Αδέσμευτο, αυθαίρετο και ατίθασο, αλλά και αληθινά ελεύθερο, ορθώνεται το «εγώ» των Ελλήνων.
Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί, όσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με την σκέψη τους. Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια τους και όχι με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν από αυτούς. Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν, με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει, αλλά είναι πάντα νέα, δροσερή και το κάθε τι, χάρις σε αυτό το «εγώ» αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους.
Είναι όμως και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα.
Το ίδιο «εγώ» που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συστήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των ανθρώπων.
Και ήρθανε καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλά δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες.
Και εμείς τους συναντήσαμε, καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γι΄ αυτό η κρίση μας γι΄ αυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή που κάποτε καταντά άδικη.
Αλλά και πώς να μην είναι; Η μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφρονεί τον νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια.
Απορείς πως η πατρίδα των πιο μεγάλων νομοθετών, έχει τόση λίγη πίστη στον νόμο.
Και όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των.
Σπάνια οι Έλληνες πείθονται «τοις κείνων ρήμασι».
Πείθονται μονό στα ρήματα τα δικά τους και ή αλλάζουν τους νόμους κάθε λίγο ανάλογα με τα κέφια της στιγμής, ή όταν δεν μπορούν να τους αλλάξουν, τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους ή τη βία ή τον δόλο.
Α! πόσο την χαίρεται ο Έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους, τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη!
Ο Έλληνας έχει την πιο αδύνατη μνήμη από μας, έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος και κάθε λίγο, μόλις δυσκολέψουν λίγο τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις.
Θες να σαγηνεύσεις την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική;
Πες τους : «Σας υπόσχομαι αλλαγή» Πες τους: «Θα θεσπίσω νέους νόμους» Αυτό αρκεί.
Με αυτό χορταίνει η ανυπομονησία τους, το αψίκορο πάθος του.
Τι φαεινές συλλήψεις θα βρεις μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής! Εμείς δειλά-δειλά και μόνο με το χέρι του πραίτορα τολμήσαμε, διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες να ξεφύγουμε από τους άκαμπτους κλοιούς της Δωδεκαδέλτου μας, και πάλι διατηρώντας όλους τους τύπους, όλα τα εξωτερικά περιβλήματα.
Τούτη η υποκρισία των μορφών, όταν η ουσία αλλάζει, δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχειά του βαραίνουν στην πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχουμε αιώνες εκεί που οι Έλληνες εκάμφθησαν σε δεκαετηρίδες.
… Μέσα στους πιο πολλούς Έλληνες, άμα σκάψεις λίγο, θα βρεις ένα ισχνό υπερόπτη Κοριολανό, έναν άσημο εκδικητικό Αλκιβιάδη, ένα εγώ μεγαλύτερο από την πατρίδα.
Όχι βέβαια σε όλους, αλλιώς δεν θα υπήρχαν σήμερα πια ελληνικές πόλεις. Αλλά όποιος διοικεί, σαν κι εσένα, έναν λαό, πρέπει να γνωρίζει τις άρχουσες ροπές, που δεν φτάνουν βέβαια ως την φανερή ακρότητα του ωραίου Αθηναίου ή του δικού μας Γάιου Μάρκου, αλλά τείνουν προς τα εκεί.
Οι πολλοί, από χίλιους δυο λόγους, γιατί είναι πιο μικροί και πιο αδύνατοι, σταματούν μεσοδρομίς. Μα και μ' αυτούς, το κακό γίνεται.
… Οι Έλληνες λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν επάνω από τα πράγματα. Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος, θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής τους περίπτωσης ακόμα κι όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην εκκλησία η στο δικαστήριο.
Ο Έλληνας ζητεί από τον νόμο δικαιοσύνη για την δική του προσωπική περίπτωση. Εάν τύχει και ο νόμος, δίκαιος στην ολότητά του και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις όπως η δική του, δεν μπορεί αυτό να το παραδεχτεί. Και εν τούτοις τετρακόσια χρόνια τώρα το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων, πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων, πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη. Το διακήρυξε αυτό και ο Σταγειρίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές. Δεν δέχεται να θυσιάσει την δική του περίπτωση, το δικό του εγώ σε έναν νόμο σκόπιμο και δίκαιο στην γενικότητά του.
Έτσι είναι πολλοί στις πόλεις που τώρα πρόκειται να διοικήσεις.
Έτσι διαφορετικοί, αν όχι από μας, όμως από τους πατέρες μας, που θεμελίωσαν το μεγαλείο της παλιάς, της αληθινής μας δημοκρατίας.
Πηγή: Δίοδος, Η Πύλη της Γνώσης
Δείτε και το πρώτο σχόλιο.
Φτωχή Ελλάδα...;
Σημαντική παρέμβαση ενός εξαίρετου Έλληνα, που προσπαθεί να σπάσει τα δεσμά της πολιτικής εξάρτησης των πολιτών από τα πρόσωπα και τις ιδεολογίες.
Δεσμά που λειτουργούν σήμερα ως το κυρίαρχο στοιχείο ερμηνείας του πολιτικού τους και όχι μόνον γίγνεσθαι μέσα σε ένα στενότατο χρονικό ορίζοντα.
Ανοίγει τον χρόνο, προσκαλώντας την Ιστορία σαν ξεναγό.
Το προοίμιο της αναφοράς του εδώ.
Ο "νήπιος γέρων" είπε…
Το ανεκτίμητο προνόμιο όποιας ψυχής ενσαρκώνεται στην Ελλάδα είναι η ΙΣΤΟΡΙΑ των Ελλήνων. Ακολουθώντας την Ιστορία σαν μίτο της Αριάδνης, μπορούμε να φθάσουμε πίσω στον Ανδρέα, στον ΚΚ, στον Γέρο, στον Εμφύλιο, στον Β΄ και Α΄ Παγκόσμιο, στο “αθάνατο κρασί του 21″, στην Τουρκοκρατία, στην Ρωμαιοκρατία, στον Αλέξανδρο, στους Περσικούς, στον Χρυσούν Αιώνα, στον Όμηρο, τον Ησίοδο και τους Ολυμπιακούς του 776 π.Χ.: την ΑΡΧΗ των ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ και του ΔΥΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ!
Μετά, και έως τον 13ο αι. π.Χ. και τα “Τρωικά”, μπαίνουμε σε ένα χώρο- χρόνο που μέχρι τον 19ο αι. θεωρούνταν “ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ”. Έκτοτε, ΟΜΩΣ, λόγω Σλήμαν, προσαρτήθηκε στην ΙΣΤΟΡΙΑ, (: αν και δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει αρκούντως αυτό). Από κει και πίσω χρονικά, οι κάτοικοι της χώρας δεν λέγονταν, ΚΑΝ, Έλληνες. Αναλαμβάνει, δε, η Ελληνική Μυθολογία να μας τους γνωρίσει και να κατατάξει τους πρώτους εξ αυτών στους ΘΕΟΥΣ: “Ά ν θ ρ ω π ο ι και θ ε ο ί έ ν γ έ ν ο ς έ σ μ ε ν”, (Πίνδαρος). Ξέρουμε και τα ονόματά τους, φυσικά: ο ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ και η ΠΥΡΡΑ γέννησαν τον ΈΛΛΗΝΑ…
Δηλαδή, το να ομφαλοσκοπούμε και να κοκορομαχούμε για το ποιος έχει πολιτικό δίκιο τα τελευταία 4, 5 ή 20 χρόνια είναι αστείο, μπροστά στα 187 του νεοελληνικού κράτους. Κωμικό, επίσης, το να εστιάζουμε μόνο στην Ιστορία των τελευταίων 187 χρόνων, ΑΝ συγκριθεί με το σύνολο των 2874 ιστορικών χρόνων. Όπως, επίσης, είναι ανόητο το να βάζουμε στο μικροσκόπιο μόνο αυτά τα 2874 χρόνια και να αφήνουμε ανεξερεύνητα τα χιλιάδες υπόλοιπα του Θησέα, του Μίνωα, των Πελασγών, των Κουρητών, των Τελχινών, των Κορυβάντων, των Ηλιαδών, του Λίνου, του Ορφέα, του Ηρακλέα, του Προμηθέα, του γιου του, Δευκαλίωνα, και του εγγονού του, Έλληνα.
«ΔΕΙ ΔΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ», για το νυν έθνος των Ελλήνων, και όχι «χρημάτων», πλέον! Σαν πάμπτωχοι Έλληνες και, επί πλέον, σκλαβωμένοι, επιβιώσαμε 1967 χρόνια. Από το 1821 μέχρι και το 1960 ή το 70 ή το 80, ανάλογα πώς το βλέπει κανείς, τα καταφέραμε και πάλι σαν φτωχό έθνος. Από τότε που άρχισαν να πέφτουν τα “πακέτα” της ΕΕ, άρχισε και η κατρακύλα. Μήπως, ΤΕΛΙΚΆ, η έννοια της Ελλάδος, η Ελληνικότητα, το έθνος μας, είναι “προγραμματισμένο” να λειτουργεί και να αποδίδει ΜΟΝΟΝ ως λιτο-δίαιτο; Μήπως, η φτώχια ταιριάζει στην Ελλάδα, όπως το πένθος στην Ηλέκτρα; ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΜΕ ότι, τα εκατομμύρια σε περσικό χρυσάφι κατόρθωσαν αυτό που δεν κατόρθωσαν τα εκατομμύρια όπλα των Περσών- Ασιατών- Μάγων- Θεοκρατών…
ΕΠΙΜΥΘΙΟΝ
102. «Μια και με προτρέπεις, Βασιλιά, (: λέει ο Δημάρατος στον Ξέρξη), να σου πω οπωσδήποτε την ΑΛΗΘΕΙΑ, .. μάθε αυτό:
ΠΑΝΤΟΤΙΝΗ ΣΥΝ-ΤΡΟΦΟΣ ΤΉΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΤΗΣ,
την ΑΓΩΝΙΣΤΗΚΌΤΗΤΆ της όμως την έχει αποκτήσει από αλλού∙ αυτή δηλαδή είναι δημιούργημα της σοφίας των Ελλήνων και ενός απαράβατου κανόνα της ζωής τους, (: “ΝΟΜΟΣ”). Και ακριβώς την αγωνιστικότητά της αυτήν χρησιμοποιώντας ως όπλο η Ελλάδα, αποκρούει και κρατά μακριά της τόσο την ΦΤΩΧΕΙΑ όσο και την ΣΚΛΑΒΙΑ”, (Ηρόδοτος, “Πολύμνια”).
Δεσμά που λειτουργούν σήμερα ως το κυρίαρχο στοιχείο ερμηνείας του πολιτικού τους και όχι μόνον γίγνεσθαι μέσα σε ένα στενότατο χρονικό ορίζοντα.
Ανοίγει τον χρόνο, προσκαλώντας την Ιστορία σαν ξεναγό.
Το προοίμιο της αναφοράς του εδώ.
Ο "νήπιος γέρων" είπε…
Το ανεκτίμητο προνόμιο όποιας ψυχής ενσαρκώνεται στην Ελλάδα είναι η ΙΣΤΟΡΙΑ των Ελλήνων. Ακολουθώντας την Ιστορία σαν μίτο της Αριάδνης, μπορούμε να φθάσουμε πίσω στον Ανδρέα, στον ΚΚ, στον Γέρο, στον Εμφύλιο, στον Β΄ και Α΄ Παγκόσμιο, στο “αθάνατο κρασί του 21″, στην Τουρκοκρατία, στην Ρωμαιοκρατία, στον Αλέξανδρο, στους Περσικούς, στον Χρυσούν Αιώνα, στον Όμηρο, τον Ησίοδο και τους Ολυμπιακούς του 776 π.Χ.: την ΑΡΧΗ των ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ και του ΔΥΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ!
Μετά, και έως τον 13ο αι. π.Χ. και τα “Τρωικά”, μπαίνουμε σε ένα χώρο- χρόνο που μέχρι τον 19ο αι. θεωρούνταν “ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ”. Έκτοτε, ΟΜΩΣ, λόγω Σλήμαν, προσαρτήθηκε στην ΙΣΤΟΡΙΑ, (: αν και δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει αρκούντως αυτό). Από κει και πίσω χρονικά, οι κάτοικοι της χώρας δεν λέγονταν, ΚΑΝ, Έλληνες. Αναλαμβάνει, δε, η Ελληνική Μυθολογία να μας τους γνωρίσει και να κατατάξει τους πρώτους εξ αυτών στους ΘΕΟΥΣ: “Ά ν θ ρ ω π ο ι και θ ε ο ί έ ν γ έ ν ο ς έ σ μ ε ν”, (Πίνδαρος). Ξέρουμε και τα ονόματά τους, φυσικά: ο ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ και η ΠΥΡΡΑ γέννησαν τον ΈΛΛΗΝΑ…
Δηλαδή, το να ομφαλοσκοπούμε και να κοκορομαχούμε για το ποιος έχει πολιτικό δίκιο τα τελευταία 4, 5 ή 20 χρόνια είναι αστείο, μπροστά στα 187 του νεοελληνικού κράτους. Κωμικό, επίσης, το να εστιάζουμε μόνο στην Ιστορία των τελευταίων 187 χρόνων, ΑΝ συγκριθεί με το σύνολο των 2874 ιστορικών χρόνων. Όπως, επίσης, είναι ανόητο το να βάζουμε στο μικροσκόπιο μόνο αυτά τα 2874 χρόνια και να αφήνουμε ανεξερεύνητα τα χιλιάδες υπόλοιπα του Θησέα, του Μίνωα, των Πελασγών, των Κουρητών, των Τελχινών, των Κορυβάντων, των Ηλιαδών, του Λίνου, του Ορφέα, του Ηρακλέα, του Προμηθέα, του γιου του, Δευκαλίωνα, και του εγγονού του, Έλληνα.
«ΔΕΙ ΔΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ», για το νυν έθνος των Ελλήνων, και όχι «χρημάτων», πλέον! Σαν πάμπτωχοι Έλληνες και, επί πλέον, σκλαβωμένοι, επιβιώσαμε 1967 χρόνια. Από το 1821 μέχρι και το 1960 ή το 70 ή το 80, ανάλογα πώς το βλέπει κανείς, τα καταφέραμε και πάλι σαν φτωχό έθνος. Από τότε που άρχισαν να πέφτουν τα “πακέτα” της ΕΕ, άρχισε και η κατρακύλα. Μήπως, ΤΕΛΙΚΆ, η έννοια της Ελλάδος, η Ελληνικότητα, το έθνος μας, είναι “προγραμματισμένο” να λειτουργεί και να αποδίδει ΜΟΝΟΝ ως λιτο-δίαιτο; Μήπως, η φτώχια ταιριάζει στην Ελλάδα, όπως το πένθος στην Ηλέκτρα; ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΜΕ ότι, τα εκατομμύρια σε περσικό χρυσάφι κατόρθωσαν αυτό που δεν κατόρθωσαν τα εκατομμύρια όπλα των Περσών- Ασιατών- Μάγων- Θεοκρατών…
ΕΠΙΜΥΘΙΟΝ
102. «Μια και με προτρέπεις, Βασιλιά, (: λέει ο Δημάρατος στον Ξέρξη), να σου πω οπωσδήποτε την ΑΛΗΘΕΙΑ, .. μάθε αυτό:
ΠΑΝΤΟΤΙΝΗ ΣΥΝ-ΤΡΟΦΟΣ ΤΉΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΤΗΣ,
την ΑΓΩΝΙΣΤΗΚΌΤΗΤΆ της όμως την έχει αποκτήσει από αλλού∙ αυτή δηλαδή είναι δημιούργημα της σοφίας των Ελλήνων και ενός απαράβατου κανόνα της ζωής τους, (: “ΝΟΜΟΣ”). Και ακριβώς την αγωνιστικότητά της αυτήν χρησιμοποιώντας ως όπλο η Ελλάδα, αποκρούει και κρατά μακριά της τόσο την ΦΤΩΧΕΙΑ όσο και την ΣΚΛΑΒΙΑ”, (Ηρόδοτος, “Πολύμνια”).
Γερμανία über die Freiheit...
Η Γερμανία είναι μέρος του προβλήματος της Ελλάδας.
Πηγή: Σοφοκλέους 10
Θεωρώ ότι είναι ένα από τα πιο κατατοπιστικά άρθρα που έχουν γραφεί, και που περιγράφει όχι μόνο την πραγματικότητα της οικονομίας μας και την σχέση της με την Ε.Ε, αλλά συμπυκνώνει τον τρόπο λειτουργίας ενός ολιγαρχικού καπιταλισμού που στοχεύει στην επικράτηση, μέσω κρατών όπως το δικό μας, που ποτέ δεν ενδιαφέρθηκαν για την οικονομική και Εθνική τους αυτοδυναμία και ανεξαρτησία, μέσα σε ένα περιβάλλον οικονομικής παγκοσμιοποίησης.
Η οικονομική μας, και όχι μόνον, σύνθλιψη που επιχειρείται, απαιτούσε τρεις παράγοντες.
Τον "καλό" άρπαγα, και τις διαχρονικά υπόδουλες κυβερνήσεις.
Ο τρίτος παράγοντας σε αυτό το βλεγδυρό σενάριο, οι πολίτες, οδηγήθηκαν με μαεστρία κατ΄ αρχάς στην αποδοχή του πρώτου και στην συνέχεια στην ανάδειξη και διατήρηση των δεύτερων, εξαντλώντας όλα τα εισιτήρια που εκδόθηκαν για αυτήν την παράσταση.
Και δεν ήταν καν δωρεάν.
Οι λόγοι που οι πολίτες συμμετέχουν κοιμισμένοι στο έργο της ντροπής εδώ και 29 χρόνια, έχουν αναφερθεί από πολλούς ειδικούς και μη, ανατρέχοντας σε ιστορικά, πολιτικά, κοινωνικά και οικονομολογικά στοιχεία.
Από αυτά, ελάχιστες αναφορές έγιναν ή ακόμα καλύτερα εκτενώς και διαχρονικώς τονίζονταν, στην έλλειψη ενδιαφέροντος των πολιτών για αληθινή ενημέρωση που προκύπτει από την πολιτική συνείδηση, την συνεχή αποφυγή ανάληψης πολιτικών ευθυνών, την παντελή έλλειψη ικανότητας αντίληψης του τι μέλλει γεννέσθαι, και τέλος στην πλήρη απουσία ενστίκτου επιβίωσης.
Εάν οι υπόδουλες κυβερνήσεις των τελευταίων 29 ετών είναι υπαίτιες για την αισχρή σημερινή κατάσταση σε όλα τα επίπεδα, τότε η συντριπτική πλειοψηφία των κοιμισμένων πολιτών αυτής της χώρας, είναι υπεύθυνη για αυτές τις κυβερνήσεις.
Εάν οι ευθύνες των κυβερνήσεων είναι διπλάσιες διότι διαχειρίστηκαν «προδοτικά» την εξουσία, τότε οι ευθύνες των πολιτών είναι διπλάσιες διότι διαχειρίστηκαν «προδοτικά» την ίδια τους την Ιστορία άρα και ύπαρξη.
Όλοι μαζί, κυβερνήσεις και πολίτες, αποτελούν το ενιαίο σύνολο που λέγεται κράτος.
Ίδια συστατικά, αντίθετα μεταξύ τους ως προς τους ρόλους, ενός συνόλου που απέχει μεταξύ των σε νοοτροπία, σκέψη, λόγο, πράξη.
Και εάν στις κυβερνήσεις αρέσκεται:
Να αυτομαγεύονται,
Να αυτοπροβάλλονται,
Να αυτοενεργούν,
Να ιδιοτελούν και,
Να πορεύονται.
Τότε και οι πολίτες είναι υποχρεωμένοι:
Να σκέπτονται και όχι να κοιμώνται,
Να θυμούνται και όχι να θυμώνουν,
Να βλέπουν και όχι να ονειροβατούν,
Να τολμούν και όχι να δειλιάζουν,
Να ανατρέπουν και όχι να βολεύονται,
Να ενημερώνονται και όχι να χαζεύουν,
Να συμμετέχουν και όχι να ιδιωτεύουν.
Η σχέση που περιγράφεται στο άρθρο, μεταξύ Γερμανίας και κρατών-μελών της Ε.Ε, είναι παρόμοια με την σχέση που έχουν κτίσει οι κυβερνήσεις με τους πολίτες όχι μόνον σε οικονομικό επίπεδο.
Άρχοντες και υποτελείς.
Η αφορμή των οικονομικών πραγμάτων είναι το αίτιο για εν γένει ενδοσκόπηση, αφού για την πλειοψηφία των πολιτών το αιτιατό για την ζωή τους είναι τα φράγκα και τα σέντσια.
Η αιτιώδης όμως συνάφεια που τα διέπει είναι η ίδια η ύπαρξή τους σε αυτόν τόπο , που λαμβάνει χώρα μόνο όταν επιτελείται η οιαδήποτε πράξις.
Αρκεί λοιπόν να αντιληφθούν και να κατανοήσουν ότι αυτό που διακυβεύεται, δεν είναι εάν αύριο, θα έχουν το γάλα του παιδιού τους, ή το χαρτζιλίκι του κανακάρη τους, ή την καλοπέρασή τους οι εργαζόμενοι, ή την σύνταξή τους οι γέροντες.
Αυτό που διακυβεύεται είναι η Ελευθερία σκέψης, λόγου, και επιλογής τρόπου αξιοπρεπούς διαβίωσης, που κάποιοι παλαιότεροι μας εμφύσησαν, μας δίδαξαν πως αποκτώνται, θυσιάστηκαν για να τα διατηρήσουν, και δεν μας τα μεταβίβασαν απλά, αλλά μας τα άφησαν παρακαταθήκη για να τα μεταβιβάσουμε και εμείς με την σειρά μας στις επόμενες γενιές.
Άρα, δεν έχουμε δικαίωμα να τα σπαταλήσουμε, όπως τις δραχμές κάποτε και τα ευρώ σήμερα, σε ατομικές ικανοποιήσεις φευγαλέων παθών και ονειρικών ηδονών.
Όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε τόσα περισσότερα θα διασώσουμε.
Είθε!
Στυγερή δολοφονία
Ασχέτως της πραγματικής αιτίας, της στυγερής αυτής δολοφονίας, ο συμβολισμός της αλληλουχίας των σιχαμερών γεγονότων που λαμβάνουν μέρος στην Κύπρο τον τελευταίο καιρό, αναδεικνύει το μέγεθος της σημασίας αυτού του πολύπαθου Νησιού.
Σημαντικότητα πολύπλευρη σε επίπεδα πολυδιάστατα.
Ας έχουμε τον νου μας ανοικτό σε ότι συμβαίνει τον τελευταίο καιρό γύρω μας.
Η ικανότητα/ανικανότητα αντίληψης και περαιτέρω νοητικής επεξεργασίας, της σύνδεσης αποσπασματικών γεγονότων, θα καθορίσει στο άμμεσο μέλλον πορείες διαχρονικές, που λυσσαλέα προσπαθούν κάποιοι επώνυμα, σε επίπεδο ιδεολογημάτων, αλλα και ανώνυμα σε επίπεδο αποφάσεων, να εκτρέψουν.
Ακολουθεί αναδημοσίευσις άρθρου της δημοσιογράφου και ερυνήτριας Φανούλας Αργυρίου στην εφημερίδα "Σημερινή", που έλαβα σήμερα.
Σημερινή
Τα κίνητρα των στυγερών δολοφόνων
| 14/01/2010 | ΤΗΣ ΦΑΝΟΥΛΑΣ ΑΡΓΥΡΟΥ
Η δολοφονία του μ. Άντη Χατζηκωστή πράγματι θυμίζει κάποιες σκληρές μέρες και νύχτες του παρελθόντος, που δεν θα ήθελε κανένας να θυμάται. Ήλθε ως αποκορύφωμα των προηγούμενων πρωτοφανών φαινομένων για την Κύπρο, της κλοπής του λειψάνου του μ. Τάσσου Παπαδόπουλου, τη σύληση του τάφου του, τη σύληση του τάφου άλλου πρώην Προέδρου Σπ. Κυπριανού...
Ο Άντης ήταν ένα εξαίρετο παιδί με αρχές, ένα άτομο που κανένα δεν ενόχλησε. Ένα παιδί που θα το κλάψουν και οι πέτρες. Και μαζί θα κλάψουμε και το χάλι της πατρίδας μας, και πού μας οδήγησαν και μας οδηγούν κάποιοι.
Τα τελευταία θλιβερά και φοβερά φαινόμενα που πλήττουν την Κύπρο μας είναι φρικιαστικά. Μας θυμίζουν τις δολοφονίες του Δεκέμβρη του 1963, όταν οι Τούρκοι και η ΤΜΤ, με τους Βρετανούς βοηθούς, ήθελαν να μας επιβάλουν τον τουρκισμό... Τρομερά πράγματα.
Τη δολοφονία του Θεόφιλου Γεωργιάδη. Και εκείνου με δύο σφαίρες...
Όποιοι και να ήταν οι λόγοι της άνανδρης αυτής δολοφονίας εκ προμελέτης και επί πληρωμή, γιατί όντως πρέπει να ήταν, εκείνο που κατάφεραν είναι να εμπεδώσουν στο λαό ότι ο στόχος τους είναι να κλείσουν τα στόματα όλων όσοι αντιστέκονται στη λύση που προσπαθούν κάποιοι να επιβάλουν. Ο Χάνεϊ μας το είπε, εξάλλου, εμείς θα σας το ξαναφέρνουμε μέχρι να το δεχθείτε...
Και να σκεφθείτε ότι μόλις πριν από λίγες μέρες, ένα πολιτικό πρόσωπο κατηγόρησε αδίκως κάποιες σατιρικές εφημερίδες στην Κύπρο, ότι τάχα με τα γραφόμενά τους υπονοούν (ή κάτι τέτοιο) τη... φυσική εξόντωση του Προέδρου!
Άλλου όμως την πραγματική «φυσική εξόντωση» στόχευαν σφαίρες...
Και το πλέον παράδοξο είναι ότι το έγκλημα αυτό έγινε με τη μεγαλύτερη ευκολία «μπροστά στα μάτια» των δύο μεγαλύτερων υπηρεσιών παρακολουθήσεων στο νησί. Την αμερικανική πρεσβεία και την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η αμερικανική πρεσβεία έχει μετατραπεί σε ένα ουσιαστικό φρούριο στην καρδιά της Λευκωσίας, εξοπλισμένη με την υψηλότερη τεχνολογία παρακολούθησης και όχι μόνο για την ασφάλεια του συγκροτήματός της. Ούτε γάτος δεν μπορεί να κουνηθεί δίχως να καταγράφεται. Η ΚΥΠ, η Αστυνομία, η Κυβέρνηση οφείλουν να απαιτήσουν και να εξασφαλίσουν τη βοήθεια όλων όσοι κατέχουν την παραμικρή πληροφορία. Οι πρεσβείες που φιλοξενούνται στον τόπο μας, έναν τόπο όπου βιώνει ένα βάσανο και μια τραγωδία για την οποία οι ξένες αυτές υπηρεσίες έχουν τη δική τους μερίδα ευθύνης, όπως είναι η πρεσβεία των ΗΠΑ αλλά και της Βρετανίας, καθώς και της Ρωσίας (που και εκείνη βρίσκεται στην άμεση περιοχή της δολοφονίας, και αυτή θα πρέπει να διατηρεί σημαντικές υπηρεσίες παρακολούθησης) έχουν υποχρέωση να ανταποκριθούν παραχωρώντας κάθε πληροφορία που έχουν για να εντοπιστούν οι άνανδροι δολοφόνοι, όποιοι και να είναι και για όποιο λόγο και να εκτέλεσαν το αδικοχαμένο θύμα τους. Και να μη μείνει και αυτή η δολοφονική πράξη ανεξιχνίαστη.
Αυτά τα λίγα προς το παρόν, για ένα παιδί που γνώρισα από τον καιρό που ήταν 20 χρονών φοιτητής στο Λονδίνο και τον θαύμαζα για την άψογη συμπεριφορά και ευπρέπειά του, για την εκτίμηση που είχε για όλους, το παντοτινό του χαμόγελο.
Αν νομίζουν ότι θα κάμψουν την αποφασιστικότητα του λαού με τέτοιες απάνθρωπες πράξεις αθώων, λανθάνονται οικτρά. Τουναντίον, φουντώνουν το κοινό αίσθημα, το θυμό την αγανάκτηση...
Η ασφάλεια του τόπου έχει πια ξοφλήσει. Το κράτος και ο λαός στον τόπο μας βρίσκονται στο έλεος των εγκληματικών στοιχείων που έχουν το απάνω χέρι. Δυστυχώς. Ούτε οι νεκροί ούτε οι ζωντανοί είναι ασφαλείς πλέον. Η Κύπρος παραπαίει, και πολιτικώς και κοινωνικώς, και οι μόνοι κερδισμένοι είναι οι εχθροί μας, οι κατακτητές μας.
Σημαντικότητα πολύπλευρη σε επίπεδα πολυδιάστατα.
Ας έχουμε τον νου μας ανοικτό σε ότι συμβαίνει τον τελευταίο καιρό γύρω μας.
Η ικανότητα/ανικανότητα αντίληψης και περαιτέρω νοητικής επεξεργασίας, της σύνδεσης αποσπασματικών γεγονότων, θα καθορίσει στο άμμεσο μέλλον πορείες διαχρονικές, που λυσσαλέα προσπαθούν κάποιοι επώνυμα, σε επίπεδο ιδεολογημάτων, αλλα και ανώνυμα σε επίπεδο αποφάσεων, να εκτρέψουν.
Ακολουθεί αναδημοσίευσις άρθρου της δημοσιογράφου και ερυνήτριας Φανούλας Αργυρίου στην εφημερίδα "Σημερινή", που έλαβα σήμερα.
Σημερινή
Τα κίνητρα των στυγερών δολοφόνων
| 14/01/2010 | ΤΗΣ ΦΑΝΟΥΛΑΣ ΑΡΓΥΡΟΥ
Η δολοφονία του μ. Άντη Χατζηκωστή πράγματι θυμίζει κάποιες σκληρές μέρες και νύχτες του παρελθόντος, που δεν θα ήθελε κανένας να θυμάται. Ήλθε ως αποκορύφωμα των προηγούμενων πρωτοφανών φαινομένων για την Κύπρο, της κλοπής του λειψάνου του μ. Τάσσου Παπαδόπουλου, τη σύληση του τάφου του, τη σύληση του τάφου άλλου πρώην Προέδρου Σπ. Κυπριανού...
Ο Άντης ήταν ένα εξαίρετο παιδί με αρχές, ένα άτομο που κανένα δεν ενόχλησε. Ένα παιδί που θα το κλάψουν και οι πέτρες. Και μαζί θα κλάψουμε και το χάλι της πατρίδας μας, και πού μας οδήγησαν και μας οδηγούν κάποιοι.
Τα τελευταία θλιβερά και φοβερά φαινόμενα που πλήττουν την Κύπρο μας είναι φρικιαστικά. Μας θυμίζουν τις δολοφονίες του Δεκέμβρη του 1963, όταν οι Τούρκοι και η ΤΜΤ, με τους Βρετανούς βοηθούς, ήθελαν να μας επιβάλουν τον τουρκισμό... Τρομερά πράγματα.
Τη δολοφονία του Θεόφιλου Γεωργιάδη. Και εκείνου με δύο σφαίρες...
Όποιοι και να ήταν οι λόγοι της άνανδρης αυτής δολοφονίας εκ προμελέτης και επί πληρωμή, γιατί όντως πρέπει να ήταν, εκείνο που κατάφεραν είναι να εμπεδώσουν στο λαό ότι ο στόχος τους είναι να κλείσουν τα στόματα όλων όσοι αντιστέκονται στη λύση που προσπαθούν κάποιοι να επιβάλουν. Ο Χάνεϊ μας το είπε, εξάλλου, εμείς θα σας το ξαναφέρνουμε μέχρι να το δεχθείτε...
Και να σκεφθείτε ότι μόλις πριν από λίγες μέρες, ένα πολιτικό πρόσωπο κατηγόρησε αδίκως κάποιες σατιρικές εφημερίδες στην Κύπρο, ότι τάχα με τα γραφόμενά τους υπονοούν (ή κάτι τέτοιο) τη... φυσική εξόντωση του Προέδρου!
Άλλου όμως την πραγματική «φυσική εξόντωση» στόχευαν σφαίρες...
Και το πλέον παράδοξο είναι ότι το έγκλημα αυτό έγινε με τη μεγαλύτερη ευκολία «μπροστά στα μάτια» των δύο μεγαλύτερων υπηρεσιών παρακολουθήσεων στο νησί. Την αμερικανική πρεσβεία και την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η αμερικανική πρεσβεία έχει μετατραπεί σε ένα ουσιαστικό φρούριο στην καρδιά της Λευκωσίας, εξοπλισμένη με την υψηλότερη τεχνολογία παρακολούθησης και όχι μόνο για την ασφάλεια του συγκροτήματός της. Ούτε γάτος δεν μπορεί να κουνηθεί δίχως να καταγράφεται. Η ΚΥΠ, η Αστυνομία, η Κυβέρνηση οφείλουν να απαιτήσουν και να εξασφαλίσουν τη βοήθεια όλων όσοι κατέχουν την παραμικρή πληροφορία. Οι πρεσβείες που φιλοξενούνται στον τόπο μας, έναν τόπο όπου βιώνει ένα βάσανο και μια τραγωδία για την οποία οι ξένες αυτές υπηρεσίες έχουν τη δική τους μερίδα ευθύνης, όπως είναι η πρεσβεία των ΗΠΑ αλλά και της Βρετανίας, καθώς και της Ρωσίας (που και εκείνη βρίσκεται στην άμεση περιοχή της δολοφονίας, και αυτή θα πρέπει να διατηρεί σημαντικές υπηρεσίες παρακολούθησης) έχουν υποχρέωση να ανταποκριθούν παραχωρώντας κάθε πληροφορία που έχουν για να εντοπιστούν οι άνανδροι δολοφόνοι, όποιοι και να είναι και για όποιο λόγο και να εκτέλεσαν το αδικοχαμένο θύμα τους. Και να μη μείνει και αυτή η δολοφονική πράξη ανεξιχνίαστη.
Αυτά τα λίγα προς το παρόν, για ένα παιδί που γνώρισα από τον καιρό που ήταν 20 χρονών φοιτητής στο Λονδίνο και τον θαύμαζα για την άψογη συμπεριφορά και ευπρέπειά του, για την εκτίμηση που είχε για όλους, το παντοτινό του χαμόγελο.
Αν νομίζουν ότι θα κάμψουν την αποφασιστικότητα του λαού με τέτοιες απάνθρωπες πράξεις αθώων, λανθάνονται οικτρά. Τουναντίον, φουντώνουν το κοινό αίσθημα, το θυμό την αγανάκτηση...
Η ασφάλεια του τόπου έχει πια ξοφλήσει. Το κράτος και ο λαός στον τόπο μας βρίσκονται στο έλεος των εγκληματικών στοιχείων που έχουν το απάνω χέρι. Δυστυχώς. Ούτε οι νεκροί ούτε οι ζωντανοί είναι ασφαλείς πλέον. Η Κύπρος παραπαίει, και πολιτικώς και κοινωνικώς, και οι μόνοι κερδισμένοι είναι οι εχθροί μας, οι κατακτητές μας.
Δράση για τον Όλυμπο
Φίλες και φίλοι,
Μετά τη δημοσίευση του άρθρου «Heliskiing στον Όλυμπο: Νομικό κενό;» λάβαμε πολλές επιστολές με τις δικές σας, ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις, σχετικά με το παραπάνω θέμα, και σκεφτήκαμε να δημιουργήσουμε έναν ειδικό χώρο για τη φιλοξενία των άρθρων αυτών. Σας πληροφορούμε λοιπόν, πως η ομάδα «Όλυμπος» στον ιστότοπο της Εθελοντικής Ομάδας Δράσης Ν. Πιερίας, απέκτησε τη νέα υποενότητα «(Anti)Heliskiing». Εκεί θα βρίσκετε από σήμερα ενδιαφέροντα άρθρα, τοποθετήσεις και απόψεις των μελών της ομάδας.
Διαβάστε τα παρακάτω άρθρα κάνοντας κλικ εδώ:
• Heliskiing, ένα ακόμη σπορ της συμφοράς
• Έτσι σκοτώνουν τα σπάνια αγριόγιδα του Ολύμπου
• Κίνδυνος πρόκλησης χιονοστιβάδας από τις πτήσεις ελικοπτέρων
• Καταγγελίες για λαθροκυνηγούς στον Όλυμπο
Σας παρακαλούμε για μια ακόμη φορά:
Προσπαθήστε να πείσετε συνεργάτες, συγγενείς, γνωστούς και φίλους να στηρίξουν το αίτημα της άμεσης επέκτασης των ορίων του Εθνικού Δρυμού του Ολύμπου. Έχει πολύ μεγάλη σημασία, όχι μόνο για εμάς τους 2.645 πολίτες που έχουμε υπογράψει μέχρι σήμερα, αλλά και για την ευρύτερη κοινωνία των πολιτών που μας παρακολουθεί, η δράση αυτή να φέρει σύντομα ένα θετικό αποτέλεσμα.
Περνάμε λοιπόν στο επόμενο στάδιο, όπου θα χρειαστεί η βοήθεια όλων μας. Εμείς οι 2.645 πολίτες, ο πρώτος πυρήνας συμμετεχόντων, προσπαθούμε να βοηθήσουμε, κερδίζοντας ο καθένας μας άλλη μια συμμετοχή, άλλη μία ψηφιακή υπογραφή για την ομάδα μας.
Παρακαλώ, αντιγράψτε το παρακάτω κείμενο και στείλτε το στις επαφές του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομείου.
Φίλες και φίλοι,
Πριν λίγες μέρες κατέθεσα την ψηφιακή μου υπογραφή και στήριξα το αίτημα για την άμεση επέκταση των ορίων του Εθνικού Δρυμού του Ολύμπου. Πρόκειται για μια αξιόλογη προσπάθεια πολιτών από 26 χώρες του κόσμου, στόχος της οποίας είναι η άμεση και ουσιαστική προστασία του μυθικού μας βουνού, του Ολύμπου.
Σας παρακαλώ να στηρίξετε κι εσείς αυτή την προσπάθεια και να καταθέσετε τη δική σας αίτηση υπογράφοντας εδώ.
Παρακαλώ, διαδώστε το.
Σας ευχαριστώ πολύ
Από την Εθελοντική Ομάδα Δράσης Ν. Πιερίας
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ & ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ
"Υπηρέτες" της Τέχνης...
"M Ο Ν Ο ΜΕΣΑ ΣΕ ΓΡΟΘΙΕΣ ΣΦΙΓΜΕΝΕΣ
ΑΠΟ ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΗ, ΑΠΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΝΑΞΙΑ ΓΕΝΝΉΘΗΚΑΝ ΠΟΙΗΜΑΤΑ..."
Ανοιχτή επιστολή προς τους επιχορηγούμενους*
(Συγγραφέας: Λιλή Ζωγράφου)
Γέροι και Νιοί
Όλοι παίξαμε «κρυφτό» σαν είμαστε παιδιά. Όλοι «φυλάξαμε», με τα μούτρα κολλημένα σε κάποιο τοίχο, μετρώντας ως τα σαράντα για να κρυφτούνε οι άλλοι σε κρυψώνες που τους ξέραμε καλά, είτε στην αυλή μας παίζαμε είτε στη γειτονιά.
Μα, σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού, έπρεπε να κάνουμε πως τάχα δεν ξέρομε. Αλλιώς πώς θα γινόταν «παιχνίδι»; Πώς θα τρέχαμε να πιάσουμε τον αφελή και δυσκίνητο, να τον στήσουμε στον τοίχο με τη σειρά του; Να κρυφτούμε τώρα και μεις στους ίδιους πασίγνωστους κρυψώνες. Έτσι, για να παρατείνεται η ηδονή του παιχνιδιού, για να ξεπροβοδίσουμε τη μέρα, σκίζοντας τ’ απομεινάρια της με τους αλαλαγμούς της ακούραστης ζωντάνιας που μας κυβερνούσε.
Μα τώρα τι γίνεται; Τι σόι κρυφτό είναι αυτό που παίζεται στις μέρες μας; Κι αφού δεν παίζομε –ελάχιστοι έστω– γιατί υπολογίζετε πως εμείς θα κρατήσουμε τους κανόνες του παιχνιδιού κάνοντας τάχα πως δεν ξέρομε;
Τελευταία δημοσιεύτηκαν σαφείς κατηγορίες κατά του θεσμού των επιχορηγήσεων Φορντ, κατά του πράκτορα της Φορντ στην Ελλάδα, καθώς και κατά των επιχορηγουμένων.
Κι όμως κανείς από τους θιγόμενους δεν απάντησε. Το κρυφτό λοιπόν συνεχίζεται: Ξέρομε πως ξέρετε. Ξέρετε πως ξέρομε. Άλλα τώρα δε μιλάμε. Είμαστε κρυμμένοι.
- Πού;
Και να μην ξέραμε τους κρυψώνες της γειτονιάς!
Κρυψώνα Αη: Περιφρόνηση των κατηγοριών.
Κρυψώνα Βη: Οι κατηγορούντες αγνοούνται.
Κρυψώνα Γη και καλύτερη: Ελπίδα παρέμβασης της λογοκρισίας. Τι κάνει η ευλογημένη και δεν κλείνει το στόμα μερικών αναιδών που τα βάζουν με τη μεγαλοψυχία των Φορντ; Αντί να τους ευγνωμονούμε για την ανιδιοτελή τους πρόθεση να βοηθήσουν τη χώρα μας να αναπτυχθεί; Πώς είναι δυνατό να προστατεύεται το πρώτο άταχτο ναυτάκι από την ετεροδικία και να επιτρέπουν να σπιλώνεται κοτζάμ Φορντ;
Σπιλώνεται όμως; Ή ισχύει στην περίπτωση το ανέκδοτο του ψύλλου που κέρδισε σε στοίχημα το δικαίωμα να βιάσει τον ελέφαντα; Τη στιγμή, λοιπόν, που τον βίαζε, έπεσε στο κεφάλι του ελέφαντα ένας χοντρός κλάδος δέντρου και του ’ξυσε την αυτάρα. Ο ελέφαντας μούγκρισε με την αυθάδεια του κλάδου. Κι ο ψύλλος «βιάζων» τον ρώτησε: «Σέ πόνεσα ψυχή μου;»
Αν κάποιος λοιπόν σπιλώνεται, είμαστε μεις. Ας μείνουν κρυμμένα τα παιδιά της παρέας και σιωπηλά. Έτσι θ’ ακούσουν καλύτερα, αυτό που υποτίθεται πως δεν ξέρουν, πως ξέρομε πως ξέρουν.
Εμείς, πάντως, δεν παίζομε άλλο. [ ]
- Τι είναι η επιχορήγηση Φορντ;
Το ’πα πριν δυο χρόνια στο βιβλίο μου «Ελύτης ο Ηλιοπότης». [ ]
Εκεί, στη σελίδα 69, έγραφα πως ανακάλυψα στο αμερικάνικο περιοδικό Ράμπαρτς –Οκτώβρης ’70– το κείμενο του Δρ. Ντάβιντ Ράνσον, διαπρεπούς μέλους του Κέντρου Σπουδών του Ειρηνικού. Τριάντα δύο σελίδες αποκαλύψεων, με το γενικό τίτλο: «Ο Νέος Δούρειος Ίππος - Αλλοτρίωση». Ο Ράνσον κατάγγελνε τη δράση μιας διεθνούς συνωμοσίας με στόχο τη διανόηση. Με το πρόσχημα των ευγενέστερων ιδανικών, τη βοήθεια για την ανύψωση των υπανάπτυκτων λαών, η Οργάνωση εξουδετερώνει τους μόνους που μπορούν να της κλείσουν το δρόμο: τους διανοούμενους. Πώς; Κόβοντάς τους ένα επίδομα. Έτσι εξασφαλίζει τη σιωπηλή ανοχή τους. Από κει κι έπειτα είναι πια πολύ εύκολο να προσφέρει στην αποικιοκρατική μηχανή της Αμερικής τους λαούς που εποφθαλμιά στο πιάτο.
Μεγάλα εκπαιδευτικά ιδρύματα σαν το Κάρνεγκυ, το Ροκφέλλερ και το Φορντ συνεργάζονται γι’ αυτά τα «υψηλά ιδανικά» και τη διάβρωση εκείνων που θεωρείται φυσιολογικό ν’ αντιδράσουν.
Για την πρώτη χειροπιαστή επιτυχία της επιχείρησης «Βοήθεια σε υπανάπτυκτους» σεμνύνεται, έγραφα, το ίδρυμα Φορντ με τα λαμπρά αποτελέσματα της δράσης του στην Ινδονησία.
- Ποια ειν’ αυτά;
Οι υποτροφίες σε καλλιτέχνες, συγγραφείς κ.λπ., οι επιχορηγήσεις σε οργανισμούς, οι δωρεάν σπουδές νέων στα αμερικάνικα πανεπιστήμια, η μετεκπαίδευση νέων επιστημόνων, και γενικά η παρέμβαση παντού όπου ήταν δυνατόν, προκειμένου να αλλοιωθεί η εσωτερική δομή, ετοίμασαν σε μια δεκαπενταετία (1950-’65) το κλίμα, την ανοχή, τη μισαλλοδοξία και κατά συνέπεια τους ντόπιους σφαγιαστές των 600.000 Ινδονήσιων συμπατριωτών τους, που κατηγορήθηκαν σαν κομμουνιστές ή και συμπαθούντες.
Έτσι το ίδρυμα Φορντ ξόδεψε βέβαια γενναιόδωρα (ποσά εξάλλου που εκπίπτονται στη φορολογία), αλλά πρόσφερε στην αμερικάνικη κυβέρνηση μια ξενυχιασμένη και αποκεφαλισμένη Ινδονησία. Κι επειδή, φυσικά, οι καλοί λογαριασμοί κάνουν και τους καλούς φίλους, οι Φορντ βγάζουν τα λεφτά τους στο εκατονταπλάσιο, από τον ινδονησιακό λαό πού δουλεύει στις επιχειρήσεις τους με μεροκάματα πείνας.
Αυτά μας πληροφορούσε ο καλός κύριος Ράνσον.
Όταν κυκλοφόρησα το βιβλίο μου, πίστευα, πως δε θα βρισκόταν πια Έλληνας, συγγραφέας, καλλιτέχνης ή ποιητής που θα δεχόταν την επιχορήγηση Φορντ. Ως τότε κανείς μας δεν ήξερε τι σήμαιναν και που απόβλεπαν αυτές οι μεγαλόψυχες προσφορές. Ακόμα, υποτίθεται, ούτε και εκείνοι που είχαν «τιμηθεί» μ’ αυτή τη διάκριση. Για τις εκπλήξεις-σοκ που με περίμεναν, δεν αξίζει τον κόπο να μιλήσουμε τώρα. [ ]
Έκτοτε κι αλλά έντυπα ασχολήθηκαν με τις επιχορηγήσεις Φορντ. Οι απανωτές αποκαλύψεις όχι μόνο δεν εμείωσαν τον ζήλο των διανοουμένων μας, αλλά είδαμε τη ζητιανιά τους να φτάνει σε παροξυσμό. Αλληλοφαγωμοί και μίση αδελφοκτόνα χωρίζουν κείνους που επιχορηγούνται με τα επιδόματα αλλοτρίωσης, από όσους δεν επιχορηγήθηκαν ακόμη. Αυτοί μάλιστα, οι τελευταίοι, είναι που κατηγορούν τον εδώ πράκτορα της Φορντ, σαν αναρμόδιο πρόσωπο εξ αιτίας της αμορφωσιάς του.
- Θεέ και Κύριε. Το πρόβλημά μας, λοιπόν, είναι κει; Αν αυτή η καημένη κυρία ήταν μορφωμένη, δεν θα υπήρχε πρόβλημα; Δεν αφήνομε στους Αμερικανούς το περιθώριο, ούτε καν να μας τιμήσουν με κάποια αμφιβολία; Θέλω να πω, πως δεν αποκλείεται να πίστευαν οι Αμερικανοί, πως δε θα βρισκόταν κανείς Έλληνας, μορφωμένος και μάλιστα διανοούμενος, πρόθυμος να παίξει το ρόλο του πράκτορα. Να όμως που γελάστηκαν κι αυτοί και μεις.
Όσο για σας, που είστε μορφωμένοι, δε θίγεστε για τίποτ’ άλλο παρά για την αμορφωσιά της Μυριβήλη; (: Η κα Μυριβήλη ήταν η εκπροσωπος του ιδρύματος στην Ελλάδα).
- Μα ποιοι είμαστε, λοιπόν; Είμαστε έθνος εμείς; Μην είμαστε καμιά φυλή της κεντρώας Αφρικής από τις ελάχιστες που ξεχάστηκαν στις βαθιές ζούγκλες; Έτσι ασύστολα που διαμαρτυρόμαστε, έτσι ξεδιάντροπα και ξετσίπωτα που επαιτούμε; Ούτε ένα ντύμα ντροπής δεν κρατήσαμε. Ούτε τις αναστολές των κοινών γυναικών δεν έχομε. Αυτές, τουλάχιστον, κρατήθηκαν μακριά από το επάγγελμα, επί ένα μήνα, όταν πρωτομπήκαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα, (: !!! ΔΕΝ το ’ξερα!) . Δεν είναι το ίδιο, θα μου πείτε,
- Φτάνει πια το κρυφτούλι. Το ίδιο είναι.
Αλλά, ας υποθέσουμε πως κάνω λάθος. Ας παραδεχτούμε πως δεν μας αντιμετωπίζουν ούτε και μας χρησιμοποιούν οι Αμερικανοί σαν αποικία.
- Τότε πώς να εξηγήσουμε το ενδιαφέρον του ιδρύματος Φορντ για την ελληνική διανόηση; Ποιο είναι το κίνητρο τους; Γιατί δε βγήκαν, όπως και τ’ άλλα ξενόγλωσσα ινστιτούτα, να προκηρύξουν διαγωνισμούς, υποτροφίες ή και απονομή βραβείων; Γιατί όλα γίνονται στα μουλωχτά, με κρυφές συνεννοήσεις, ψιθυρίσματα και παζαρέματα; Γιατί στέλνονται σαν εμπροσθοφυλακή τα «κοπέλια» της Μυριβήλη (οι ήδη επιδοτούμενοι και ελπίζοντες να ξαναεπιδοτηθούν) και ανιχνεύουν το έδαφος –που σημαίνει την φιλική ή μη διάθεση των υποψηφίων– προτείνοντας να τους βοηθήσουν, δίνοντάς τους το Φορντ; Και γιατί στους πιο σκληρούς και αλύγιστους προσεγγίζει προσωπικά η ίδια η κ. Μυριβήλη; [ ]
- Κι ακόμα, γιατί όσοι παίρνουν Φορντ, το κρύβουν; Πέρυσι βραβεύτηκε ο Τσίρκας μ’ ένα γαλλικό βραβείο. Δεν έμεινε «δημοκρατική» εφημερίδα να μην αναφέρει το τιμητικό για τον συγγραφέα και την Ελλάδα γεγονός, με πηχιαίους τίτλους, καλλιτεχνικές φωτογραφίες του συγγραφέα και συνεντεύξεις. Θαυμάσια!
- Γιατί όμως, όταν δυο χρόνια πριν, εισέπραξε την επιχορήγηση Φορντ, το πέρασε στα μουγκά;
- Γιατί αλήθεια; Μήπως ντρεπότανε; Τόση συνωμοσία σιωπής πώς να εξηγηθεί, παρά πως είχε την πεποίθηση πως δεχότανε βρώμικα αργύρια;
Αλλά και οι Αμερικανοί που είναι τόσο αθώοι, αγαθοί και γενναιόδωροι, γιατί μας κρύψανε το στοργικό ενδιαφέρον τους και δεν το δημοσίεψαν; Να πληροφορηθούν κι οι μάζες πόσο ανοιχτοχέρηδες είναι. Ή μήπως αυτό ακριβώς δεν θέλουν; [ ]
Και γιατί να μην πληροφορηθούμε την ακόμα ευγενέστερη χειρονομία των Αμερικανών, που εκδώσανε με δικά τους έξοδα τα 18 και 38 «Αντιστασιακά Κείμενα» όλων των οργισμένων συγγραφέων του τόπου, όπως θα εκδώσουν μελλοντικά και τα 108;
- Ή μήπως δεν ήταν αντιστασιακά; [ ]
Αυτό μου θύμισε κάποιον άλλον, αγαθιάρη όμως, που μου ανακοίνωσε στο Παρίσι, πως όσο ήταν στην Ελλάδα μάζευε δυναμίτιδα γιατί είχε καταστρώσει ένα μεγαλεπίβολο σχέδιο που θ’ ανέτρεπε το καθεστώς, μόλις θα επέστρεφε.
- Τι λες βρε παιδί μου! Και πως θα γίνει αυτό;
- Να, μου λέει. Άμα θα ’χω μαζέψει εκατό κιλά δυναμίτιδα, θ’ ανοίξω λάκκους γύρω-γύρω στην Ακρόπολη και θα τους γεμίσω. Ύστερα θα μαζευτούμε εκατό ψυχωμένοι διανοούμενοι και…
- Κατάλαβα, τον διέκοψα. Το καθεστώς μπορεί να κοιμάται ήσυχο.
- Γιατί; με ρωτά θιγμένος.
- Ε, ώσπου να γεννηθούν παιδί μου, εκατό διανοούμενοι ψυχωμένοι!
Και δεν περιμένει κανείς από τους καλλιτέχνες να παραστήσουν τα αιμοβόρα πρωτοπαλλήκαρα. Το ρόλο αυτό μπορούν να τον παίζουν οι πολλοί. Ενώ, αντίθετα, μόνο ο πνευματικός άνθρωπος είναι ικανός να εκφράζει, με την παρουσία του, συμπυκνωμένη την εθνική συνείδηση. Αλλά και να την αφυπνίζει. Ακόμη και να την προσανατολίζει.
Ένας τέτοιος προορισμός προϋποθέτει διαφορετικές αρετές και διαφορετικές ευθύνες από κείνες που διακρίνουν τον επιδέξιο πολεμιστή στο πεδίο της μάχης.
Γιατί ο πνευματικός άνθρωπος είναι ένας πολεμιστής πού δεν τον καλεί κανείς να πολεμήσει. Έχει όμως το προνόμιο πως διαλέγει τον αντίπαλό του. Τον πιο επικίνδυνο, τον πιο αμείλιχτο δυνάστη του στη ζωή: Τη συνείδησή του. Γίνεται ο θύτης του εαυτού του μα και το θύμα του. Μόνος του στρατεύεται και μόνος του σταυρώνεται απάνω στις απαιτήσεις του από τον εαυτό του, αλλά και στις παραιτήσεις του.
Η αυτοσταύρωση είναι η υψίστη θυσία. [ ] «Αυτό που είναι τρομερό, όταν αναζητάς την αλήθεια, είναι ότι την βρίσκεις», λέει ο Βίκτωρ Σερζ. Το φορτίο είναι αλήθεια βαρύ. Αλλά είναι κι αυτό πού διαφοροποιεί τον πνευματικό άνθρωπο από τις μάζες. Η ευθύνη του να ερευνήσει για λογαριασμό τους, να τις πληροφορήσει και ν’ αγωνιστεί γι’ αυτές, του δίνει αυτόματα το δικαίωμα να διεκδικήσει μια θέση στο παιχνίδι της Ιστορίας. Όχι για τον εαυτό του, φυσικά, αλλά για το λαό που αντιπροσωπεύει, συνεχίζοντας την ιστορική κληρονομιά του, αν υπάρχει, ή δημιουργώντας ένα παρελθόν για τους επερχόμενους. [ ]
- Και μεις τι κάνουμε; Τι κάναμε χθες, τι πριν πέντε χρόνια, τι πριν δέκα;
Όσο για σήμερα, οι δικοί μας ποιητές γράφουν τραγουδάκια για τις νυχτερινές μπουάτ.
Θα ’πρεπε ίσως να μελετήσουμε κάποτε με ιδιαίτερη προσοχή και ν’ αναζητήσουμε τις αιτίες που δρουν ανασταλτικά στην πνευματική μας πρόοδο. Το γεγονός π.χ. πως μερικοί δημιουργοί δώσανε κάποτε ένα έργο αληθινά αξιόλογο και πως έκτοτε, αν και ζήσανε χρόνια πολλά και μακάρια, δεν έφτασαν ποτέ πια στο ίδιο επίτευγμα αν και το φυσικό θα ’ταν να το ξεπεράσουν, πρέπει να ’χει κάποια εξήγηση. Η «Ζωή εν τάφω» του Μυριβήλη (πριν ακρωτηριαστεί), το «Νούμερο» του Βενέζη, το «Άξιον εστί» του Ελύτη, έδωσαν ανάλογες συνέχειές τους; Μήπως έφτασαν σ’ αυτή την κορύφωση, γιατί οι δημιουργοί τους ταυτίστηκαν, έστω και υποχρεωτικά, με το σύνολο κι εκφράσανε καθολικά προβλήματα;
- Τι γίνηκε από κει κι έπειτα; Πού και πότε αγγίξανε τα προβλήματά μας; Ποιος μας εκφράζει; Πού βρίσκεται η λογοτεχνική και ποιητική μας παραγωγή σε σχέση με τα δράματα που μας συγκλονίζουν και σε σύγκριση με τα παγκόσμια επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων και των νέγρικων; Σ’ ένα μηδέν τόσο μεγάλο ώστε να χωράει μέσα όλος ο ναρκισσισμός του κόσμου.
Από τη στιγμή που θ’ αξιωθεί ο ρωμιός να πιάσει την πένα στο χέρι του και να συντάξει μια φράση υποφερτή ή ένα στίχο, θεωρεί πλέον τον εαυτό του ξεχωριστή περίπτωση. Αμόρφωτοι, αδιάβαστοι, ακατατόπιστοι για το τι συμβαίνει γύρω τους και κυρίως αδιάφοροι, μα πόσο αδιάφοροι, περιφέρουν την ύπαρξή τους σαν παράσημο στο στήθος της ανθρωπότητας.
Ούτε εφημερίδα δε διαβάζουν, ξένη ή ελληνική. Αποκομμένοι από τους συνανθρώπους τους, άλλη φιλοδοξία δεν έχουν, παρά πώς να εγκριθούν από τους παλιούς. Ψάχνουν αγωνιωδώς να βρουν μια χαραμάδα, να εισχωρήσουν στα τείχη του κατεστημένου. Μα μπορεί κανείς να πάει μπροστά, όταν φιλοδοξεί να αρέσει στις πίσω γενιές; Κι αυτοί –το ισχυρόν κι αμετακίνητο κατεστημένο– άλλο που δε θέλουν, παρά τούτα τα ανώδυνα ναρκισσάκια που δε δημιουργούν προβλήματα, ούτε κι έργο που θ’ απειλούσε την ύπαρξή τους. [ ]
Ύστερα απ’ αυτό καταλαβαίνετε πόσο απλό είναι να σε πάρει υπό την προστασία του το κατεστημένο: Ό,τι κι αν γράφεις, οικονομολογικά άρθρα, κοινωνικά, κριτική θεάτρου ή κινηματογράφου, πρέπει πάντα ν’ αναφέρεις, τουλάχιστον μια φορά, τ’ όνομα του Σεφέρη. Αν βέβαια κάμεις καμιά βαθυστόχαστη έρευνα για το πόσα «ε» και πόσα «αι» έχει μέσα στους στίχους του ο Καβάφης ή για το νούμερο τα παπούτσια που φορούσε ο Σεφέρης, τότε, αν δε σε προτείνουν για νόμπελ, σε καθησυχάζουν πως είσαι οπωσδήποτε μεγάλος ποιητής ή συγγραφέας, πως έχεις μεγάλο μέλλον στα ελληνικά γράμματα και πως γι’ αυτό πρέπει να υπάρξεις. Και περιμένοντας το νόμπελ, μπορείς για την ώρα να πάρεις το Φορντ.
Σ’ άλλους αιώνες υπήρχαν οι μαικήνες, οι αυλές, οι φεουδάρχες. Σήμερα είναι τα μεγάλα βιομηχανικά, πολεμικά, δημοσιογραφικά μπλοκ που επιβλέπουν και ελέγχουν την πνευματική πορεία της ανθρωπότητας, μην πάθουν κι αυτά (τα μπλοκ) τη λαχτάρα που πάθανε οι βασιλιάδες, οι ευγενείς κι οι φεουδάρχες με τις παροχές τους. Και τώρα οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι γιατί η κουλτούρα κατεβαίνει και στο λαό. Εισδύεις λοιπόν παντού, εξαρθρώνεις το εσωτερικό σύστημα σε βάθος, διαφθείρεις κι εξαγοράζεις συνειδήσεις και τα πάντα διαφοροποιούνται προς όφελός σου.
Σ’ όλη την πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη, δυνάστες στάθηκαν οι προνομιούχοι οικονομικά εύρωστοι λαοί. Αλλά τους αρέσει δεν τους αρέσει, επαναλαβαίνω, η Ιστορία είναι ισοπεδωτική. Γιατί η Ιστορία της ανθρωπότητας είναι η ιστορία των Νέων Ιδεών και όχι των κατεχόντων. Ο πολιτισμός είναι Πνεύμα.
Και το πνεύμα δεν τράφηκε ποτέ από τους συμβιβασμούς και την επαιτεία, υπηρετήθηκε όμως συχνά από πεινασμένους. Στο πείσμα των λογιών λογιών ιδεολογικών κατευναστικών που χρησιμοποίησαν οι κατά καιρούς προνομιούχοι ισχυροί του κόσμου, για να το εξουδετερώσουν.[ ]
- Μα τα χειροκροτήματα, αγαπητοί μου, σας δημιουργούν υποχρεώσεις. Το κοινό σάς εξαργύρωσε επιταγές πίστης.
- Τι θα κάνετε χωρίς αντίκρυσμα;
Θα μου πείτε, βέβαια, πως τα αργύρια της εξουδετέρωσης και της αλλοτρίωσης τα δέχτηκαν πριν από σας, πρώτοι οι ήδη αναγνωρισμένοι, που στάθηκαν σύμβολα για όλους μας. Και ποιος ισχυρίστηκε πώς απαλλάσσονται; Όταν μάλιστα έχουν επί χρόνια προεισπράξει την πίστη και τη δόξα, η χρεωκοπία τους είναι δόλια. Έτσι κι αλλιώς ανήκουν στην παρακμή. Δεν είχαμε πια τίποτα να περιμένουμε απ’ αυτούς.
- Σεις όμως; Ποιο ήθος και ποια υγεία αντιπαραθέσατε στην παρακμή και τη δόλια χρεωκοπία τους;
Η Μάργκαρετ Μηντ, γνωστή Αμερικανίδα κοινωνιολόγος επισημαίνει στο τελευταίο της βιβλίο πως οι σχέσεις των γενεών αντιστράφηκαν: «Είναι οι νέες γενιές που γίνονται δάσκαλοι των παλαιότερων».
Σε μας, νέοι, μεσήλικες και γέροι, διαπληκτίζονταν στις πόρτες της Φορντ, σαν τους ζητιάνους στα σκαλιά της εκκλησιάς. Μα ποτέ δε βγήκε έργο από χέρια απλωμένα σε ζητιανιά. Μόνο μέσα σε γροθιές σφιγμένες από αγανάχτηση, απόγνωση και μοναξιά γεννήθηκαν ποιήματα.
Όλοι από τις ίδιες δυσκολίες φθειρόμαστε. Κι όλοι στο ίδιο καζάνι ανασφάλειας ζούμε. Ο πειρασμός για τη σιγουριά και την άνοδο είναι τόσο δυνατός.
Αλλά πιστέψτε με, δεν υπάρχει αντίτιμο της λευτεριάς. Αν οι μεγάλοι της γης αποφάσιζαν να βγάλουν σε πλειστηριασμό τη Σελήνη, σίγουρα οι Αμερικανοί θα την αγόραζαν. Αλλά δε θα μπορέσουν ποτέ ν’ αγοράσουν έναν ελεύθερο άνθρωπο.
«Και ο καλύτερος εαυτός μας είναι κείνος που ανταλλάξαμε με την ασφάλειά μας».
Δεν ισχυρίζομαι πως η φτώχεια είναι δημιουργική. Η λευτεριά όμως είναι.
Σκεφτείτε, πόσο μεγάλη είναι μια λευτεριά που δε μπορεί να την αγοράσει η Αμερική!
Αφού, λοιπόν, η λευτεριά δεν έχει αντίτιμο, είναι υποχρεωτικά, πάντα, φτωχότερη από το μέγεθός της.
Κι όμως ο αληθινός δημιουργός είναι πραγματικά άπληστος. Όχι για να χορτάσει, μα για να σημαδέψει το χρόνο και το χώρο με το πέρασμά του. Κοιτάξτε γύρω σας. Όλα τα μνημειώδη έργα έχουν τη σφραγίδα της απληστίας. Οι δημιουργοί τους εκσπερμάτωσαν στη γη και τη γονιμοποίησαν. Τι να τους κάνει ο κόλπος μιας γυναίκας; Με τα νύχια και τη μεγαλοφυΐα τους σκαλίσανε τη γη και της φυτέψανε τ’ αριστουργήματά της. Σκίσανε τα μάρμαρα με την αρρενωπότητά τους και προκαλέσανε γη και ουρανούς στολίζοντάς τους με αγάλματα, παρθενώνες, πυραμίδες, γοτθικούς ναούς.
- Και σεις παιδιά; Ούτε στην άλλη γειτονιά δεν τινάξατε το σπέρμα σας.
- Γιατί; Για ένα επίδομα δέκα χιλιάδων δραχμών το μήνα!
- Γιατί; Για να παχύνει η αδιαφορία σας επί 365 μέρες;
Και την 366η μέρα, τι θα μας πείτε; Ποιο τραγούδι θα μας τραγουδήσετε; Να σας πω εγώ: Κανένα.
Σας γέλασαν. Και οι άλλοι, μπορεί και μεις, και ο εαυτός σας. Ο άνθρωπος γεννιέται λεύτερος και περήφανος, έρημος σαν τους Θεούς. Ακατάδεχτος σαν κι αυτούς. Τότε είναι και Ποιητής.
Αθήνα 12 Δεκ. ’72
*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικά Panderma, που εξέδιδε ο Λεωνίδας Χρηστάκης, τον Δεκέμβριο του 1972
Θηρευτής: «νήπιος γέρων»
ΑΠΟ ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΗ, ΑΠΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΝΑΞΙΑ ΓΕΝΝΉΘΗΚΑΝ ΠΟΙΗΜΑΤΑ..."
Ανοιχτή επιστολή προς τους επιχορηγούμενους*
(Συγγραφέας: Λιλή Ζωγράφου)
Γέροι και Νιοί
Όλοι παίξαμε «κρυφτό» σαν είμαστε παιδιά. Όλοι «φυλάξαμε», με τα μούτρα κολλημένα σε κάποιο τοίχο, μετρώντας ως τα σαράντα για να κρυφτούνε οι άλλοι σε κρυψώνες που τους ξέραμε καλά, είτε στην αυλή μας παίζαμε είτε στη γειτονιά.
Μα, σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού, έπρεπε να κάνουμε πως τάχα δεν ξέρομε. Αλλιώς πώς θα γινόταν «παιχνίδι»; Πώς θα τρέχαμε να πιάσουμε τον αφελή και δυσκίνητο, να τον στήσουμε στον τοίχο με τη σειρά του; Να κρυφτούμε τώρα και μεις στους ίδιους πασίγνωστους κρυψώνες. Έτσι, για να παρατείνεται η ηδονή του παιχνιδιού, για να ξεπροβοδίσουμε τη μέρα, σκίζοντας τ’ απομεινάρια της με τους αλαλαγμούς της ακούραστης ζωντάνιας που μας κυβερνούσε.
Μα τώρα τι γίνεται; Τι σόι κρυφτό είναι αυτό που παίζεται στις μέρες μας; Κι αφού δεν παίζομε –ελάχιστοι έστω– γιατί υπολογίζετε πως εμείς θα κρατήσουμε τους κανόνες του παιχνιδιού κάνοντας τάχα πως δεν ξέρομε;
Τελευταία δημοσιεύτηκαν σαφείς κατηγορίες κατά του θεσμού των επιχορηγήσεων Φορντ, κατά του πράκτορα της Φορντ στην Ελλάδα, καθώς και κατά των επιχορηγουμένων.
Κι όμως κανείς από τους θιγόμενους δεν απάντησε. Το κρυφτό λοιπόν συνεχίζεται: Ξέρομε πως ξέρετε. Ξέρετε πως ξέρομε. Άλλα τώρα δε μιλάμε. Είμαστε κρυμμένοι.
- Πού;
Και να μην ξέραμε τους κρυψώνες της γειτονιάς!
Κρυψώνα Αη: Περιφρόνηση των κατηγοριών.
Κρυψώνα Βη: Οι κατηγορούντες αγνοούνται.
Κρυψώνα Γη και καλύτερη: Ελπίδα παρέμβασης της λογοκρισίας. Τι κάνει η ευλογημένη και δεν κλείνει το στόμα μερικών αναιδών που τα βάζουν με τη μεγαλοψυχία των Φορντ; Αντί να τους ευγνωμονούμε για την ανιδιοτελή τους πρόθεση να βοηθήσουν τη χώρα μας να αναπτυχθεί; Πώς είναι δυνατό να προστατεύεται το πρώτο άταχτο ναυτάκι από την ετεροδικία και να επιτρέπουν να σπιλώνεται κοτζάμ Φορντ;
Σπιλώνεται όμως; Ή ισχύει στην περίπτωση το ανέκδοτο του ψύλλου που κέρδισε σε στοίχημα το δικαίωμα να βιάσει τον ελέφαντα; Τη στιγμή, λοιπόν, που τον βίαζε, έπεσε στο κεφάλι του ελέφαντα ένας χοντρός κλάδος δέντρου και του ’ξυσε την αυτάρα. Ο ελέφαντας μούγκρισε με την αυθάδεια του κλάδου. Κι ο ψύλλος «βιάζων» τον ρώτησε: «Σέ πόνεσα ψυχή μου;»
Αν κάποιος λοιπόν σπιλώνεται, είμαστε μεις. Ας μείνουν κρυμμένα τα παιδιά της παρέας και σιωπηλά. Έτσι θ’ ακούσουν καλύτερα, αυτό που υποτίθεται πως δεν ξέρουν, πως ξέρομε πως ξέρουν.
Εμείς, πάντως, δεν παίζομε άλλο. [ ]
- Τι είναι η επιχορήγηση Φορντ;
Το ’πα πριν δυο χρόνια στο βιβλίο μου «Ελύτης ο Ηλιοπότης». [ ]
Εκεί, στη σελίδα 69, έγραφα πως ανακάλυψα στο αμερικάνικο περιοδικό Ράμπαρτς –Οκτώβρης ’70– το κείμενο του Δρ. Ντάβιντ Ράνσον, διαπρεπούς μέλους του Κέντρου Σπουδών του Ειρηνικού. Τριάντα δύο σελίδες αποκαλύψεων, με το γενικό τίτλο: «Ο Νέος Δούρειος Ίππος - Αλλοτρίωση». Ο Ράνσον κατάγγελνε τη δράση μιας διεθνούς συνωμοσίας με στόχο τη διανόηση. Με το πρόσχημα των ευγενέστερων ιδανικών, τη βοήθεια για την ανύψωση των υπανάπτυκτων λαών, η Οργάνωση εξουδετερώνει τους μόνους που μπορούν να της κλείσουν το δρόμο: τους διανοούμενους. Πώς; Κόβοντάς τους ένα επίδομα. Έτσι εξασφαλίζει τη σιωπηλή ανοχή τους. Από κει κι έπειτα είναι πια πολύ εύκολο να προσφέρει στην αποικιοκρατική μηχανή της Αμερικής τους λαούς που εποφθαλμιά στο πιάτο.
Μεγάλα εκπαιδευτικά ιδρύματα σαν το Κάρνεγκυ, το Ροκφέλλερ και το Φορντ συνεργάζονται γι’ αυτά τα «υψηλά ιδανικά» και τη διάβρωση εκείνων που θεωρείται φυσιολογικό ν’ αντιδράσουν.
Για την πρώτη χειροπιαστή επιτυχία της επιχείρησης «Βοήθεια σε υπανάπτυκτους» σεμνύνεται, έγραφα, το ίδρυμα Φορντ με τα λαμπρά αποτελέσματα της δράσης του στην Ινδονησία.
- Ποια ειν’ αυτά;
Οι υποτροφίες σε καλλιτέχνες, συγγραφείς κ.λπ., οι επιχορηγήσεις σε οργανισμούς, οι δωρεάν σπουδές νέων στα αμερικάνικα πανεπιστήμια, η μετεκπαίδευση νέων επιστημόνων, και γενικά η παρέμβαση παντού όπου ήταν δυνατόν, προκειμένου να αλλοιωθεί η εσωτερική δομή, ετοίμασαν σε μια δεκαπενταετία (1950-’65) το κλίμα, την ανοχή, τη μισαλλοδοξία και κατά συνέπεια τους ντόπιους σφαγιαστές των 600.000 Ινδονήσιων συμπατριωτών τους, που κατηγορήθηκαν σαν κομμουνιστές ή και συμπαθούντες.
Έτσι το ίδρυμα Φορντ ξόδεψε βέβαια γενναιόδωρα (ποσά εξάλλου που εκπίπτονται στη φορολογία), αλλά πρόσφερε στην αμερικάνικη κυβέρνηση μια ξενυχιασμένη και αποκεφαλισμένη Ινδονησία. Κι επειδή, φυσικά, οι καλοί λογαριασμοί κάνουν και τους καλούς φίλους, οι Φορντ βγάζουν τα λεφτά τους στο εκατονταπλάσιο, από τον ινδονησιακό λαό πού δουλεύει στις επιχειρήσεις τους με μεροκάματα πείνας.
Αυτά μας πληροφορούσε ο καλός κύριος Ράνσον.
Όταν κυκλοφόρησα το βιβλίο μου, πίστευα, πως δε θα βρισκόταν πια Έλληνας, συγγραφέας, καλλιτέχνης ή ποιητής που θα δεχόταν την επιχορήγηση Φορντ. Ως τότε κανείς μας δεν ήξερε τι σήμαιναν και που απόβλεπαν αυτές οι μεγαλόψυχες προσφορές. Ακόμα, υποτίθεται, ούτε και εκείνοι που είχαν «τιμηθεί» μ’ αυτή τη διάκριση. Για τις εκπλήξεις-σοκ που με περίμεναν, δεν αξίζει τον κόπο να μιλήσουμε τώρα. [ ]
Έκτοτε κι αλλά έντυπα ασχολήθηκαν με τις επιχορηγήσεις Φορντ. Οι απανωτές αποκαλύψεις όχι μόνο δεν εμείωσαν τον ζήλο των διανοουμένων μας, αλλά είδαμε τη ζητιανιά τους να φτάνει σε παροξυσμό. Αλληλοφαγωμοί και μίση αδελφοκτόνα χωρίζουν κείνους που επιχορηγούνται με τα επιδόματα αλλοτρίωσης, από όσους δεν επιχορηγήθηκαν ακόμη. Αυτοί μάλιστα, οι τελευταίοι, είναι που κατηγορούν τον εδώ πράκτορα της Φορντ, σαν αναρμόδιο πρόσωπο εξ αιτίας της αμορφωσιάς του.
- Θεέ και Κύριε. Το πρόβλημά μας, λοιπόν, είναι κει; Αν αυτή η καημένη κυρία ήταν μορφωμένη, δεν θα υπήρχε πρόβλημα; Δεν αφήνομε στους Αμερικανούς το περιθώριο, ούτε καν να μας τιμήσουν με κάποια αμφιβολία; Θέλω να πω, πως δεν αποκλείεται να πίστευαν οι Αμερικανοί, πως δε θα βρισκόταν κανείς Έλληνας, μορφωμένος και μάλιστα διανοούμενος, πρόθυμος να παίξει το ρόλο του πράκτορα. Να όμως που γελάστηκαν κι αυτοί και μεις.
Όσο για σας, που είστε μορφωμένοι, δε θίγεστε για τίποτ’ άλλο παρά για την αμορφωσιά της Μυριβήλη; (: Η κα Μυριβήλη ήταν η εκπροσωπος του ιδρύματος στην Ελλάδα).
- Μα ποιοι είμαστε, λοιπόν; Είμαστε έθνος εμείς; Μην είμαστε καμιά φυλή της κεντρώας Αφρικής από τις ελάχιστες που ξεχάστηκαν στις βαθιές ζούγκλες; Έτσι ασύστολα που διαμαρτυρόμαστε, έτσι ξεδιάντροπα και ξετσίπωτα που επαιτούμε; Ούτε ένα ντύμα ντροπής δεν κρατήσαμε. Ούτε τις αναστολές των κοινών γυναικών δεν έχομε. Αυτές, τουλάχιστον, κρατήθηκαν μακριά από το επάγγελμα, επί ένα μήνα, όταν πρωτομπήκαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα, (: !!! ΔΕΝ το ’ξερα!) . Δεν είναι το ίδιο, θα μου πείτε,
- Φτάνει πια το κρυφτούλι. Το ίδιο είναι.
Αλλά, ας υποθέσουμε πως κάνω λάθος. Ας παραδεχτούμε πως δεν μας αντιμετωπίζουν ούτε και μας χρησιμοποιούν οι Αμερικανοί σαν αποικία.
- Τότε πώς να εξηγήσουμε το ενδιαφέρον του ιδρύματος Φορντ για την ελληνική διανόηση; Ποιο είναι το κίνητρο τους; Γιατί δε βγήκαν, όπως και τ’ άλλα ξενόγλωσσα ινστιτούτα, να προκηρύξουν διαγωνισμούς, υποτροφίες ή και απονομή βραβείων; Γιατί όλα γίνονται στα μουλωχτά, με κρυφές συνεννοήσεις, ψιθυρίσματα και παζαρέματα; Γιατί στέλνονται σαν εμπροσθοφυλακή τα «κοπέλια» της Μυριβήλη (οι ήδη επιδοτούμενοι και ελπίζοντες να ξαναεπιδοτηθούν) και ανιχνεύουν το έδαφος –που σημαίνει την φιλική ή μη διάθεση των υποψηφίων– προτείνοντας να τους βοηθήσουν, δίνοντάς τους το Φορντ; Και γιατί στους πιο σκληρούς και αλύγιστους προσεγγίζει προσωπικά η ίδια η κ. Μυριβήλη; [ ]
- Κι ακόμα, γιατί όσοι παίρνουν Φορντ, το κρύβουν; Πέρυσι βραβεύτηκε ο Τσίρκας μ’ ένα γαλλικό βραβείο. Δεν έμεινε «δημοκρατική» εφημερίδα να μην αναφέρει το τιμητικό για τον συγγραφέα και την Ελλάδα γεγονός, με πηχιαίους τίτλους, καλλιτεχνικές φωτογραφίες του συγγραφέα και συνεντεύξεις. Θαυμάσια!
- Γιατί όμως, όταν δυο χρόνια πριν, εισέπραξε την επιχορήγηση Φορντ, το πέρασε στα μουγκά;
- Γιατί αλήθεια; Μήπως ντρεπότανε; Τόση συνωμοσία σιωπής πώς να εξηγηθεί, παρά πως είχε την πεποίθηση πως δεχότανε βρώμικα αργύρια;
Αλλά και οι Αμερικανοί που είναι τόσο αθώοι, αγαθοί και γενναιόδωροι, γιατί μας κρύψανε το στοργικό ενδιαφέρον τους και δεν το δημοσίεψαν; Να πληροφορηθούν κι οι μάζες πόσο ανοιχτοχέρηδες είναι. Ή μήπως αυτό ακριβώς δεν θέλουν; [ ]
Και γιατί να μην πληροφορηθούμε την ακόμα ευγενέστερη χειρονομία των Αμερικανών, που εκδώσανε με δικά τους έξοδα τα 18 και 38 «Αντιστασιακά Κείμενα» όλων των οργισμένων συγγραφέων του τόπου, όπως θα εκδώσουν μελλοντικά και τα 108;
- Ή μήπως δεν ήταν αντιστασιακά; [ ]
Αυτό μου θύμισε κάποιον άλλον, αγαθιάρη όμως, που μου ανακοίνωσε στο Παρίσι, πως όσο ήταν στην Ελλάδα μάζευε δυναμίτιδα γιατί είχε καταστρώσει ένα μεγαλεπίβολο σχέδιο που θ’ ανέτρεπε το καθεστώς, μόλις θα επέστρεφε.
- Τι λες βρε παιδί μου! Και πως θα γίνει αυτό;
- Να, μου λέει. Άμα θα ’χω μαζέψει εκατό κιλά δυναμίτιδα, θ’ ανοίξω λάκκους γύρω-γύρω στην Ακρόπολη και θα τους γεμίσω. Ύστερα θα μαζευτούμε εκατό ψυχωμένοι διανοούμενοι και…
- Κατάλαβα, τον διέκοψα. Το καθεστώς μπορεί να κοιμάται ήσυχο.
- Γιατί; με ρωτά θιγμένος.
- Ε, ώσπου να γεννηθούν παιδί μου, εκατό διανοούμενοι ψυχωμένοι!
Και δεν περιμένει κανείς από τους καλλιτέχνες να παραστήσουν τα αιμοβόρα πρωτοπαλλήκαρα. Το ρόλο αυτό μπορούν να τον παίζουν οι πολλοί. Ενώ, αντίθετα, μόνο ο πνευματικός άνθρωπος είναι ικανός να εκφράζει, με την παρουσία του, συμπυκνωμένη την εθνική συνείδηση. Αλλά και να την αφυπνίζει. Ακόμη και να την προσανατολίζει.
Ένας τέτοιος προορισμός προϋποθέτει διαφορετικές αρετές και διαφορετικές ευθύνες από κείνες που διακρίνουν τον επιδέξιο πολεμιστή στο πεδίο της μάχης.
Γιατί ο πνευματικός άνθρωπος είναι ένας πολεμιστής πού δεν τον καλεί κανείς να πολεμήσει. Έχει όμως το προνόμιο πως διαλέγει τον αντίπαλό του. Τον πιο επικίνδυνο, τον πιο αμείλιχτο δυνάστη του στη ζωή: Τη συνείδησή του. Γίνεται ο θύτης του εαυτού του μα και το θύμα του. Μόνος του στρατεύεται και μόνος του σταυρώνεται απάνω στις απαιτήσεις του από τον εαυτό του, αλλά και στις παραιτήσεις του.
Η αυτοσταύρωση είναι η υψίστη θυσία. [ ] «Αυτό που είναι τρομερό, όταν αναζητάς την αλήθεια, είναι ότι την βρίσκεις», λέει ο Βίκτωρ Σερζ. Το φορτίο είναι αλήθεια βαρύ. Αλλά είναι κι αυτό πού διαφοροποιεί τον πνευματικό άνθρωπο από τις μάζες. Η ευθύνη του να ερευνήσει για λογαριασμό τους, να τις πληροφορήσει και ν’ αγωνιστεί γι’ αυτές, του δίνει αυτόματα το δικαίωμα να διεκδικήσει μια θέση στο παιχνίδι της Ιστορίας. Όχι για τον εαυτό του, φυσικά, αλλά για το λαό που αντιπροσωπεύει, συνεχίζοντας την ιστορική κληρονομιά του, αν υπάρχει, ή δημιουργώντας ένα παρελθόν για τους επερχόμενους. [ ]
- Και μεις τι κάνουμε; Τι κάναμε χθες, τι πριν πέντε χρόνια, τι πριν δέκα;
Όσο για σήμερα, οι δικοί μας ποιητές γράφουν τραγουδάκια για τις νυχτερινές μπουάτ.
Θα ’πρεπε ίσως να μελετήσουμε κάποτε με ιδιαίτερη προσοχή και ν’ αναζητήσουμε τις αιτίες που δρουν ανασταλτικά στην πνευματική μας πρόοδο. Το γεγονός π.χ. πως μερικοί δημιουργοί δώσανε κάποτε ένα έργο αληθινά αξιόλογο και πως έκτοτε, αν και ζήσανε χρόνια πολλά και μακάρια, δεν έφτασαν ποτέ πια στο ίδιο επίτευγμα αν και το φυσικό θα ’ταν να το ξεπεράσουν, πρέπει να ’χει κάποια εξήγηση. Η «Ζωή εν τάφω» του Μυριβήλη (πριν ακρωτηριαστεί), το «Νούμερο» του Βενέζη, το «Άξιον εστί» του Ελύτη, έδωσαν ανάλογες συνέχειές τους; Μήπως έφτασαν σ’ αυτή την κορύφωση, γιατί οι δημιουργοί τους ταυτίστηκαν, έστω και υποχρεωτικά, με το σύνολο κι εκφράσανε καθολικά προβλήματα;
- Τι γίνηκε από κει κι έπειτα; Πού και πότε αγγίξανε τα προβλήματά μας; Ποιος μας εκφράζει; Πού βρίσκεται η λογοτεχνική και ποιητική μας παραγωγή σε σχέση με τα δράματα που μας συγκλονίζουν και σε σύγκριση με τα παγκόσμια επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων και των νέγρικων; Σ’ ένα μηδέν τόσο μεγάλο ώστε να χωράει μέσα όλος ο ναρκισσισμός του κόσμου.
Από τη στιγμή που θ’ αξιωθεί ο ρωμιός να πιάσει την πένα στο χέρι του και να συντάξει μια φράση υποφερτή ή ένα στίχο, θεωρεί πλέον τον εαυτό του ξεχωριστή περίπτωση. Αμόρφωτοι, αδιάβαστοι, ακατατόπιστοι για το τι συμβαίνει γύρω τους και κυρίως αδιάφοροι, μα πόσο αδιάφοροι, περιφέρουν την ύπαρξή τους σαν παράσημο στο στήθος της ανθρωπότητας.
Ούτε εφημερίδα δε διαβάζουν, ξένη ή ελληνική. Αποκομμένοι από τους συνανθρώπους τους, άλλη φιλοδοξία δεν έχουν, παρά πώς να εγκριθούν από τους παλιούς. Ψάχνουν αγωνιωδώς να βρουν μια χαραμάδα, να εισχωρήσουν στα τείχη του κατεστημένου. Μα μπορεί κανείς να πάει μπροστά, όταν φιλοδοξεί να αρέσει στις πίσω γενιές; Κι αυτοί –το ισχυρόν κι αμετακίνητο κατεστημένο– άλλο που δε θέλουν, παρά τούτα τα ανώδυνα ναρκισσάκια που δε δημιουργούν προβλήματα, ούτε κι έργο που θ’ απειλούσε την ύπαρξή τους. [ ]
Ύστερα απ’ αυτό καταλαβαίνετε πόσο απλό είναι να σε πάρει υπό την προστασία του το κατεστημένο: Ό,τι κι αν γράφεις, οικονομολογικά άρθρα, κοινωνικά, κριτική θεάτρου ή κινηματογράφου, πρέπει πάντα ν’ αναφέρεις, τουλάχιστον μια φορά, τ’ όνομα του Σεφέρη. Αν βέβαια κάμεις καμιά βαθυστόχαστη έρευνα για το πόσα «ε» και πόσα «αι» έχει μέσα στους στίχους του ο Καβάφης ή για το νούμερο τα παπούτσια που φορούσε ο Σεφέρης, τότε, αν δε σε προτείνουν για νόμπελ, σε καθησυχάζουν πως είσαι οπωσδήποτε μεγάλος ποιητής ή συγγραφέας, πως έχεις μεγάλο μέλλον στα ελληνικά γράμματα και πως γι’ αυτό πρέπει να υπάρξεις. Και περιμένοντας το νόμπελ, μπορείς για την ώρα να πάρεις το Φορντ.
Σ’ άλλους αιώνες υπήρχαν οι μαικήνες, οι αυλές, οι φεουδάρχες. Σήμερα είναι τα μεγάλα βιομηχανικά, πολεμικά, δημοσιογραφικά μπλοκ που επιβλέπουν και ελέγχουν την πνευματική πορεία της ανθρωπότητας, μην πάθουν κι αυτά (τα μπλοκ) τη λαχτάρα που πάθανε οι βασιλιάδες, οι ευγενείς κι οι φεουδάρχες με τις παροχές τους. Και τώρα οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι γιατί η κουλτούρα κατεβαίνει και στο λαό. Εισδύεις λοιπόν παντού, εξαρθρώνεις το εσωτερικό σύστημα σε βάθος, διαφθείρεις κι εξαγοράζεις συνειδήσεις και τα πάντα διαφοροποιούνται προς όφελός σου.
Σ’ όλη την πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη, δυνάστες στάθηκαν οι προνομιούχοι οικονομικά εύρωστοι λαοί. Αλλά τους αρέσει δεν τους αρέσει, επαναλαβαίνω, η Ιστορία είναι ισοπεδωτική. Γιατί η Ιστορία της ανθρωπότητας είναι η ιστορία των Νέων Ιδεών και όχι των κατεχόντων. Ο πολιτισμός είναι Πνεύμα.
Και το πνεύμα δεν τράφηκε ποτέ από τους συμβιβασμούς και την επαιτεία, υπηρετήθηκε όμως συχνά από πεινασμένους. Στο πείσμα των λογιών λογιών ιδεολογικών κατευναστικών που χρησιμοποίησαν οι κατά καιρούς προνομιούχοι ισχυροί του κόσμου, για να το εξουδετερώσουν.[ ]
- Μα τα χειροκροτήματα, αγαπητοί μου, σας δημιουργούν υποχρεώσεις. Το κοινό σάς εξαργύρωσε επιταγές πίστης.
- Τι θα κάνετε χωρίς αντίκρυσμα;
Θα μου πείτε, βέβαια, πως τα αργύρια της εξουδετέρωσης και της αλλοτρίωσης τα δέχτηκαν πριν από σας, πρώτοι οι ήδη αναγνωρισμένοι, που στάθηκαν σύμβολα για όλους μας. Και ποιος ισχυρίστηκε πώς απαλλάσσονται; Όταν μάλιστα έχουν επί χρόνια προεισπράξει την πίστη και τη δόξα, η χρεωκοπία τους είναι δόλια. Έτσι κι αλλιώς ανήκουν στην παρακμή. Δεν είχαμε πια τίποτα να περιμένουμε απ’ αυτούς.
- Σεις όμως; Ποιο ήθος και ποια υγεία αντιπαραθέσατε στην παρακμή και τη δόλια χρεωκοπία τους;
Η Μάργκαρετ Μηντ, γνωστή Αμερικανίδα κοινωνιολόγος επισημαίνει στο τελευταίο της βιβλίο πως οι σχέσεις των γενεών αντιστράφηκαν: «Είναι οι νέες γενιές που γίνονται δάσκαλοι των παλαιότερων».
Σε μας, νέοι, μεσήλικες και γέροι, διαπληκτίζονταν στις πόρτες της Φορντ, σαν τους ζητιάνους στα σκαλιά της εκκλησιάς. Μα ποτέ δε βγήκε έργο από χέρια απλωμένα σε ζητιανιά. Μόνο μέσα σε γροθιές σφιγμένες από αγανάχτηση, απόγνωση και μοναξιά γεννήθηκαν ποιήματα.
Όλοι από τις ίδιες δυσκολίες φθειρόμαστε. Κι όλοι στο ίδιο καζάνι ανασφάλειας ζούμε. Ο πειρασμός για τη σιγουριά και την άνοδο είναι τόσο δυνατός.
Αλλά πιστέψτε με, δεν υπάρχει αντίτιμο της λευτεριάς. Αν οι μεγάλοι της γης αποφάσιζαν να βγάλουν σε πλειστηριασμό τη Σελήνη, σίγουρα οι Αμερικανοί θα την αγόραζαν. Αλλά δε θα μπορέσουν ποτέ ν’ αγοράσουν έναν ελεύθερο άνθρωπο.
«Και ο καλύτερος εαυτός μας είναι κείνος που ανταλλάξαμε με την ασφάλειά μας».
Δεν ισχυρίζομαι πως η φτώχεια είναι δημιουργική. Η λευτεριά όμως είναι.
Σκεφτείτε, πόσο μεγάλη είναι μια λευτεριά που δε μπορεί να την αγοράσει η Αμερική!
Αφού, λοιπόν, η λευτεριά δεν έχει αντίτιμο, είναι υποχρεωτικά, πάντα, φτωχότερη από το μέγεθός της.
Κι όμως ο αληθινός δημιουργός είναι πραγματικά άπληστος. Όχι για να χορτάσει, μα για να σημαδέψει το χρόνο και το χώρο με το πέρασμά του. Κοιτάξτε γύρω σας. Όλα τα μνημειώδη έργα έχουν τη σφραγίδα της απληστίας. Οι δημιουργοί τους εκσπερμάτωσαν στη γη και τη γονιμοποίησαν. Τι να τους κάνει ο κόλπος μιας γυναίκας; Με τα νύχια και τη μεγαλοφυΐα τους σκαλίσανε τη γη και της φυτέψανε τ’ αριστουργήματά της. Σκίσανε τα μάρμαρα με την αρρενωπότητά τους και προκαλέσανε γη και ουρανούς στολίζοντάς τους με αγάλματα, παρθενώνες, πυραμίδες, γοτθικούς ναούς.
- Και σεις παιδιά; Ούτε στην άλλη γειτονιά δεν τινάξατε το σπέρμα σας.
- Γιατί; Για ένα επίδομα δέκα χιλιάδων δραχμών το μήνα!
- Γιατί; Για να παχύνει η αδιαφορία σας επί 365 μέρες;
Και την 366η μέρα, τι θα μας πείτε; Ποιο τραγούδι θα μας τραγουδήσετε; Να σας πω εγώ: Κανένα.
Σας γέλασαν. Και οι άλλοι, μπορεί και μεις, και ο εαυτός σας. Ο άνθρωπος γεννιέται λεύτερος και περήφανος, έρημος σαν τους Θεούς. Ακατάδεχτος σαν κι αυτούς. Τότε είναι και Ποιητής.
Αθήνα 12 Δεκ. ’72
*Δημοσιεύτηκε στο περιοδικά Panderma, που εξέδιδε ο Λεωνίδας Χρηστάκης, τον Δεκέμβριο του 1972
Θηρευτής: «νήπιος γέρων»
Ψίθυροι...
Σταματώ να ονειρεύομαι αυτά που θέλω να δώ, να ακούσω, και να ζήσω.
Πείσθηκα ότι το όνειρο δεν είναι ο δρόμος.
Αναζητώ την αλήθεια στον ξύπνιο μου.
Αφήνω τα όνειρα να με επισκέπτονται το βράδυ.
Τότε που δεν ελέγχω την σκέψη μου, ασυνείδητα.
Τότε που απλά συμμετέχω ωσεί παρών.
Ξεκινώ να αναζητώ αυτά που θέλω να δώ, να ακούσω, και να ζήσω στο χθες, το σήμερα, και το αύριο.
Αρκετά με παρέσυραν στην πορεία τους οι διάφοροι σταυροφόροι.
Φτάνει πια με το θάμπωμα της ζωής της δικής τους.
Πλημμύρισαν οι δεξαμενές, με τα λύματά τους.
Αρκετά έπαιξαν με την ανέχεια.
Αναζητώ ανθρώπους που τολμούν να δουν την μοίρα τους.
Σταματώ να δικαιολογώ την ατολμία.
Ο συμβιβασμός δεν στέκει πλέον ως δικαιολογία αποφυγής της σύγκρουσης.
Απορρίπτω ανθρώπους που δέχονται την αμαρτία περιμένοντας την άφεση.
Αναζητώ ανθρώπους που πρεσβεύουν την τιμή εξοβελίζοντας την ατιμία.
Καταρρίπτω μύθους και τεχνάσματα περισπούδαστων επιστημόνων.
Απομυθοποιώ την λογική των επαϊόντων.
Απαιτώ την ανάδειξη αυτών που σκέπτονται.
Στηρίζω την διάδοση του ορθού λόγου.
Γκρεμίζω τις προκαταλήψεις και τις αντιλήψεις που κληρονόμησα.
Έχω δικαίωμα και υποχρέωση να ορθώσω σκέψη και λόγο ατομικό.
Εφοδιάζομαι με διαύγεια.
Ενεργοποιώ την λογική μου.
Απενεργοποιώ το ζωώδες ένστικτο.
Ενεργοποιώ την αμφισβήτηση.
Απενεργοποιώ την ευπιστία.
Ενεργοποιώ το ενδιαφέρον.
Απενεργοποιώ την περιέργεια.
Ξεκινώ να σέβομαι τον εαυτό μου.
Απαιτώ να με σέβονται, ως αποτέλεσμα.
Απομακρύνω αυτά που με ρίχνουν σε λήθαργο.
Έρχομαι αντιμέτωπος με τις κακές συνήθειες.
Βρίσκω τις ρίζες και τις ξεριζώνω.
Σταματάω να είμαι το πιόνι στη σκακιέρα τους.
Αυτονομώ την κίνησή μου.
Επανακτώ συνείδηση.
Συντονίζομαι με καλούς αγωγούς.
Επικοινωνώ με τους σκεπτόμενους.
Αντιστέκομαι στην επιβολή της δήθεν διαβούλευσης.
Οπλίζω την μνήμη και την γνώση που με έκανε να σκέπτομαι.
Υπερασπίζομαι τον ζωτικό μου χώρο.
Αντιστέκομαι στους εισβολείς της εύφορης κοιλάδας.
Ξεμπροστιάζω τους πληρωμένους εισπράκτορες.
Αποκαλύπτω τους άριστους της μετριότητας.
Αποκαλύπτω τους εφιάλτες της νοημοσύνης.
Γκρεμίζω στον καιάδα της ανυπαρξίας, τους ποικιλόχρωμους σωτήρες.
Δεν χρειάζομαι όργανα για να γυμναστώ, ούτε γυαλιά για να βλέπω.
Αναγνωρίζω τους αντιπάλους από την επιτηδευμένη καλοσύνη.
Από όπου και αν προέρχονται.
Στοιχειώνω τους μαυροφόρους της σκλαβιάς.
Εμποδίζω την διείσδυση της άγνοιας.
Εναντιώνομαι σε αυτούς που δεν είναι καθαροί.
Αποκρυπτογραφώ το καλό που μου τάζουν.
Αναπτύσσω τις δυνάμεις της αντίδρασης.
Ξεδιπλώνω τα ματωμένα σεντόνια.
Ερευνώ αυτά που με αφορούν σαν πολίτη.
Συνδιαλέγομαι με κρίση και μέτρο.
Απορρίπτω τον φανατισμό.
Αναγκάζω την ορθότητα να παρευρίσκεται.
Σηματοδοτώ την ελευθερία.
Υπάρχω, όχι διότι κάποιοι το θέλουν.
Υπήρχα πάντα εδώ.
Το ξέρω καλά, απλά δεν το έχω κατανοήσει.
Αυτοί υπάρχουν, επειδή εγώ τους συντηρώ.
Επειδή δεν έμαθα να ακούω.
Επειδή δεν έμαθα να βλέπω.
Επειδή ξέχασα να αισθάνομαι.
Επειδή ξέχασα να θυμάμαι.
Επειδή ξέχασα να σκέπτομαι.
Επειδή συνήθισα να σκύβω.
Βιάστηκα να κρίνω.
Βιάστηκα να αποφασίσω.
Βιάστηκα να επιλέξω.
Και ακόμα και τώρα το βήμα είναι ταχύ.
Και χάνω τις εικόνες και τους ήχους.
Οι φόβοι που μάζεψα, με βάρυναν.
Οι ενοχές που άφησα να μου περάσουν, με κρατάνε.
Η καλή μου θέληση εκμεταλλεύτηκε.
Η ευγένειά μου παραποιήθηκε.
Με γέμισαν με καλούδια και δεν είδα τους κάλλους.
Με γέμισαν με όνειρα και βλέπω εφιάλτες.
Λέω λοιπόν να αρχίσω να περπατάω.
Λέω λοιπόν να ξελαχανιάσω.
Λέω λοιπόν να καθαρίσω τα παράσιτα.
Λέω λοιπόν να πονέσω.
Λέω λοιπόν να ξυπνήσω.
Ακολουθώ τα ίχνη των βημάτων που τυπώθηκαν για πάντα στην γη που πατάω.
Τα διακρίνω μέσα από τους ήχους που κάνουν.
Ψίθυροι ασίγαστοι.
Στήνω αυτί.
Στήνω ματιά.
Στήνω μυαλό.
Στήνω καρδιά.
Πείσθηκα ότι το όνειρο δεν είναι ο δρόμος.
Αναζητώ την αλήθεια στον ξύπνιο μου.
Αφήνω τα όνειρα να με επισκέπτονται το βράδυ.
Τότε που δεν ελέγχω την σκέψη μου, ασυνείδητα.
Τότε που απλά συμμετέχω ωσεί παρών.
Ξεκινώ να αναζητώ αυτά που θέλω να δώ, να ακούσω, και να ζήσω στο χθες, το σήμερα, και το αύριο.
Αρκετά με παρέσυραν στην πορεία τους οι διάφοροι σταυροφόροι.
Φτάνει πια με το θάμπωμα της ζωής της δικής τους.
Πλημμύρισαν οι δεξαμενές, με τα λύματά τους.
Αρκετά έπαιξαν με την ανέχεια.
Αναζητώ ανθρώπους που τολμούν να δουν την μοίρα τους.
Σταματώ να δικαιολογώ την ατολμία.
Ο συμβιβασμός δεν στέκει πλέον ως δικαιολογία αποφυγής της σύγκρουσης.
Απορρίπτω ανθρώπους που δέχονται την αμαρτία περιμένοντας την άφεση.
Αναζητώ ανθρώπους που πρεσβεύουν την τιμή εξοβελίζοντας την ατιμία.
Καταρρίπτω μύθους και τεχνάσματα περισπούδαστων επιστημόνων.
Απομυθοποιώ την λογική των επαϊόντων.
Απαιτώ την ανάδειξη αυτών που σκέπτονται.
Στηρίζω την διάδοση του ορθού λόγου.
Γκρεμίζω τις προκαταλήψεις και τις αντιλήψεις που κληρονόμησα.
Έχω δικαίωμα και υποχρέωση να ορθώσω σκέψη και λόγο ατομικό.
Εφοδιάζομαι με διαύγεια.
Ενεργοποιώ την λογική μου.
Απενεργοποιώ το ζωώδες ένστικτο.
Ενεργοποιώ την αμφισβήτηση.
Απενεργοποιώ την ευπιστία.
Ενεργοποιώ το ενδιαφέρον.
Απενεργοποιώ την περιέργεια.
Ξεκινώ να σέβομαι τον εαυτό μου.
Απαιτώ να με σέβονται, ως αποτέλεσμα.
Απομακρύνω αυτά που με ρίχνουν σε λήθαργο.
Έρχομαι αντιμέτωπος με τις κακές συνήθειες.
Βρίσκω τις ρίζες και τις ξεριζώνω.
Σταματάω να είμαι το πιόνι στη σκακιέρα τους.
Αυτονομώ την κίνησή μου.
Επανακτώ συνείδηση.
Συντονίζομαι με καλούς αγωγούς.
Επικοινωνώ με τους σκεπτόμενους.
Αντιστέκομαι στην επιβολή της δήθεν διαβούλευσης.
Οπλίζω την μνήμη και την γνώση που με έκανε να σκέπτομαι.
Υπερασπίζομαι τον ζωτικό μου χώρο.
Αντιστέκομαι στους εισβολείς της εύφορης κοιλάδας.
Ξεμπροστιάζω τους πληρωμένους εισπράκτορες.
Αποκαλύπτω τους άριστους της μετριότητας.
Αποκαλύπτω τους εφιάλτες της νοημοσύνης.
Γκρεμίζω στον καιάδα της ανυπαρξίας, τους ποικιλόχρωμους σωτήρες.
Δεν χρειάζομαι όργανα για να γυμναστώ, ούτε γυαλιά για να βλέπω.
Αναγνωρίζω τους αντιπάλους από την επιτηδευμένη καλοσύνη.
Από όπου και αν προέρχονται.
Στοιχειώνω τους μαυροφόρους της σκλαβιάς.
Εμποδίζω την διείσδυση της άγνοιας.
Εναντιώνομαι σε αυτούς που δεν είναι καθαροί.
Αποκρυπτογραφώ το καλό που μου τάζουν.
Αναπτύσσω τις δυνάμεις της αντίδρασης.
Ξεδιπλώνω τα ματωμένα σεντόνια.
Ερευνώ αυτά που με αφορούν σαν πολίτη.
Συνδιαλέγομαι με κρίση και μέτρο.
Απορρίπτω τον φανατισμό.
Αναγκάζω την ορθότητα να παρευρίσκεται.
Σηματοδοτώ την ελευθερία.
Υπάρχω, όχι διότι κάποιοι το θέλουν.
Υπήρχα πάντα εδώ.
Το ξέρω καλά, απλά δεν το έχω κατανοήσει.
Αυτοί υπάρχουν, επειδή εγώ τους συντηρώ.
Επειδή δεν έμαθα να ακούω.
Επειδή δεν έμαθα να βλέπω.
Επειδή ξέχασα να αισθάνομαι.
Επειδή ξέχασα να θυμάμαι.
Επειδή ξέχασα να σκέπτομαι.
Επειδή συνήθισα να σκύβω.
Βιάστηκα να κρίνω.
Βιάστηκα να αποφασίσω.
Βιάστηκα να επιλέξω.
Και ακόμα και τώρα το βήμα είναι ταχύ.
Και χάνω τις εικόνες και τους ήχους.
Οι φόβοι που μάζεψα, με βάρυναν.
Οι ενοχές που άφησα να μου περάσουν, με κρατάνε.
Η καλή μου θέληση εκμεταλλεύτηκε.
Η ευγένειά μου παραποιήθηκε.
Με γέμισαν με καλούδια και δεν είδα τους κάλλους.
Με γέμισαν με όνειρα και βλέπω εφιάλτες.
Λέω λοιπόν να αρχίσω να περπατάω.
Λέω λοιπόν να ξελαχανιάσω.
Λέω λοιπόν να καθαρίσω τα παράσιτα.
Λέω λοιπόν να πονέσω.
Λέω λοιπόν να ξυπνήσω.
Ακολουθώ τα ίχνη των βημάτων που τυπώθηκαν για πάντα στην γη που πατάω.
Τα διακρίνω μέσα από τους ήχους που κάνουν.
Ψίθυροι ασίγαστοι.
Στήνω αυτί.
Στήνω ματιά.
Στήνω μυαλό.
Στήνω καρδιά.
Το θαυματουργό λεμόνι.
Ο Χυμός του Λεμονιού είναι 10.000 φορές ισχυρότερος από τη Χημειοθεραπεία και σκοτώνει 11 ειδών Καρκινογόνα Κύτταρα! Σας το μεταφέρω απλά. Όσοι είναι του…ιατρικού κλάδου ή γνωρίζουν αντίστοιχα, ας τους το μεταδώσουν. Ίσως να υπάρχει αλήθεια και σκοπιμότητα ταυτόχρονα… Οι ωφελιμότητες του λεμονιού. Το λεμόνι, είναι ένα θαυματουργό προϊόν στο να σκοτώνει τα καρκινογόνα κύτταρα. Είναι 10.000 φορές ισχυρότερο από τη χημειοθεραπεία, γιατί δεν το αποδεχόμαστε αυτό; Διότι υπάρχουν οργανισμοί που ενδιαφέρονται να ανακαλύψουν μια συνθετική ουσία, που να τους επιτρέπει να αποκτήσουν κέρδη φανταστικά!
Για αυτό και από τώρα μπορείς προκαταβολικά να βοηθήσεις έναν φίλο που το χρειάζεται, επιτρέποντάς του να πληροφορηθεί ότι του είναι χρήσιμο να πιει χυμό λεμονιού για την πρόληψη της ασθένειας. Η γεύση του είναι ευχάριστη και φυσικά δεν προξενεί τις φοβερές επιδράσεις της χημειοθεραπείας. Και εφόσον έχει την δυνατότητα να το πράξεις, φύτεψε μια λεμονιά στον κήπο σου. Όλα τα μέρη του είναι ωφέλιμα. Την επόμενη φορά που επιθυμείς να πιεις χυμό, ζήτα φυσικό χυμό λεμονιού χωρίς συντηρητικά. Πόσα άτομα πεθαίνουν ενώ το μυστικό αυτό παραμένει φυλαγμένο, με καχυποψία, ώστε να μη θέσει σε κίνδυνο τα κέρδη εκατομμυρίων των μεγάλων φαρμακευτικών επιχειρήσεων!
Όπως γνωρίζετε πολύ καλά, η λεμονιά είναι χαμηλή. Δεν καταλαμβάνει μεγάλο χώρο. Όλοι τη γνωρίζουν σαν λεμονιά. Το φρούτο του είναι ένα κιτρικό προϊόν με διαφορετικές όψεις, το εσωτερικό του μπορεί να φαγωθεί άμεσα ή να επεξεργαστεί για την παραγωγή ποτών, αναψυκτικών, γλυκισμάτων κλπ. Το σημαντικό σε αυτό το φυτό οφείλεται στα ισχυρά αντικαρκινογόνα αποτελέσματά του. Και ακόμα και εάν του αποδίδονται περισσότερες χημικές ιδιότητες, το σημαντικότερο αυτού είναι δράση του πάνω στις κύστες και τους όγκους. Το φυτό αποτελεί μια θεραπευτική αγωγή για τον καρκίνο, δοκιμασμένο σε καρκίνους όλων των μορφών. Υπάρχουν ορισμένοι που το συνιστούν για όλες τις μορφές καρκίνου.
Επιπλέον το θεωρούν σαν έναν παράγοντα αντιμικροβιακού ευρέος φάσματος, κατά των μολύνσεων των βακτηριδίων και όγκων, ικανό στην καταπολέμηση των εσωτερικών παρασίτων και σκουληκιών, ρυθμιστή τη υψηλής αρτηριακής πίεσης, είναι αντικαταθλιπτικό και καταπολεμά το άγχος και τις νευρικές διαταραχές.
Η πηγή αυτής της πληροφορίας είναι εντυπωσιακή: προέρχεται από έναν εκ των μεγαλύτερων φαρμακευτικών εταιρειών στον κόσμο που διαβεβαιώνει ότι μετά από 20 χρόνια εργαστηριακών μελετών, που πραγματοποιήθηκαν από το 1970 και συνακόλουθα έτη.
Τα εξαχθέντα συμπεράσματα ήταν: καταστρέφει τα καρκινογόνα κύτταρα 12 τύπων καρκίνων, συμπεριλαμβανομένων, του εντέρου κόλον, του στήθους, του προστάτη, των πνευμόνων και του παγκρέατος… τα χημικά συστατικά του δένδρου κατέδειξαν ότι δρα 10.000 καλύτερα στην επιβράδυνση ανάπτυξης των καρκινογόνων κυττάρων από το φαρμακευτικό προϊόν adriamycin, ένα χημειοθεραπευτικό φαρμακευτικό προϊόν, που χρησιμοποιείται συνήθως στον κόσμο όλο.
Το πλέον εντυπωσιακό της θεραπείας είναι ότι με τον εξαγόμενο χυμό λεμονιού καταστρέφονται μόνον τα καρκινογόνα κύτταρα και δεν επιδρά στα υγιή. Το κείμενο κυκλοφόρησε από το Ινστιτούτο των Επιστήμων Υγείας, llc 819n, Charles Street, Βαλτιμόρη, MD 1201.
(Σημείωση «ID») Το αναδημοσιεύουμε γιατί και αν δεν αληθεύουν τα συγκεκριμένα στοιχεία, το λεμόνι δεν βλάπτει. Η καχυποψία του κοινού όσον αφορά τις προθέσεις των μεγάλων πολυεθνικών δεν έχει αυξηθεί τυχαία τα τελευταία 30 χρόνια. Υπήρξαν ζωντανά παραδείγματα Εγκληματικών Ενεργειών κατά της Ανθρωπότητας από αρκετές Φαρμακοβιομηχανίες, μερικές από τις οποίες τελικά στις ΗΠΑ, κατηγορήθηκαν και καταδικάστηκαν.
Οι καπνοβιομηχανίες είναι ένα παράδειγμα. Το ίδιο συνέβη με τις ορμόνες. Οι Φαρμακοβιομηχανίες έπεισαν του γιατρούς ότι οι ορμόνες βελτιώνουν την εμφάνιση της γυναίκας μετά την εμμηνόμαυση, με αποτέλεσμα εκατομμύρια γυναίκες στις ΗΠΑ για πάνω από 20 χρόνια να φορτώνουν τον οργανισμό τους με περιττές ορμόνες και με αποτέλεσμα ο αριθμός των καρκινογεννήσεων στις συγκεκριμένες γυναίκες να εκατονταπλασιαστεί και να πεθάνουν εκατομμύρια γυναίκες! Έπρεπε δηλαδή, να πεθάνουν τόσα εκατομμύρια γυναίκες για να παραδεχτούν τελικά, ότι οι ορμόνες παράγουν καρκινογενήσεις;
Υπάρχουν πολλές πανεπιστημιακές μελέτες οι οποίες «πνίγονται» από τις Φαρμακοβιομηχανίες, που στηρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες του καρκίνου, αντί της χημειοθεραπείας, όμως τα κέρδη από τη διάθεση αυτού του χημικού φαρμάκου είναι τεράστια!
Πηγή: ΛΥΚΟΜΙΔΗΣ
Τα θεραπευτικά (και σε λίγο απαγορευμένα) βότανα του Ιπποκράτη.
ΒΟΤΑΝΑ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ
Μάραθος
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Για τους πόνους της μήτρας και τη μητρορραγία. Θεωρείτο επίσης ότι βοηθά στη σύλληψη.
Σύγχρονη χρήση: Για τους πόνους των ματιών, την κυστίτιδα, τα αρθριτικά. Προφυλάσσει από τη γρίπη, το βήχα, τον κοκίτη, το άσθμα, τις στομαχικές διαταραχές, τη ναυτία και τους κοιλιακούς πόνους των παιδιών. Oι σπόροι του βοηθούν την πέψη των μωρών. O μάραθος θεωρείται ότι αυξάνει το γάλα στις θηλάζουσες μητέρες, ενώ χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό και τον αρωματισμό του στόματος, είναι ευεργετικός για τα μαλλιά και αντιρυτιδικός.
Μύθος: Oι αρχαίοι Έλληνες το έλεγαν «μάραθρον» και το θεωρούσαν σύμβολο επιτυχίας. Το όνομά του οφείλεται στο ότι φύτρωνε στο Μαραθώνα. O Πλίνιος το αναφέρει σε συνταγές του, ενώ πίστευε ότι τα φίδια έτρωγαν μάραθο για να αλλάζουν δέρμα. Το 10ο αιώνα συνδέθηκε με τη μαγεία, ενώ την περίοδο του Μεσαίωνα ταυτίστηκε με το αδυνάτισμα, γιατί πίστευαν ότι οι σπόροι του έκοβαν την όρεξη.
Μαντζουράνα
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Ως καθαρτικό.
Σύγχρονη χρήση: Ως αναλγητικό σε μυϊκούς πόνους, διαστρέμματα και νευραλγίες.
Μύθος: Στην αρχαία Ελλάδα στεφάνωναν με αυτό νιόπαντρα ζευγάρια ως σύμβολο ευτυχίας. Στην Κρήτη το φορούσαν οι ηγέτες ως σύμβολο τιμής. Επίσης, χρησιμοποιήθηκε ως καρύκευμα, ρόφημα και θερμό επίδεμα για την ανακούφιση των μυϊκών πόνων. Oι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι αν ένα κορίτσι βάλει στο κρεβάτι της μαντζουράνα, η Αφροδίτη θα της αποκαλύψει το μελλοντικό της σύζυγο
Δάφνη
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Χρησιμοποιήθηκε σε καταστάσεις υστερίας και θεωρείτο ότι διευκολύνει τον τοκετό.
Σύγχρονη χρήση: ·Ως αφέψημα ή έγχυμα κατά των εντερικών προβλημάτων.
· Το αιθέριο έλαιό της είναι αντισηπτικό και μυκητοκτόνο, θεωρείται ισχυρό αναλγητικό και έχει σπασμολυτική δράση.
Μύθος: Στην Ελλάδα η δάφνη αναφέρεται ήδη από την εποχή του Oμήρου. Ήταν ιερό δέντρο, αφιερωμένο στο θεό Απόλλωνα. Πρώτα οι Έλληνες και έπειτα οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να στεφανώνουν με κλαδιά δάφνης τους νικητές των αγώνων. Έτσι, ακόμα και σήμερα η δάφνη ταυτίζεται με τη δόξα, τη νίκη και την υπεροχή.
Μυρτιά
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Χρησιμοποιήθηκε για τις πλύσεις της ευαίσθητης περιοχής των γυναικών, ενώ ο χυμός από τα βρασμένα φύλλα της θεωρείτο ότι διευκόλυνε τον τοκετό.
Σύγχρονη χρήση: Χρησιμοποιείται στην περίπτωση πονόδοντου, συνιστάται για τη θεραπεία των φλεγμονών και των μολύνσεων του γαστρεντερικού συστήματος, ενώ το έλαιό της έχει αντισηπτικές ιδιότητες.
Ιεροβότανο
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Κατά της στείρωσης.
Σύγχρονη χρήση: • Ως έγχυμα είναι εφιδρωτικό και διεγερτικό της λειτουργίας του συκωτιού, της πέψης και του ανοσοποιητικού συστήματος, ενώ χρησιμοποιείται και για την αντιμετώπιση του πυρετού. Παράλληλα, συμβάλλει στην απορρόφηση τροφών από τον οργανισμό και θεωρείται κατάλληλο για την αντιμετώπιση του πονοκεφάλου, της εξάντλησης, του άγχους και της αϋπνίας. Πλύσεις με το έγχυμα συστήνονται για στοματικά έλκη και αδύναμα ούλα.
· Ως κατάπλασμα είναι κατάλληλο για μώλωπες, εξαρθρώσεις και τσιμπήματα εντόμων.
Μανδραγόρας
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Ως αναισθητικό και ισχυρό εμμηναγωγό. Το αφέψημα της ρίζας του θεωρήθηκε ιδανικό σε περιπτώσεις μανιοκατάθλιψης.
Σύγχρονη χρήση: •Έχει αναισθητική δράση, γι' αυτό και χρησιμοποιείται ως σύμβολο της αναισθησιολογίας. Λέγεται και καλάνθρωπος, επειδή το σχήμα της ρίζας του θυμίζει ανθρώπινη μορφή, ενώ έχει χρησιμοποιηθεί και ως (ψυχότροπο) ναρκωτικό. Μάλιστα, πιστεύεται ότι σε μεγάλη δόση προκαλεί παράνοια.
· Ως κατάπλασμα, με τη χρήση των φύλλων και της ρίζας του, είναι αναλγητικό των ρευματικών και αρθριτικών πόνων.
· Ως αφέψημα, με τη χρήση της ρίζας του, βοηθά στην αντιμετώπιση δερματικών διαταραχών και ελκών.
Κέδρος
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Ως αναλγητικό μετά τον τοκετό και εναντίον της μητρορραγίας. Σύγχρονη χρήση: •Ως έγχυμα, είναι κατάλληλο για τις στομαχικές διαταραχές, τα κρυολογήματα και τη δυσμηνόρροια. Καταπραΰνει τα νεύρα και δρα κατά των κολικών και των προβλημάτων της ουροδόχου κύστεως. •Ως αφέψημα, βοηθά την πέψη, λειτουργεί ως διουρητικό, αιμοκαθαρτικό και τονωτικό όλων των λειτουργιών του οργανισμού. Εξωτερικά χρησιμοποιείται με πλύσεις ως απολυμαντικό και αντισηπτικό.
· Εντριβές με το χυμό των καρπών του ανακουφίζουν από τις ισχιαλγίες.
Φασκόμηλο
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Για πνευμονικά νοσήματα και ως αναλγητικό της μήτρας. Σύγχρονη χρήση:
•Ως έγχυμα, αποτελεί εξαιρετικό φάρμακο για το κρυολόγημα, τη λαρυγγίτιδα και την αμυγδαλίτιδα. Διεγείρει την πέψη, τονώνει το νευρικό σύστημα και σταματά την εφίδρωση. Βοηθά σε περιπτώσεις αμηνόρροιας και επώδυνης περιόδου. Oι κομπρέσες του ανακουφίζουν και επουλώνουν κοψίματα, τραύματα και πληγές, ενώ πλύσεις με το έγχυμα καταπολεμούν την πιτυρίδα.
· Ως αφέψημα, είναι διουρητικό και αποτοξινωτικό, που ενδείκνυται για τη θεραπεία της αρθρίτιδας.
• Το αιθέριο έλαιό του είναι αντισηπτικό, δρα κατά των βακτηρίων και των μυκήτων, ενώ σε χαμηλή δόση είναι διεγερτικό και αποτελεσματικό κατά της αρθρίτιδας.
Δυόσμος
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Ως καθαρτικό της μήτρας.
Σύγχρονη χρήση: •Ως έγχυμα, έχει δράση αντισπασμωδική, εφιδρωτική, καταπραϋντική, ηρεμιστική και χωνευτική, ενώ συστήνεται για ναυτία, δυσπεψία, ημικρανία, κολικό, πυρετό, σπασμούς, κράμπες και πέτρες στη χολή.
• Ως κατάπλασμα, ανακουφίζει από τους ρευματισμούς και τις νευραλγίες, ενώ δρα κατά ορισμένων δερματοπαθειών. Παράλληλα, μειώνει το πρήξιμο του στήθους κατά το θηλασμό.
• Ως αιθέριο έλαιο, χρησιμοποιείται με εντριβές για να ανακουφίσει από τον πονοκέφαλο, τον πυρετό και τους πόνους της περιόδου. Με εισπνοές, βοηθά στη ρινική αποσυμφόρηση και με πλύσεις δρα κατά των δερματικών φλεγμονών, της φαγούρας, των εγκαυμάτων και των τσιμπημάτων από κουνούπια.
Αγριοτριανταφυλλιά
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Ως κατάπλασμα στα οιδήματα και στις φλεγμονές και ως εμμηναγωγό. Σύγχρονη χρήση: •Το έγχυμα των πετάλων είναι διουρητικό και καταπραϋντικό των νεύρων, ωφέλιμο στην αντιμετώπιση της αϋπνίας, της δυσκοιλιότητας και της χρόνιας εντερίτιδας. Το έγχυμα από τα φύλλα του είναι φάρμακο για τη διάρροια και τις πέτρες στα νεφρά. Oι καρποί του θεωρείται ότι έχουν διουρητική, αναζωογονητική και βιταμινούχο δράση.
•Το αφέψημα των πετάλων είναι τονωτικό και καθαρτικό. Το αφέψημα από τους καρπούς βοηθά στην αντιμετώπιση της αϋπνίας και της εντερίτιδας, ενώ με εξωτερικές πλύσεις συμβάλλει στη θεραπεία οφθαλμολογικών φλεγμονών.
Ροδιά
Χρήση σύμφωνα με τον Ιπποκράτη: Ως αντιεμετικό και αιμοστατικό.
Σύγχρονη χρήση: · Ως αφέψημα με τη χρήση των ανθών του είναι τονωτικό και στυπτικό, ενώ με πλύσεις του στόματος δρα κατά της ουλίτιδας.
• O χυμός του ροδιού δίνεται σε περιπτώσεις πυρετού και προβλημάτων του ουροποιητικού συστήματος. Θεωρείται ότι έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Πηγές :
«Τα φαρμακευτικά φυτά του Ιπποκράτη», Μανόλης Κιαπόκας, Κως 2007. «Συμβολικά φυτά των Oλυμπιακών Αγώνων», Ρίζου Α., Ριζοπούλου Σ., 2004, εκδόσεις Εστία. «Το αλφαβητάρι των βοτάνων», εκδόσεις Πορφύρα.
Πηγή ανάρτησης: ΒΙΣΑΛΤΗΣ
ΟΙ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ ΘΕΩΡΗΣΕΙΣ.
Wise-therapy: η στροφή της δυτικής θεραπευτικής Ιατρικής προς τα φιλοσοφικά κείμενα. Θα φανταζόσαστε ποτέ, ότι η ενδελεχής μελέτη στο περιεχόμενο ενός κειμένου ή ενός βιβλίου, θα μπορούσε να θεραπεύσει ψυχικά, αλλά και σωματικά προβλήματα της υγείας ενός ανθρώπου; Θα θεωρούσατε σίγουρα υπερβολική αυτήν την άποψη, αφού μέχρι σήμερα προσπαθείτε όλα τα προβλήματα υγείας σας να τα θεραπεύσετε με χημικά φάρμακα ή με χειρουργεία. Ο μεγάλος όμως ιατρός και φιλόσοφος της αρχαιότητας, Γαληνός, έχει αντίθετη άποψη από εσάς… Ναι θα μπορούσε!
Η αποτυχία της σύγχρονης Ψυχιατρικής
Η Ψυχιατρική κατά την σύγχρονη ορολογία είναι η ιατρική ειδικότητα, που περιλαμβάνει τη σπουδή και τη θεραπεία των ψυχικών νόσων. Οι ψυχικές παθήσεις των ανθρώπων διακρίνονται απ΄ τη σύγχρονη ιατρική μεθοδολογία σε ψυχώσεις και νευρώσεις.
Σήμερα κάποιοι θεραπευτές γνωρίζουν, ότι οι σωματικές και οι ψυχικές λειτουργίες ενός οργανισμού θεωρούνται ως αδιαίρετο και ενιαίο σύνολο, γνώση που προϋπήρχε στους ιατρούς και φιλοσόφους της αρχαιότητας: «Θεωρώ, ότι η ψυχή και το σώμα αλληλοεπηρεάζονται απόλυτα. Και η ψυχική κατάσταση, όταν μεταβάλλεται, μεταβάλλει μαζί της και τη σωματική. Και η σωματική κατάσταση κι εκείνη, όταν μεταβάλλεται, μεταβάλλει μαζί της και την ψυχική» (Αριστοτέλης «Φυσιογνωμικά», 808 β-12). Παρά ταύτα οι πλείστοι σύγχρονοι ψυχίατροι χρησιμοποιούν βίαιες μεθόδους θεραπείας, περισσότερο επί του υλικού σώματος και λιγότερο επί του ψυχικού. Η πρόληψη και η αποφυγή των ψυχικών νόσων έχει μετατραπεί σε καταστολή.
Η απομόνωση των ασθενών, τα ηλεκτροσόκ, τα ψυχοτρόπα φάρμακα και η ψυχοχειρουργική έδειξαν ματαίως, ότι η σύγχρονη Ψυχιατρική έχει ουσιαστικά αποτύχει. Η ύπνωση, η ομοιοπαθητική και οι άλλες ολιστικές θεραπευτικές μέθοδοι έχουν ένα σχετικά καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα σε ψυχικές παθήσεις, αλλά δεν μπορούν να δράσουν προληπτικά.
Η σημερινή αντιφατική και παραφυσική κοινωνία της αφθονίας άχρηστων καταναλωτικών αγαθών, της βίας, του ρατσισμού, των ναρκωτικών, των θρησκευτικών φανατισμών, των ανισοτήτων και των άλλων παραδόξων, παγιδεύει το σύγχρονο άνθρωπο σε ψυχικά και πνευματικά αδιέξοδα. Η απαξίωση της φιλοσοφικής ηθικής σαν πρότυπο ζωής από τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες του 20ού αιώνα (ουσιαστικά η έλλειψη νοήματος και ουσίας της ζωής), επέδραμε καταλυτικά στην αύξηση των ψυχικών παθήσεων σε Ευρώπη και Η.Π.Α.. Στη χώρα μας η κατάσταση αυτή είναι σε έξαρση.
Κατά τον ιατροφιλόσοφο Γαληνό «οι λαθεμένες ιδέες περί του σκοπού της ζωής είναι που οδηγούν κατά κοινή ομολογία στη δυστυχία». Τα άρρωστα ψευδο-πρότυπα του star-system της εποχής μας δημιουργούν όμοιους μ΄ αυτούς κλώνους. Ομοφυλόφιλοι, ναρκομανείς ηθοποιοί, απατεώνες πολιτικοί, ψεύτικοι «καθώς πρέπει» δημοσιογράφοι, παιδεραστές ιερείς και διάφοροι άλλοι άρρωστοι άνθρωποι, που χρήζουν ανάγκη βοηθείας, αποτελούν τα πρότυπα του σημερινού δυτικού ανθρώπου. Οι ποικίλες μεταφυσικές και θρησκευτικές λύσεις δοκιμασμένες αποτυχημένα ήδη από το παρελθόν, οδηγούν και αυτές τους ανθρώπους σε αδιέξοδο. Θλίψη, μελαγχολία, εγωισμός, κτητικότητα, ραθυμία, απομόνωση, ακραίες συμπεριφορές, ψευτιά, επιδειξιομανία και πολλά άλλα αποτελούν τα σύγχρονα «άχραντα πάθη» της αρρωστημένης και παραφυσικής κοινωνίας μας.
Η θεραπεία της σοφίας
Απ΄ τη μεριά της επιστήμης η «πτωχή» φροϋδική ψυχανάλυση αποτελούσε τη βάση της σύγχρονης ψυχολογίας και των ψυχοθεραπευτικών μεθόδων μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ΄90. Τότε παρουσιάσθηκε κυρίως από αρκετούς Αμερικανούς και Ευρωπαίους ψυχιάτρους μία στροφή της θεραπευτικής ιατρικής προς τα φιλοσοφικά κείμενα κλασικών Ελλήνων αλλά και ξένων συγγραφέων. Η ψυχοθεραπεία βασίσθηκε πλέον σε λογοθεραπεία και συγκεκριμένα στην επιλεκτική ανάγνωση, ανάλυση και κατανόηση φιλοσοφικών κειμένων. Απ΄ τους δυτικούς ψυχολόγους και ψυχοθεραπευτές ονομάστηκε ως wise-therapy, δηλαδή θεραπεία της σοφίας. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Η μέθοδος αυτή είναι πλέον αρκετά διαδεδομένη στο δυτικό κόσμο, καθ΄ ότι είναι η πιο αποτελεσματική, απολαυστική, ήπια και σχεδόν ανέξοδη. Βέβαια στην τριτοκοσμική χώρα μας η μέθοδος αυτή δεν υφίσταται.
Πολλά εκτενή άρθρα έχουν γραφτεί για την ψυχοθεραπευτική αυτή μέθοδο από κορυφαία περιοδικά και εφημερίδες της Ευρώπης και των Η.Π.Α. όπως το γαλλικό περιοδικό «Psychologies», το διεθνές «National Geographique», την Αγγλική εφημερίδα «Guardian» κ.ά. Ο Τιμ Λεμπόν είναι πτυχιούχος Φιλοσοφίας του Trinity College και πρόεδρος του συνδέσμου «Πρακτικής Φιλοσοφίας» στην Μεγάλη Βρετανία. Στην εισαγωγή του βιβλίου του «Wise Therapy» αναφέρει: «Η Θεραπεία της Σοφίας έχει διπλό στόχο, τόσο πρακτικό όσο και θεωρητικό. Απ΄ τη μία μεριά στοχεύει στο να βοηθήσει τους ανθρώπους να λύσουν κάποια απʼ τα προσωπικά τους προβλήματα και απ΄ την άλλη να τους δώσει όλα εκείνα τα εργαλεία, που θα χρειαστούν, για ν΄ αντιμετωπίσουν το μέλλον με περισσότερη σοφία. Το πρόβλημα με την σύγχρονη ψυχολογία είναι, ότι χρησιμοποιεί τις γνώσεις μόνο των τελευταίων εκατό περίπου χρόνων, ενώ αγνοεί την αξία της σοφίας, όσο και όλων εκείνων των γνώσεων, που έχουν αποκτηθεί εδώ και 2.000 χρόνια μέσα απ΄ την παγκόσμια, αλλά και κλασική φιλοσοφία».
Ο Γαληνός εκτός από γιατρός υπήρξε κι ένας μεγάλος φιλόσοφος. Η φιλοσοφική του σκέψη βασίζεται στην εκλεκτικότητα κι αποτελείται από ένα σύμπλεγμα φιλοσοφικών απόψεων των φυσικών φιλοσόφων, του Ιπποκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. (Στην εικόνα από αριστερά προς τα δεξιά: Θαλής, Ιπποκράτης, Πλάτων, Αριστοτέλης.)
Φιλοσοφία
«Φιλοσοφία = α) διάθεση για επιστημονική γνώση των όντως (αληθινών) όντων, β) διάθεση θεώρησης του αληθούς, και γ) επιμέλεια της ψυχής με παρουσία ορθού λόγου». (Όροι Σπευσίππου, “Διευθυντή της πλατωνικής Ακαδημείας”, Λεξικό εννοιών της Πλατωνικής φιλοσοφίας). Στον τρίτο ορισμό του Σπευσίππου για το τι είναι η φιλοσοφία, μπορούμε να διακρίνουμε την διαπλαστική και θεραπευτική δύναμη τού ορθού φιλοσοφικού λόγου. Η σπουδή του λόγου αυτού δημιουργεί το φιλοσοφικό βίο. Πρόκειται για μία συνολική στάση ζωής, που έχει ως πρότυπο την αρετή (ενάρετος βίος). Κατά τον Πλάτωνα ενάρετος είναι εκείνος, ο οποίος ζει «κατά φύσιν». Ο φιλόσοφος εμπνέεται απ΄ τον έρωτα προς τις ιδέες – γνώση (κόσμος των ιδεών) και προσπαθεί να κάνει πράξη στην καθημερινότητά του, τα όσα μαθαίνει.
Ο Αριστοτέλης μας λέει «πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει», δηλαδή όλοι οι άνθρωποι εκ φύσεως ορέγονται (επιθυμούν) την γνώση. Αρχή της Πλατωνικής φιλοσοφίας είναι το «απορείν» και το «θαυμάζειν». (Θεαίτητος 155d). Η περιέργεια, η απορία και ο θαυμασμός του κλασικού ανθρώπου για την σύσταση και την λειτουργία του φυσικού κόσμου και των αρχών της ζωής αποτέλεσαν τα κίνητρα της φιλοσοφικής αναζήτησής του.
Όλες οι φιλοσοφικές σχολές θεωρούσαν ως υπέρτατο σκοπό και ύψιστο αγαθό τής ανθρώπινης ζωής την επίγεια ευδαιμονία. Σε αντίθεση με την ευτυχία (προϊόν της τύχης), η ευδαιμονία είναι προϊόν ενάρετου βίου. Καρπός της ευδαιμονίας είναι η γαλήνη και ηρεμία της ψυχής. Εδώ θα πρέπει να διαχωρίσουμε την εκ διαμέτρου αντίθετη ιδεολογία τής παρά φύσιν α-νοήτου γαλήνης της ψυχής, που διδάσκουν οι θρησκείες (ασκητισμός), μέσω της αμάθειας και της απαξίωσης της ίδιας της ζωής, που δημιουργεί προβλήματα στην ψυχική αλλά και σωματική ανάπτυξη των πιστών. «Η στενή σχέση αρετής και γνώσης είναι χαρακτηριστική στον Σωκράτη και στον Πλάτωνα. Ως ένα βαθμό υπάρχει σ΄ όλη την ελληνική φιλοσοφική σκέψη, σε αντίθεση με την χριστιανική. Στη χριστιανική ηθική το ουσιώδες είναι η καθαρή καρδία και αυτή μπορεί να βρεθεί τόσο στους αμαθείς, όσο και στους πεπαιδευμένους. Η χαώδης αυτή διαφορά ανάμεσα στην ελληνική και στην χριστιανική ηθική εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι και σήμερα» (Bertrand Russel, «Σωκράτης Πλάτων και Αριστοτέλης» σελ. 32).
Kατά τον Πλάτωνα η ψυχή έχει τρεις έδρες – μέρη: Το «λογιστικόν», που είναι η έδρα της νόησης-λογικής και έχει την ιδιότητα να κυβερνά τα άλλα δύο μέρη, το «θυμοειδές» ή «θυμικόν», που κυβερνάται, αλλά και κυβερνά και είναι η έδρα της βούλησης και το «επιθυμητικόν», έδρα των επιθυμιών και των παθών, που πρέπει μόνον να κυβερνάται. Ο Πλούταρχος στο έργο του «Πλατωνικά ζητήματα» μας λέει, ότι «η πειθαρχία και η αρχηγία ανήκουν στην φύση του θυμικού (θυμοειδούς), αφού αυτό υπακούει στην λογική (λογιστικόν), ενώ εξουσιάζει και τιμωρεί την επιθυμία (επιθυμητικόν), όταν εκείνη επαναστατεί εναντίον της λογικής». Με τα πάθη και τις επιθυμίες της ψυχής ασχολήθηκαν πλείστοι των φιλοσόφων στην κλασική Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο και έγραψαν πολλά έργα. Ο Πλάτων, ο Επίκουρος, ο Επίκτητος, ο Αριστοτέλης, ο Πορφύριος, ο Γαληνός, αλλά και πολλοί ξένοι όπως ο Κρισναμούρτι, ο Όσσο, ο Λάο Τσέ, ο Ρουσσώ, ο Ράσσελ κ.ά. Ένα απ΄ τα έργα του Γαληνού, που άπτονται στην ψυχοθεραπεία, αλλά και της περί ψυχής θεωρήσεις του, θα εξετάσουμε παρακάτω.
«Ο άνθρωπος έχει υψώσει μέσα του σαν αγκυλωτούς φράχτες διάφορες εικόνες, θρησκευτικές, πολιτικές, προσωπικές. Αυτές εκδηλώνονται σαν σύμβολα, ιδέες, πίστεις. Και το βάρος αυτών των εικόνων κυριαρχεί πάνω στην ανθρώπινη σκέψη, στις σχέσεις του και στην καθημερινή του ζωή. Αυτές οι εικόνες είναι και οι αιτίες των προβλημάτων μας, επειδή χωρίζουν τους ανθρώπους μεταξύ τους». [Τζίντου Κρισναμούρτι, Ινδός συγγραφέας - φιλόσοφoς (1895-1986).]
Ο ιατροφιλόσοφος Γαληνός
Η ψυχιατρική κατά την κλασσική εποχή ήταν κλάδος της Ιπποκρατικής ιατρικής τέχνης κι αυτή με την σειρά της κλάδος της φιλοσοφίας. Ο Γαληνός ο Ένδοξος ή Κλαύδιος, υπήρξε ο διασημότερος ιατρoφιλόσοφος της εποχής του. Γεννήθηκε στην Πέργαμο της Μ. Ασίας το 128 μ.Χ. και πέθανε περίπου το 210 μ.Χ.στη Σικελία. Σε ηλικία 14 ετών παρακολουθεί μαθήματα φιλοσοφίας και λίγα χρόνια αργότερα ξεκινά τις σπουδές της ιατρικής παράλληλα με τη φιλοσοφία. Ταξιδεύει δέκα έτη για σπουδές σε περιοδεία στην Σμύρνη, Κόρινθο και Αλεξάνδρεια. Θα συνεχίσει τα ταξίδια του προς εμπλουτισμό των γνώσεών του για μερικά ακόμη έτη. Η φήμη του εξαπλώνεται ταχύτατα σε όλη την αυτοκρατορία και σύντομα θα γίνει ο προσωπικός γιατρός του καίσαρα Μάρκου Αυρήλιου.
Ο Γαληνός έζησε σε μία εποχή ιδεολογικής επιστημονικής ποικιλότητας. Ο ίδιος υπήρξε «εργοστάσιο παραγωγής» φιλοσοφικών, ρητορικών και ιατρικών έργων, που απαριθμείται σε 150 έργα χωρισμένα σε 500 βιβλία. Εισήγαγε πολλούς ιατρικούς όρους, που παραμένουν ίδιοι μέχρι σήμερα, όπως η «κράσις», «πνεύμα» κ.ά.. Η επιρροή του στην πρόοδο των επιστημών και ειδικώς της ιατρικής σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι ισάξια με εκείνη του Ιπποκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. (Βλ. Η Ιατρική του Γαληνού).
Μέσα απʼ τα σκοτάδια του ευρωπαϊκού μεσαίωνα το ιατρικό του σύστημα με τον όρο «Γαληνισμός» έγινε ο θεμέλιος λίθος των ιατρών της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού, διαμορφώνοντας την εξέλιξη της παγκόσμιας ιατρικής. Μέχρι σήμερα σε πολλές χώρες του Ισλάμ και στην Ινδία διδάσκεται η ιατρική του, η λεγόμενη «Unani». Σε αντίθεση, η ψυχιατρική θεραπευτική μέθοδος του Γαληνού μέσω της ηθικής διδασκαλίας των φιλοσοφικών κειμένων είχε παραγκωνιστεί πλήρως και μόνο τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει δειλά δειλά να ανακαλύπτεται και να χρησιμοποιείται ξανά απ΄ τους σύγχρονους θεραπευτές. Τα «Περί ψυχής παθών και αμαρτημάτων», «Περί ηδονής και πόνου», «Περί της διαγνώσεως των ιδίων εκάστω παθών και αμαρτημάτων», «Περί ηθών», «Περί αλυπίας», «Περί κράσεων», είναι μερικά εκ των ψυχοθεραπευτικών έργων του.
Γαληνός: Ένας «εκλεκτικός» ψυχοθεραπευτής
Αν και έχει ροπή προς τους προσωκρατικούς, τον Πλατωνισμό, αλλά και τον Αριστοτελισμό, ουσιαστικά είναι εκλεκτικός και συγκρητιστής, προτιμώντας την ελευθερία της επιλογής του κατά το δοκούν. Υπερασπίζεται την αυτονομία της ψυχής ως ενέργεια, αλλά αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την αθανασία της, ενώ αποδέχεται την κατά φύση υλική – ενεργειακή της υπόσταση.
Για τον Γαληνό, όπως και για τον εκ σπουδών διδάσκαλό του Ιπποκράτη, χωρίς την καλλιέργεια και την εξάσκηση και στους τρεις τομείς της φιλοσοφίας (Φυσική, Ηθική, Λογική), δεν μπορεί κανείς να γίνει ιατρός. Υποχρέωση τού σωστού ιατρού είναι πρωταρχικά ο έλεγχος των παθών του (δόξα, πλούτη) και η καλλιέργεια τής αρετής, («ότι ο άριστος ιατρός και φιλόσοφος»). Μετέπειτα ακολουθούν οι ιατρικές γνώσεις. Για τον διδάσκαλο του Γαληνού, Ιπποκράτη, Φιλοσοφία και Ιατρική αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία, που πρέπει να συνυπάρχουν: «Λαμβάνοντας υπ΄ όψη όσα προαναφέραμε πρέπει να ανάγει τη φιλοσοφία σε ιατρική και την ιατρική σε φιλοσοφία» (Ιπποκράτης «Περί ευσχημοσύνης», παρ. 5). Επομένως η στείρα σύγχρονη υλική ιατρική, που δεν λαμβάνει καθόλου υπ΄ όψη της τις αρχές αυτές, είναι ουσιαστικά αποκομμένη απ΄ την ολιστική προσέγγιση των ιατροφιλοσόφων της αρχαιότητας, αλλά και απ΄ την υπόθεση ίαση.
Η Ιπποκρατική θεωρία του περί των τεσσάρων στοιχείων (κρύο, ζεστό, ξηρό, υγρό) ταυτίζεται με τους χυμούς του σώματος (αίμα, φλέγμα, μαύρη και κίτρινη χολή), καθώς και με τις θεμελιώδεις συμπαντικές ουσίες, (γη, ύδωρ, αέρας, φωτιά). Η επιρροή των τεσσάρων χυμών (που αποτελούν τα τέσσερα βασικά ενεργειακά κανάλια μέσα στο ανθρώπινο σώμα), συνδέεται άμεσα με τον ψυχικό μας κόσμο. Η ισορροπία των χυμών μεταβάλλεται ευμενώς η δυσμενώς απ΄ τη διατροφή, τα υγρά, την άσκηση, τα λουτρά, τις μαλάξεις, το κλίμα, την ηλιοθεραπεία, την τοποθεσία διαμονής, αλλά κι από την ψυχική μας κατάσταση.
Ο Γαληνός θεωρεί, ότι η μελαγχολία, η μανία, και η φρενίτιδα, προέρχονται από εγκεφαλικές βλάβες, που καταστρέφουν τον ψυχισμό μας και σταδιακά μετουσιώνονται σε σωματικές νόσους με αποτέλεσμα να δημιουργούν τις ανισόρροπες μίξεις των χυμών στο σώμα. Στο «Ότι ταις του σώματος κράσεσιν αι της ψυχής έπονται δυνάμεις» (4,803) διαπιστώνει: «Εκείνου, που η φλέβα του αγκώνα του χτυπά δυνατά, είναι χαρακτήρας επιθετικός και οξύθυμος, ενώ εκείνου, που η φλέβα του είναι ήσυχη, είναι νωθρός». Το «Περί χρείας μορίων» περιέχει πολλά στοιχεία απ΄ τον πλατωνικό «Τίμαιο», ενώ στο «Προς Θρασύβουλον πότερον ιατρικής ή γυμναστικής εστί το υγιεινόν» μας εξηγεί, ότι το καλύτερο φάρμακο της Υγείας είναι η φιλοσοφία σε συνδυασμό με την ιατρική και όχι η στείρα ιατρική.
Ο Γαληνός απαλλαγμένος από μεταφυσικές και θρησκευτικές «αλήθειες» και με σκέψη φυσιοκρατική, προσδιορίζει με σαφήνεια την ατομική και αποκλειστική ευθύνη του καθενός μας, για την κατάκτηση της ευδαιμονίας. Ο ορθός λόγος και το πράττειν ορθώς είναι τα μόνα υπεύθυνα για την ευδαιμονία μας ή τη δυστυχία μας.
Περί ψυχής παθών και αμαρτημάτων
Βιβλίο Α΄: Διάγνωσις και θεραπεία των παθών της ψυχής
Στο έργο του αυτό ο Γαληνός διαγιγνώσκει αναλύει και προτείνει για τα πάθη της ψυχής: «Το μεν σφάλμα προκύπτει από λάθος ιδέες και αντιλήψεις, το δε πάθος προκαλείται από μία παράλογη δύναμη, που βρίσκεται μέσα μας και δεν υπακούει στη λογική (…). Το ότι είναι πολύ πιθανό να σφάλουμε έστω και αν δεν το αντιλαμβανόμαστε οι ίδιοι μπορούμε να το συμπεράνουμε απ΄ το εξής: Ότι ο κάθε άνθρωπος θεωρεί τον εαυτόν του ολότελα αλάνθαστο, ή ότι τα σφάλματα του είναι μικρά και ασήμαντα (…). Όταν ήμουν μικρός θεωρούσα υπερβολική τη σπουδαιότητα, που έδινε ο κόσμος στην ρήση του Απόλλωνα (γνώθι σ΄ αυτόν). Εκ των υστέρων όμως ανακάλυψα, ότι δικαίως την επαινούν (…). Όποιος λοιπόν θέλει να γίνει σωστός και ενάρετος άνθρωπος ας έχει υπ΄ όψη του αυτό: Ότι είναι αναπόφευκτο να αγνοεί πολλά απʼ τα προσωπικά του σφάλματα» (παρ. 1-6).
Συνεχίζει τονίζοντας: «Επειδή τα σφάλματα οφείλονται σε λανθασμένη κρίση, ενώ τα πάθη σε κάποια παράλογη ψυχική δύναμη, θεωρώ απαραίτητο κατ΄ αρχήν να ελευθερώσει κανείς τον εαυτόν του από τα πάθη. Και κάποια απ΄ τα πάθη της ψυχής, όπως όλοι γνωρίζουν, είναι η οργή, ο φόβος, η λύπη, ο φθόνος (το αισχρότερο των παθών), η έντονη επιθυμία, η φιλοδοξία, η κοιλιοδουλεία, η φιλοχρηματία, η πλεονεξία, η αρχομανία, η απληστία. (Για την σημερινή εποχή θα προτείναμε και την υποκρισία!). Πώς όμως να ξεριζώσει κάποιος τα πάθη του, όταν αγνοεί το γεγονός ότι έχει πάθη;» (παρ. 8). Το ερώτημα αυτό θα πρέπει να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα, διότι όλοι σχεδόν οι άνθρωποι σήμερα νομίζουν, ότι είναι σωστοί και ενάρετοι αγνοώντας θεληματικά, ότι διακατέχονται από πάθη…
Παρακάτω διαπιστώνει και προτείνει: «Μόνο ο σοφός άνθρωπος είναι ολότελα αλάνθαστος (…). Αν πρωτίστως κρατήσεις μία απόσταση από τις πράξεις σου και πάψεις να αντιλέγεις, θα βρεις πολλούς, που θα σε διορθώνουν με ειλικρίνεια και πολύ περισσότερο αν δείξεις ευγνωμοσύνη σε αυτόν, που θα σε κριτικάρει, αφού σε βοηθά να ελευθερωθείς απʼ το κακό (…). Δέξου ως πρώτο δίδαγμα της φιλοσοφίας το να μάθεις να υπομένεις την αρνητική στάση των άλλων» (παρ.11-13). Σπουδαία μαθήματα ηθικής για την βαρβαρότητα των ανθρώπων της εποχής μας.
Για να πλησιάσει κανείς την τελειότητα χρειάζεται να «ασκείται δια βίου» ενώ «όποιος έχει εθιστεί για πολύ καιρό με την κηλίδα των παθών, θα του είναι πολύ δύσκολο να γίνει άνθρωπος ενάρετος».(παρ. 25). Στην συνέχεια του έργου του ο Γαληνός δίνει λογικές συμβουλές για την αντιμετώπιση των παθών και των αμαρτημάτων (σφαλμάτων) μας. Και καταλήγει: «Διότι αν ακολουθήσεις αυτήν την πρακτική θα νοιώθεις μέρα με τη μέρα, ότι σου είναι όλο και πιο εύκολο να απέχεις από όσα σου ανέφερα και η ψυχή σου θα γεμίζει με χαρά και ευφροσύνη. Να γνωρίζεις, ότι ο δρόμος, που οδηγεί στη σωφροσύνη περνά μέσα από την εγκράτεια. Αυτό είναι και το πλεονέκτημα του μυαλωμένου ανθρώπου έναντι του μη εγκρατή» (παρ. 32-33). Η εγκράτεια, που αναφέρει εδώ ο Γαληνός, δεν είναι αποτέλεσμα πίεσης, θεϊκής επιβολής, ή τιμωρίας (όπως δηλαδή η θρησκευτική εγκράτεια), αλλά συνειδητοποιημένης και προσωπικής απόφασης του καθενός μας…
Οριοθετεί τα ανθρώπινα αγαθά, ώστε να είναι τόσα, «όσα να μην πεινάμε, να μην διψάμε, να μην κρυώνουμε» (παρ. 44). Για την κοιλιοδουλεία λέει, ότι η χρησιμότητα τής τροφής «είναι να θρέφει το σώμα και όχι να ικανοποιεί την απληστία της κοιλιάς μας». Γι΄ αυτό και η τροφή «πρέπει να λαμβάνεται με μέτρο». Τέλος μας συμβουλεύει: «Όσο θεριεύει μέσα μας η δύναμη της λογικής στην πορεία αυτών των ασκήσεων, που κατανικούν και περιορίζουν τα πάθη, τόσο πιο εύκολη θα ΄ναι μετά η πλήρης υποταγή τους». (παρ. 56). Βλέπουμε λοιπόν, ότι για να μπορέσουμε να επιβληθούμε στα πάθη μας χρειάζεται προσπάθεια και αγώνας συνειδητός. Η συνειδητότητα, το γιατί δηλαδή επιλέγουμε να τιθασεύσουμε τα πάθη μας, είναι το κλειδί της υπόθεσης. Αυτά είναι και τα πρώτα βήματα της αυτογνωσίας, τού περιβόητου «γνώθι σ΄ αυτόν».
Βιβλίο Β΄: Διάγνωσις και θεραπεία των σφαλμάτων της ψυχής
Το δεύτερο αυτό έργο αποτελεί συνέχεια του πρώτου και ασχολείται με τα σφάλματα (αμαρτήματα) της ψυχής, που είναι απόρροια των παθών της: «Όπως έχω πει θα προσπαθήσω όσο περνά από το χέρι μου να δείξω τον δρόμο σε όποιον είναι ερωτευμένος με την αλήθεια, ένα δρόμο, που όλη μου την ζωή αναζητούσα». (παρ. 66). «Το πρώτο και μέγιστο σφάλμα είναι όσων αβασάνιστα εκφέρουν γνώμη για το τι ωφελεί ή βλάπτει την ανθρώπινη ζωή. Το σφάλμα αυτό το γεννάει η φιλαυτία – αλαζονεία, η δοκησισοφία (αυτοί που νομίζουν, ότι τα γνωρίζουν όλα) και η φιλοδοξία (για αυτούς που κυνηγούν την δόξα και για χρήμα)» (παρ. 63).
Στη συνέχεια μας αναλύει τα ψευδά επιχειρήματα διαφόρων ψευτοσοφιστών της εποχής του. «Τα σοφίσματα είναι επιχειρήματα, τα οποία είναι μεν εσφαλμένα, αλλά στήνονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μοιάζουν με ορθά. Το ότι είναι στημένα φαίνεται καθαρά απ΄ το συμπέρασμα τους, το οποίο δεν αληθεύει. Αναγνωρίζονται δε πολύ δύσκολα από εκείνους, που δεν είναι εξασκημένοι στην χρήση λογικών συλλογισμών». (παρ. 73). Με πόσα τέτοια «σοφίσματα» έξυπνα φτιαγμένα, μας βομβαρδίζουν καθημερινώς διαφόρων ειδών «ειδικοί» (ιατροί, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ιερείς κ.ά.) που δεν περιέχουν καμμία αλήθεια και δεν έχουν κανένα λογικό συλλογισμό; «Αφετηρία πάμπολλων σφαλμάτων είναι η αναληθής άποψη για τον εκάστοτε σκοπό της ζωής και άλλα επιμέρους πράγματα. Επειδή η δύναμη της ανθρώπινης ευδαιμονίας βρίσκεται στην έρευνα για τον σκοπό της ζωής, είναι εύλογο όλοι όσοι σέβονται τον εαυτόν τους να έχουν στραφεί στην αναζήτηση αυτή» (παρ. 78).
Για το Γαληνό ό,τι πολυτιμότερο ενυπάρχει στην ψυχή μας είναι η «λογική», ενώ αντιθέτως για τις θρησκείες η πίστη στο θεό! «Όσοι ασκούν την λογική και της δίνουν τη δύναμη που της αρμόζει κερδίζουν πολύ περισσότερες χαρές απ΄ ότι κάποιοι άλλοι, που ζούνε υποδουλωμένοι στις σωματικές ηδονές».(παρ.87). Το έργο μέχρι το τέλος του είναι ένας ύμνος στην αρετή, την λογική σκέψη και την ορθή αντιμετώπιση της ζωής. Το ότι πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς, αλλά και Ρωμιοί κυρίως καθηγητές της σύγχρονης κλασικής Ιατρικής θέλουν τον Γαληνό να είναι ένας ακόμη πιστός χριστιανός, αποδεικνύει το τέλμα στο οποίο κυλιούνται η θρησκεία, μαζί με την στείρα από φιλοσοφική προσέγγιση σύγχρονη Ιατρική.
Τα σημερινά «μαύρα πρότυπα» παράδειγμα προς αποφυγήν της Ρωμαίικης κοινωνίας μας που είναι αποτέλεσμα της ανύπαρκτης παιδείας μας, ζουν υποδουλωμένα και τελματωμένα στα πάθη τους και διαστρέφουν και τις δικές μας ψυχές με την προβολή του αρνητικού τους αντι-προτύπου. Γιατί όλα τα Μ.Μ.Ε. προβάλλουν τόσο επίμονα αυτόν τον τύπο του παρηκμασμένου υπανθρώπου; Γιατί δεν διδάσκονται και στην χώρα μας τα αθάνατα έργα των κλασικών αλλά και των ξένων φιλοσόφων, που προβάλλουν τη λογική, την υγεία, την αρετή, το κάλλος, την φύση μας, την συνειδητοποίηση του εαυτού μας, καθώς και το φιλοσοφικό πρότυπο ανθρώπου;
Τα έργα του Γαληνού, αλλά και τα αξεπέραστα περί ηθικής έργα των φιλοσόφων όλων των πολιτισμών του πλανήτη μας αποτελούν κομμάτι της παγκόσμιας κληρονομιάς μας. Στη σημερινή εποχή των ψυχικών αδιεξόδων και των ανούσιων ψυχικών θεραπειών, είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ. Η μελέτη τους θα μπορούσε να βγάλει απ΄ το ψυχικό τέλμα την τριτοκοσμική Ρωμαίικη κοινωνία μας, αλλά και άλλες προβληματικές κοινωνίες του πλανήτη μας. Τα έργα αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν το σκαλοπάτι, που χρειάζεται η ανθρωπότητα, για να ανέβει ένα παραπάνω επίπεδο, ένα βήμα προς το φως, προς την πρόοδο και την εξέλιξη του είδους μας αφήνοντας πίσω μας τα σκοτάδια που κληρονομήσαμε.
ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΓΑΛΗΝΟΥ
Βασίλειος Μαυρομμάτης, Ομοιοπαθητικός
Πηγή: ΛΥΚΟΜΙΔΗΣ
Η αποτυχία της σύγχρονης Ψυχιατρικής
Η Ψυχιατρική κατά την σύγχρονη ορολογία είναι η ιατρική ειδικότητα, που περιλαμβάνει τη σπουδή και τη θεραπεία των ψυχικών νόσων. Οι ψυχικές παθήσεις των ανθρώπων διακρίνονται απ΄ τη σύγχρονη ιατρική μεθοδολογία σε ψυχώσεις και νευρώσεις.Σήμερα κάποιοι θεραπευτές γνωρίζουν, ότι οι σωματικές και οι ψυχικές λειτουργίες ενός οργανισμού θεωρούνται ως αδιαίρετο και ενιαίο σύνολο, γνώση που προϋπήρχε στους ιατρούς και φιλοσόφους της αρχαιότητας: «Θεωρώ, ότι η ψυχή και το σώμα αλληλοεπηρεάζονται απόλυτα. Και η ψυχική κατάσταση, όταν μεταβάλλεται, μεταβάλλει μαζί της και τη σωματική. Και η σωματική κατάσταση κι εκείνη, όταν μεταβάλλεται, μεταβάλλει μαζί της και την ψυχική» (Αριστοτέλης «Φυσιογνωμικά», 808 β-12). Παρά ταύτα οι πλείστοι σύγχρονοι ψυχίατροι χρησιμοποιούν βίαιες μεθόδους θεραπείας, περισσότερο επί του υλικού σώματος και λιγότερο επί του ψυχικού. Η πρόληψη και η αποφυγή των ψυχικών νόσων έχει μετατραπεί σε καταστολή.
Η απομόνωση των ασθενών, τα ηλεκτροσόκ, τα ψυχοτρόπα φάρμακα και η ψυχοχειρουργική έδειξαν ματαίως, ότι η σύγχρονη Ψυχιατρική έχει ουσιαστικά αποτύχει. Η ύπνωση, η ομοιοπαθητική και οι άλλες ολιστικές θεραπευτικές μέθοδοι έχουν ένα σχετικά καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα σε ψυχικές παθήσεις, αλλά δεν μπορούν να δράσουν προληπτικά.
Η σημερινή αντιφατική και παραφυσική κοινωνία της αφθονίας άχρηστων καταναλωτικών αγαθών, της βίας, του ρατσισμού, των ναρκωτικών, των θρησκευτικών φανατισμών, των ανισοτήτων και των άλλων παραδόξων, παγιδεύει το σύγχρονο άνθρωπο σε ψυχικά και πνευματικά αδιέξοδα. Η απαξίωση της φιλοσοφικής ηθικής σαν πρότυπο ζωής από τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες του 20ού αιώνα (ουσιαστικά η έλλειψη νοήματος και ουσίας της ζωής), επέδραμε καταλυτικά στην αύξηση των ψυχικών παθήσεων σε Ευρώπη και Η.Π.Α.. Στη χώρα μας η κατάσταση αυτή είναι σε έξαρση.
Κατά τον ιατροφιλόσοφο Γαληνό «οι λαθεμένες ιδέες περί του σκοπού της ζωής είναι που οδηγούν κατά κοινή ομολογία στη δυστυχία». Τα άρρωστα ψευδο-πρότυπα του star-system της εποχής μας δημιουργούν όμοιους μ΄ αυτούς κλώνους. Ομοφυλόφιλοι, ναρκομανείς ηθοποιοί, απατεώνες πολιτικοί, ψεύτικοι «καθώς πρέπει» δημοσιογράφοι, παιδεραστές ιερείς και διάφοροι άλλοι άρρωστοι άνθρωποι, που χρήζουν ανάγκη βοηθείας, αποτελούν τα πρότυπα του σημερινού δυτικού ανθρώπου. Οι ποικίλες μεταφυσικές και θρησκευτικές λύσεις δοκιμασμένες αποτυχημένα ήδη από το παρελθόν, οδηγούν και αυτές τους ανθρώπους σε αδιέξοδο. Θλίψη, μελαγχολία, εγωισμός, κτητικότητα, ραθυμία, απομόνωση, ακραίες συμπεριφορές, ψευτιά, επιδειξιομανία και πολλά άλλα αποτελούν τα σύγχρονα «άχραντα πάθη» της αρρωστημένης και παραφυσικής κοινωνίας μας.
Η θεραπεία της σοφίας
Απ΄ τη μεριά της επιστήμης η «πτωχή» φροϋδική ψυχανάλυση αποτελούσε τη βάση της σύγχρονης ψυχολογίας και των ψυχοθεραπευτικών μεθόδων μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ΄90. Τότε παρουσιάσθηκε κυρίως από αρκετούς Αμερικανούς και Ευρωπαίους ψυχιάτρους μία στροφή της θεραπευτικής ιατρικής προς τα φιλοσοφικά κείμενα κλασικών Ελλήνων αλλά και ξένων συγγραφέων. Η ψυχοθεραπεία βασίσθηκε πλέον σε λογοθεραπεία και συγκεκριμένα στην επιλεκτική ανάγνωση, ανάλυση και κατανόηση φιλοσοφικών κειμένων. Απ΄ τους δυτικούς ψυχολόγους και ψυχοθεραπευτές ονομάστηκε ως wise-therapy, δηλαδή θεραπεία της σοφίας. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Η μέθοδος αυτή είναι πλέον αρκετά διαδεδομένη στο δυτικό κόσμο, καθ΄ ότι είναι η πιο αποτελεσματική, απολαυστική, ήπια και σχεδόν ανέξοδη. Βέβαια στην τριτοκοσμική χώρα μας η μέθοδος αυτή δεν υφίσταται.
Πολλά εκτενή άρθρα έχουν γραφτεί για την ψυχοθεραπευτική αυτή μέθοδο από κορυφαία περιοδικά και εφημερίδες της Ευρώπης και των Η.Π.Α. όπως το γαλλικό περιοδικό «Psychologies», το διεθνές «National Geographique», την Αγγλική εφημερίδα «Guardian» κ.ά. Ο Τιμ Λεμπόν είναι πτυχιούχος Φιλοσοφίας του Trinity College και πρόεδρος του συνδέσμου «Πρακτικής Φιλοσοφίας» στην Μεγάλη Βρετανία. Στην εισαγωγή του βιβλίου του «Wise Therapy» αναφέρει: «Η Θεραπεία της Σοφίας έχει διπλό στόχο, τόσο πρακτικό όσο και θεωρητικό. Απ΄ τη μία μεριά στοχεύει στο να βοηθήσει τους ανθρώπους να λύσουν κάποια απʼ τα προσωπικά τους προβλήματα και απ΄ την άλλη να τους δώσει όλα εκείνα τα εργαλεία, που θα χρειαστούν, για ν΄ αντιμετωπίσουν το μέλλον με περισσότερη σοφία. Το πρόβλημα με την σύγχρονη ψυχολογία είναι, ότι χρησιμοποιεί τις γνώσεις μόνο των τελευταίων εκατό περίπου χρόνων, ενώ αγνοεί την αξία της σοφίας, όσο και όλων εκείνων των γνώσεων, που έχουν αποκτηθεί εδώ και 2.000 χρόνια μέσα απ΄ την παγκόσμια, αλλά και κλασική φιλοσοφία».
Ο Γαληνός εκτός από γιατρός υπήρξε κι ένας μεγάλος φιλόσοφος. Η φιλοσοφική του σκέψη βασίζεται στην εκλεκτικότητα κι αποτελείται από ένα σύμπλεγμα φιλοσοφικών απόψεων των φυσικών φιλοσόφων, του Ιπποκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. (Στην εικόνα από αριστερά προς τα δεξιά: Θαλής, Ιπποκράτης, Πλάτων, Αριστοτέλης.)
Φιλοσοφία
«Φιλοσοφία = α) διάθεση για επιστημονική γνώση των όντως (αληθινών) όντων, β) διάθεση θεώρησης του αληθούς, και γ) επιμέλεια της ψυχής με παρουσία ορθού λόγου». (Όροι Σπευσίππου, “Διευθυντή της πλατωνικής Ακαδημείας”, Λεξικό εννοιών της Πλατωνικής φιλοσοφίας). Στον τρίτο ορισμό του Σπευσίππου για το τι είναι η φιλοσοφία, μπορούμε να διακρίνουμε την διαπλαστική και θεραπευτική δύναμη τού ορθού φιλοσοφικού λόγου. Η σπουδή του λόγου αυτού δημιουργεί το φιλοσοφικό βίο. Πρόκειται για μία συνολική στάση ζωής, που έχει ως πρότυπο την αρετή (ενάρετος βίος). Κατά τον Πλάτωνα ενάρετος είναι εκείνος, ο οποίος ζει «κατά φύσιν». Ο φιλόσοφος εμπνέεται απ΄ τον έρωτα προς τις ιδέες – γνώση (κόσμος των ιδεών) και προσπαθεί να κάνει πράξη στην καθημερινότητά του, τα όσα μαθαίνει.
Ο Αριστοτέλης μας λέει «πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει», δηλαδή όλοι οι άνθρωποι εκ φύσεως ορέγονται (επιθυμούν) την γνώση. Αρχή της Πλατωνικής φιλοσοφίας είναι το «απορείν» και το «θαυμάζειν». (Θεαίτητος 155d). Η περιέργεια, η απορία και ο θαυμασμός του κλασικού ανθρώπου για την σύσταση και την λειτουργία του φυσικού κόσμου και των αρχών της ζωής αποτέλεσαν τα κίνητρα της φιλοσοφικής αναζήτησής του.
Όλες οι φιλοσοφικές σχολές θεωρούσαν ως υπέρτατο σκοπό και ύψιστο αγαθό τής ανθρώπινης ζωής την επίγεια ευδαιμονία. Σε αντίθεση με την ευτυχία (προϊόν της τύχης), η ευδαιμονία είναι προϊόν ενάρετου βίου. Καρπός της ευδαιμονίας είναι η γαλήνη και ηρεμία της ψυχής. Εδώ θα πρέπει να διαχωρίσουμε την εκ διαμέτρου αντίθετη ιδεολογία τής παρά φύσιν α-νοήτου γαλήνης της ψυχής, που διδάσκουν οι θρησκείες (ασκητισμός), μέσω της αμάθειας και της απαξίωσης της ίδιας της ζωής, που δημιουργεί προβλήματα στην ψυχική αλλά και σωματική ανάπτυξη των πιστών. «Η στενή σχέση αρετής και γνώσης είναι χαρακτηριστική στον Σωκράτη και στον Πλάτωνα. Ως ένα βαθμό υπάρχει σ΄ όλη την ελληνική φιλοσοφική σκέψη, σε αντίθεση με την χριστιανική. Στη χριστιανική ηθική το ουσιώδες είναι η καθαρή καρδία και αυτή μπορεί να βρεθεί τόσο στους αμαθείς, όσο και στους πεπαιδευμένους. Η χαώδης αυτή διαφορά ανάμεσα στην ελληνική και στην χριστιανική ηθική εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι και σήμερα» (Bertrand Russel, «Σωκράτης Πλάτων και Αριστοτέλης» σελ. 32).
Kατά τον Πλάτωνα η ψυχή έχει τρεις έδρες – μέρη: Το «λογιστικόν», που είναι η έδρα της νόησης-λογικής και έχει την ιδιότητα να κυβερνά τα άλλα δύο μέρη, το «θυμοειδές» ή «θυμικόν», που κυβερνάται, αλλά και κυβερνά και είναι η έδρα της βούλησης και το «επιθυμητικόν», έδρα των επιθυμιών και των παθών, που πρέπει μόνον να κυβερνάται. Ο Πλούταρχος στο έργο του «Πλατωνικά ζητήματα» μας λέει, ότι «η πειθαρχία και η αρχηγία ανήκουν στην φύση του θυμικού (θυμοειδούς), αφού αυτό υπακούει στην λογική (λογιστικόν), ενώ εξουσιάζει και τιμωρεί την επιθυμία (επιθυμητικόν), όταν εκείνη επαναστατεί εναντίον της λογικής». Με τα πάθη και τις επιθυμίες της ψυχής ασχολήθηκαν πλείστοι των φιλοσόφων στην κλασική Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο και έγραψαν πολλά έργα. Ο Πλάτων, ο Επίκουρος, ο Επίκτητος, ο Αριστοτέλης, ο Πορφύριος, ο Γαληνός, αλλά και πολλοί ξένοι όπως ο Κρισναμούρτι, ο Όσσο, ο Λάο Τσέ, ο Ρουσσώ, ο Ράσσελ κ.ά. Ένα απ΄ τα έργα του Γαληνού, που άπτονται στην ψυχοθεραπεία, αλλά και της περί ψυχής θεωρήσεις του, θα εξετάσουμε παρακάτω.
«Ο άνθρωπος έχει υψώσει μέσα του σαν αγκυλωτούς φράχτες διάφορες εικόνες, θρησκευτικές, πολιτικές, προσωπικές. Αυτές εκδηλώνονται σαν σύμβολα, ιδέες, πίστεις. Και το βάρος αυτών των εικόνων κυριαρχεί πάνω στην ανθρώπινη σκέψη, στις σχέσεις του και στην καθημερινή του ζωή. Αυτές οι εικόνες είναι και οι αιτίες των προβλημάτων μας, επειδή χωρίζουν τους ανθρώπους μεταξύ τους». [Τζίντου Κρισναμούρτι, Ινδός συγγραφέας - φιλόσοφoς (1895-1986).]
Ο ιατροφιλόσοφος Γαληνός
Η ψυχιατρική κατά την κλασσική εποχή ήταν κλάδος της Ιπποκρατικής ιατρικής τέχνης κι αυτή με την σειρά της κλάδος της φιλοσοφίας. Ο Γαληνός ο Ένδοξος ή Κλαύδιος, υπήρξε ο διασημότερος ιατρoφιλόσοφος της εποχής του. Γεννήθηκε στην Πέργαμο της Μ. Ασίας το 128 μ.Χ. και πέθανε περίπου το 210 μ.Χ.στη Σικελία. Σε ηλικία 14 ετών παρακολουθεί μαθήματα φιλοσοφίας και λίγα χρόνια αργότερα ξεκινά τις σπουδές της ιατρικής παράλληλα με τη φιλοσοφία. Ταξιδεύει δέκα έτη για σπουδές σε περιοδεία στην Σμύρνη, Κόρινθο και Αλεξάνδρεια. Θα συνεχίσει τα ταξίδια του προς εμπλουτισμό των γνώσεών του για μερικά ακόμη έτη. Η φήμη του εξαπλώνεται ταχύτατα σε όλη την αυτοκρατορία και σύντομα θα γίνει ο προσωπικός γιατρός του καίσαρα Μάρκου Αυρήλιου.
Ο Γαληνός έζησε σε μία εποχή ιδεολογικής επιστημονικής ποικιλότητας. Ο ίδιος υπήρξε «εργοστάσιο παραγωγής» φιλοσοφικών, ρητορικών και ιατρικών έργων, που απαριθμείται σε 150 έργα χωρισμένα σε 500 βιβλία. Εισήγαγε πολλούς ιατρικούς όρους, που παραμένουν ίδιοι μέχρι σήμερα, όπως η «κράσις», «πνεύμα» κ.ά.. Η επιρροή του στην πρόοδο των επιστημών και ειδικώς της ιατρικής σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι ισάξια με εκείνη του Ιπποκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. (Βλ. Η Ιατρική του Γαληνού).
Μέσα απʼ τα σκοτάδια του ευρωπαϊκού μεσαίωνα το ιατρικό του σύστημα με τον όρο «Γαληνισμός» έγινε ο θεμέλιος λίθος των ιατρών της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού, διαμορφώνοντας την εξέλιξη της παγκόσμιας ιατρικής. Μέχρι σήμερα σε πολλές χώρες του Ισλάμ και στην Ινδία διδάσκεται η ιατρική του, η λεγόμενη «Unani». Σε αντίθεση, η ψυχιατρική θεραπευτική μέθοδος του Γαληνού μέσω της ηθικής διδασκαλίας των φιλοσοφικών κειμένων είχε παραγκωνιστεί πλήρως και μόνο τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει δειλά δειλά να ανακαλύπτεται και να χρησιμοποιείται ξανά απ΄ τους σύγχρονους θεραπευτές. Τα «Περί ψυχής παθών και αμαρτημάτων», «Περί ηδονής και πόνου», «Περί της διαγνώσεως των ιδίων εκάστω παθών και αμαρτημάτων», «Περί ηθών», «Περί αλυπίας», «Περί κράσεων», είναι μερικά εκ των ψυχοθεραπευτικών έργων του.
Γαληνός: Ένας «εκλεκτικός» ψυχοθεραπευτής
Αν και έχει ροπή προς τους προσωκρατικούς, τον Πλατωνισμό, αλλά και τον Αριστοτελισμό, ουσιαστικά είναι εκλεκτικός και συγκρητιστής, προτιμώντας την ελευθερία της επιλογής του κατά το δοκούν. Υπερασπίζεται την αυτονομία της ψυχής ως ενέργεια, αλλά αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την αθανασία της, ενώ αποδέχεται την κατά φύση υλική – ενεργειακή της υπόσταση.
Για τον Γαληνό, όπως και για τον εκ σπουδών διδάσκαλό του Ιπποκράτη, χωρίς την καλλιέργεια και την εξάσκηση και στους τρεις τομείς της φιλοσοφίας (Φυσική, Ηθική, Λογική), δεν μπορεί κανείς να γίνει ιατρός. Υποχρέωση τού σωστού ιατρού είναι πρωταρχικά ο έλεγχος των παθών του (δόξα, πλούτη) και η καλλιέργεια τής αρετής, («ότι ο άριστος ιατρός και φιλόσοφος»). Μετέπειτα ακολουθούν οι ιατρικές γνώσεις. Για τον διδάσκαλο του Γαληνού, Ιπποκράτη, Φιλοσοφία και Ιατρική αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία, που πρέπει να συνυπάρχουν: «Λαμβάνοντας υπ΄ όψη όσα προαναφέραμε πρέπει να ανάγει τη φιλοσοφία σε ιατρική και την ιατρική σε φιλοσοφία» (Ιπποκράτης «Περί ευσχημοσύνης», παρ. 5). Επομένως η στείρα σύγχρονη υλική ιατρική, που δεν λαμβάνει καθόλου υπ΄ όψη της τις αρχές αυτές, είναι ουσιαστικά αποκομμένη απ΄ την ολιστική προσέγγιση των ιατροφιλοσόφων της αρχαιότητας, αλλά και απ΄ την υπόθεση ίαση.
Η Ιπποκρατική θεωρία του περί των τεσσάρων στοιχείων (κρύο, ζεστό, ξηρό, υγρό) ταυτίζεται με τους χυμούς του σώματος (αίμα, φλέγμα, μαύρη και κίτρινη χολή), καθώς και με τις θεμελιώδεις συμπαντικές ουσίες, (γη, ύδωρ, αέρας, φωτιά). Η επιρροή των τεσσάρων χυμών (που αποτελούν τα τέσσερα βασικά ενεργειακά κανάλια μέσα στο ανθρώπινο σώμα), συνδέεται άμεσα με τον ψυχικό μας κόσμο. Η ισορροπία των χυμών μεταβάλλεται ευμενώς η δυσμενώς απ΄ τη διατροφή, τα υγρά, την άσκηση, τα λουτρά, τις μαλάξεις, το κλίμα, την ηλιοθεραπεία, την τοποθεσία διαμονής, αλλά κι από την ψυχική μας κατάσταση.
Ο Γαληνός θεωρεί, ότι η μελαγχολία, η μανία, και η φρενίτιδα, προέρχονται από εγκεφαλικές βλάβες, που καταστρέφουν τον ψυχισμό μας και σταδιακά μετουσιώνονται σε σωματικές νόσους με αποτέλεσμα να δημιουργούν τις ανισόρροπες μίξεις των χυμών στο σώμα. Στο «Ότι ταις του σώματος κράσεσιν αι της ψυχής έπονται δυνάμεις» (4,803) διαπιστώνει: «Εκείνου, που η φλέβα του αγκώνα του χτυπά δυνατά, είναι χαρακτήρας επιθετικός και οξύθυμος, ενώ εκείνου, που η φλέβα του είναι ήσυχη, είναι νωθρός». Το «Περί χρείας μορίων» περιέχει πολλά στοιχεία απ΄ τον πλατωνικό «Τίμαιο», ενώ στο «Προς Θρασύβουλον πότερον ιατρικής ή γυμναστικής εστί το υγιεινόν» μας εξηγεί, ότι το καλύτερο φάρμακο της Υγείας είναι η φιλοσοφία σε συνδυασμό με την ιατρική και όχι η στείρα ιατρική.
Ο Γαληνός απαλλαγμένος από μεταφυσικές και θρησκευτικές «αλήθειες» και με σκέψη φυσιοκρατική, προσδιορίζει με σαφήνεια την ατομική και αποκλειστική ευθύνη του καθενός μας, για την κατάκτηση της ευδαιμονίας. Ο ορθός λόγος και το πράττειν ορθώς είναι τα μόνα υπεύθυνα για την ευδαιμονία μας ή τη δυστυχία μας.
Περί ψυχής παθών και αμαρτημάτων
Βιβλίο Α΄: Διάγνωσις και θεραπεία των παθών της ψυχής
Στο έργο του αυτό ο Γαληνός διαγιγνώσκει αναλύει και προτείνει για τα πάθη της ψυχής: «Το μεν σφάλμα προκύπτει από λάθος ιδέες και αντιλήψεις, το δε πάθος προκαλείται από μία παράλογη δύναμη, που βρίσκεται μέσα μας και δεν υπακούει στη λογική (…). Το ότι είναι πολύ πιθανό να σφάλουμε έστω και αν δεν το αντιλαμβανόμαστε οι ίδιοι μπορούμε να το συμπεράνουμε απ΄ το εξής: Ότι ο κάθε άνθρωπος θεωρεί τον εαυτόν του ολότελα αλάνθαστο, ή ότι τα σφάλματα του είναι μικρά και ασήμαντα (…). Όταν ήμουν μικρός θεωρούσα υπερβολική τη σπουδαιότητα, που έδινε ο κόσμος στην ρήση του Απόλλωνα (γνώθι σ΄ αυτόν). Εκ των υστέρων όμως ανακάλυψα, ότι δικαίως την επαινούν (…). Όποιος λοιπόν θέλει να γίνει σωστός και ενάρετος άνθρωπος ας έχει υπ΄ όψη του αυτό: Ότι είναι αναπόφευκτο να αγνοεί πολλά απʼ τα προσωπικά του σφάλματα» (παρ. 1-6).
Συνεχίζει τονίζοντας: «Επειδή τα σφάλματα οφείλονται σε λανθασμένη κρίση, ενώ τα πάθη σε κάποια παράλογη ψυχική δύναμη, θεωρώ απαραίτητο κατ΄ αρχήν να ελευθερώσει κανείς τον εαυτόν του από τα πάθη. Και κάποια απ΄ τα πάθη της ψυχής, όπως όλοι γνωρίζουν, είναι η οργή, ο φόβος, η λύπη, ο φθόνος (το αισχρότερο των παθών), η έντονη επιθυμία, η φιλοδοξία, η κοιλιοδουλεία, η φιλοχρηματία, η πλεονεξία, η αρχομανία, η απληστία. (Για την σημερινή εποχή θα προτείναμε και την υποκρισία!). Πώς όμως να ξεριζώσει κάποιος τα πάθη του, όταν αγνοεί το γεγονός ότι έχει πάθη;» (παρ. 8). Το ερώτημα αυτό θα πρέπει να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα, διότι όλοι σχεδόν οι άνθρωποι σήμερα νομίζουν, ότι είναι σωστοί και ενάρετοι αγνοώντας θεληματικά, ότι διακατέχονται από πάθη…
Παρακάτω διαπιστώνει και προτείνει: «Μόνο ο σοφός άνθρωπος είναι ολότελα αλάνθαστος (…). Αν πρωτίστως κρατήσεις μία απόσταση από τις πράξεις σου και πάψεις να αντιλέγεις, θα βρεις πολλούς, που θα σε διορθώνουν με ειλικρίνεια και πολύ περισσότερο αν δείξεις ευγνωμοσύνη σε αυτόν, που θα σε κριτικάρει, αφού σε βοηθά να ελευθερωθείς απʼ το κακό (…). Δέξου ως πρώτο δίδαγμα της φιλοσοφίας το να μάθεις να υπομένεις την αρνητική στάση των άλλων» (παρ.11-13). Σπουδαία μαθήματα ηθικής για την βαρβαρότητα των ανθρώπων της εποχής μας.
Για να πλησιάσει κανείς την τελειότητα χρειάζεται να «ασκείται δια βίου» ενώ «όποιος έχει εθιστεί για πολύ καιρό με την κηλίδα των παθών, θα του είναι πολύ δύσκολο να γίνει άνθρωπος ενάρετος».(παρ. 25). Στην συνέχεια του έργου του ο Γαληνός δίνει λογικές συμβουλές για την αντιμετώπιση των παθών και των αμαρτημάτων (σφαλμάτων) μας. Και καταλήγει: «Διότι αν ακολουθήσεις αυτήν την πρακτική θα νοιώθεις μέρα με τη μέρα, ότι σου είναι όλο και πιο εύκολο να απέχεις από όσα σου ανέφερα και η ψυχή σου θα γεμίζει με χαρά και ευφροσύνη. Να γνωρίζεις, ότι ο δρόμος, που οδηγεί στη σωφροσύνη περνά μέσα από την εγκράτεια. Αυτό είναι και το πλεονέκτημα του μυαλωμένου ανθρώπου έναντι του μη εγκρατή» (παρ. 32-33). Η εγκράτεια, που αναφέρει εδώ ο Γαληνός, δεν είναι αποτέλεσμα πίεσης, θεϊκής επιβολής, ή τιμωρίας (όπως δηλαδή η θρησκευτική εγκράτεια), αλλά συνειδητοποιημένης και προσωπικής απόφασης του καθενός μας…
Οριοθετεί τα ανθρώπινα αγαθά, ώστε να είναι τόσα, «όσα να μην πεινάμε, να μην διψάμε, να μην κρυώνουμε» (παρ. 44). Για την κοιλιοδουλεία λέει, ότι η χρησιμότητα τής τροφής «είναι να θρέφει το σώμα και όχι να ικανοποιεί την απληστία της κοιλιάς μας». Γι΄ αυτό και η τροφή «πρέπει να λαμβάνεται με μέτρο». Τέλος μας συμβουλεύει: «Όσο θεριεύει μέσα μας η δύναμη της λογικής στην πορεία αυτών των ασκήσεων, που κατανικούν και περιορίζουν τα πάθη, τόσο πιο εύκολη θα ΄ναι μετά η πλήρης υποταγή τους». (παρ. 56). Βλέπουμε λοιπόν, ότι για να μπορέσουμε να επιβληθούμε στα πάθη μας χρειάζεται προσπάθεια και αγώνας συνειδητός. Η συνειδητότητα, το γιατί δηλαδή επιλέγουμε να τιθασεύσουμε τα πάθη μας, είναι το κλειδί της υπόθεσης. Αυτά είναι και τα πρώτα βήματα της αυτογνωσίας, τού περιβόητου «γνώθι σ΄ αυτόν».
Βιβλίο Β΄: Διάγνωσις και θεραπεία των σφαλμάτων της ψυχής
Το δεύτερο αυτό έργο αποτελεί συνέχεια του πρώτου και ασχολείται με τα σφάλματα (αμαρτήματα) της ψυχής, που είναι απόρροια των παθών της: «Όπως έχω πει θα προσπαθήσω όσο περνά από το χέρι μου να δείξω τον δρόμο σε όποιον είναι ερωτευμένος με την αλήθεια, ένα δρόμο, που όλη μου την ζωή αναζητούσα». (παρ. 66). «Το πρώτο και μέγιστο σφάλμα είναι όσων αβασάνιστα εκφέρουν γνώμη για το τι ωφελεί ή βλάπτει την ανθρώπινη ζωή. Το σφάλμα αυτό το γεννάει η φιλαυτία – αλαζονεία, η δοκησισοφία (αυτοί που νομίζουν, ότι τα γνωρίζουν όλα) και η φιλοδοξία (για αυτούς που κυνηγούν την δόξα και για χρήμα)» (παρ. 63).
Στη συνέχεια μας αναλύει τα ψευδά επιχειρήματα διαφόρων ψευτοσοφιστών της εποχής του. «Τα σοφίσματα είναι επιχειρήματα, τα οποία είναι μεν εσφαλμένα, αλλά στήνονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μοιάζουν με ορθά. Το ότι είναι στημένα φαίνεται καθαρά απ΄ το συμπέρασμα τους, το οποίο δεν αληθεύει. Αναγνωρίζονται δε πολύ δύσκολα από εκείνους, που δεν είναι εξασκημένοι στην χρήση λογικών συλλογισμών». (παρ. 73). Με πόσα τέτοια «σοφίσματα» έξυπνα φτιαγμένα, μας βομβαρδίζουν καθημερινώς διαφόρων ειδών «ειδικοί» (ιατροί, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ιερείς κ.ά.) που δεν περιέχουν καμμία αλήθεια και δεν έχουν κανένα λογικό συλλογισμό; «Αφετηρία πάμπολλων σφαλμάτων είναι η αναληθής άποψη για τον εκάστοτε σκοπό της ζωής και άλλα επιμέρους πράγματα. Επειδή η δύναμη της ανθρώπινης ευδαιμονίας βρίσκεται στην έρευνα για τον σκοπό της ζωής, είναι εύλογο όλοι όσοι σέβονται τον εαυτόν τους να έχουν στραφεί στην αναζήτηση αυτή» (παρ. 78).
Για το Γαληνό ό,τι πολυτιμότερο ενυπάρχει στην ψυχή μας είναι η «λογική», ενώ αντιθέτως για τις θρησκείες η πίστη στο θεό! «Όσοι ασκούν την λογική και της δίνουν τη δύναμη που της αρμόζει κερδίζουν πολύ περισσότερες χαρές απ΄ ότι κάποιοι άλλοι, που ζούνε υποδουλωμένοι στις σωματικές ηδονές».(παρ.87). Το έργο μέχρι το τέλος του είναι ένας ύμνος στην αρετή, την λογική σκέψη και την ορθή αντιμετώπιση της ζωής. Το ότι πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς, αλλά και Ρωμιοί κυρίως καθηγητές της σύγχρονης κλασικής Ιατρικής θέλουν τον Γαληνό να είναι ένας ακόμη πιστός χριστιανός, αποδεικνύει το τέλμα στο οποίο κυλιούνται η θρησκεία, μαζί με την στείρα από φιλοσοφική προσέγγιση σύγχρονη Ιατρική.
Τα σημερινά «μαύρα πρότυπα» παράδειγμα προς αποφυγήν της Ρωμαίικης κοινωνίας μας που είναι αποτέλεσμα της ανύπαρκτης παιδείας μας, ζουν υποδουλωμένα και τελματωμένα στα πάθη τους και διαστρέφουν και τις δικές μας ψυχές με την προβολή του αρνητικού τους αντι-προτύπου. Γιατί όλα τα Μ.Μ.Ε. προβάλλουν τόσο επίμονα αυτόν τον τύπο του παρηκμασμένου υπανθρώπου; Γιατί δεν διδάσκονται και στην χώρα μας τα αθάνατα έργα των κλασικών αλλά και των ξένων φιλοσόφων, που προβάλλουν τη λογική, την υγεία, την αρετή, το κάλλος, την φύση μας, την συνειδητοποίηση του εαυτού μας, καθώς και το φιλοσοφικό πρότυπο ανθρώπου;
Τα έργα του Γαληνού, αλλά και τα αξεπέραστα περί ηθικής έργα των φιλοσόφων όλων των πολιτισμών του πλανήτη μας αποτελούν κομμάτι της παγκόσμιας κληρονομιάς μας. Στη σημερινή εποχή των ψυχικών αδιεξόδων και των ανούσιων ψυχικών θεραπειών, είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ. Η μελέτη τους θα μπορούσε να βγάλει απ΄ το ψυχικό τέλμα την τριτοκοσμική Ρωμαίικη κοινωνία μας, αλλά και άλλες προβληματικές κοινωνίες του πλανήτη μας. Τα έργα αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν το σκαλοπάτι, που χρειάζεται η ανθρωπότητα, για να ανέβει ένα παραπάνω επίπεδο, ένα βήμα προς το φως, προς την πρόοδο και την εξέλιξη του είδους μας αφήνοντας πίσω μας τα σκοτάδια που κληρονομήσαμε.
ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΓΑΛΗΝΟΥ
Βασίλειος Μαυρομμάτης, Ομοιοπαθητικός
Πηγή: ΛΥΚΟΜΙΔΗΣ
Φθωρίαση και χειραγώγηση της συνείδησης.
Πώς η μεθοδευμένη διαφημιστική εκστρατεία μπορεί να μετατρέψει ένα ισχυρότατο δηλητήριο, το φθόριο, σε στοιχείο που όλοι θέλουν να έχουν στο σώμα τους! Γιατί έγινε αυτό; Μόνο και μόνο για να μην πηγαίνει χαμένο το φθόριο που «περισσεύει» από τις βιομηχανίες αλουμινίου; Μήπως γιατί ήδη οι Ναζί εφάρμοζαν τη φθορίωση σαν μέσο χειραγώγησης της συνείδησης των κατακτημένων λαών; Ή μήπως έχουν δίκιο οι ακραίοι, που υποστηρίζουν ότι κάποιοι έχουν συμφέρον να μας μεταλλάξουν σταδιακά και η φθορίωση του νερού και πολλών άλλων ειδών εντάσσεται σε αυτά τα πλαίσια; Ο κρυφός ρόλος της αμόλυβδης βενζίνης...
Πριν από δύο περίπου μήνες, μια παρέα από φίλους πήγαμε στο σπίτι ενός από εμάς, σε ένα χωριό στην Αρκαδία. Αν και το σπίτι που φιλοξενηθήκαμε ήταν αρκετά καινούργιο, μπαίνοντας μέσα ανακαλύψαμε πως είχε ποντίκια. Όπως καταλαβαίνετε, το πρόγραμμα της επόμενης μέρας άλλαξε. Η πρώτη δουλειά ήταν να βρούμε ποντικοφάρμακο...
...Όμως στο μαγαζί του χωριού το ποντικοφάρμακο είχε τελειώσει. Αρχίσαμε να συζητάμε για να αφήσουμε τα σχέδια για βόλτες στο βουνό και να πάμε στη Δημητσάνα ή στη Βυτίνα, αποφασισμένοι να λύσουμε το πρόβλημα των ποντικιών.
Εκεί που συζητούσαμε, μια από τις παραδοσιακές γιαγιάδες των χωριών αυτών μας άκουσε και είπε να μας βοηθήσει. Η συμβουλή της, ιδιαίτερα απλή. «Αδειάστε παιδάκια μου», μας είπε, «μια οδοντόκρεμα σε ένα πιατάκι, βάλτε μια δυο κουταλιές μαρμελάδα η μέλι για γλύκα και μυρωδιά, και ανακατέψτε τα καλά. Μετά βάλτε μισό-μισό κουταλάκι, σαν δόλωμα, στα σημεία που είδατε ποντίκια και θα ησυχάσετε από αυτά». Η συμβουλή της μας παραξένεψε, αλλά αφού δεν θα αλλάζαμε τελικά το πρόγραμμα μας, είπαμε να την εφαρμόσουμε, αν και δεν πολυπιστεύαμε στην αποτελεσματικότητα της.
Τρεις εβδομάδες αργότερα αποφασίσαμε να ξαναπάμε. Αυτή τη φορά δεν παραλείψαμε να πάρουμε και το απαραίτητο ποντικοφάρμακο, γελώντας με τη συνταγή της γιαγιάς. Όταν μπήκαμε πάλι στο σπίτι, είδαμε πως τα περισσότερα από τα κουταλάκια του μίγματος της οδοντόπαστας με το μέλι, που είχαμε βάλει σαν δολώματα, έλειπαν. Αυτό όμως που μας εντυπωσίασε περισσότερο ήταν το ότι δεν υπήρχαν καθόλου ίχνη από ποντίκια! Αυτό ήταν κάτι που με παραξένεψε και με τρόμαξε.
Γυρνώντας στην Αθήνα, άρχισα να ψάχνω το θέμα. Φανταστείτε την έκπληξη μου όταν ανακάλυψα πως, πραγματικά, κάποιες από τις φθοριούχες ενώσεις που υπάρχουν μέσα στις οδοντόκρεμες σήμερα, χρησιμοποιούνταν στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα ως... ποντικοφάρμακα! Και ότι η ποσότητα των φθοριούχων ενώσεων που υπάρχει μέσα σε ένα συνηθισμένο σωληνάριο οδοντόκρεμας είναι αρκετή για να σκοτώσει ένα παιδί βάρους μέχρι δώδεκα περίπου κιλών αν, κατά λάθος, φαγωθεί από αυτό.
Ωστόσο, υπάρχουν πολλά ακόμα θέματα που σχετίζονται με το φθόριο, τις ενώσεις και τις χρήσεις του. Αξίζει να σημειωθεί πως τα στοιχεία που αφορούν τις μετρημένες ή τις επιτρεπτές συγκεντρώσεις φθοριούχων ενώσεων σε διάφορες τροφές ή προϊόντα οικιακής χρήσεως, προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από τις ΗΠΑ, καθώς δεν έγινε δυνατόν να βρεθούν τα αντίστοιχα νούμερα για την Ελλάδα ή τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικότερα.
Το φθόριο και οι φθοριούχες ενώσεις
Παίρνοντας το θέμα από την αρχή, ξεκινάμε από το ότι το φθόριο αποτελεί ένα από τα 92 χημικά στοιχεία που υπάρχουν στη γη και ανήκει στην οικογένεια των αλογόνων, μαζί με το χλώριο, το βρώμιο και το ιώδιο. Στη φυσική του μορφή είναι ένα αχνοκίτρινο αέριο, όμως μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί ποτέ ελεύθερο στη φύση, καθώς είναι εξαιρετικά δραστικό και ενώνεται σχεδόν άμεσα με οποιοδήποτε άλλο χημικό στοιχείο υπάρχει κοντά του. Τα δύο μόνα χημικά στοιχεία, με τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχουν βρεθεί ενώσεις του φθορίου, είναι το Ήλιο και το Νέον.
Όλες οι ουσίες που προκύπτουν από την ένωση του φθορίου με άλλα χημικά στοιχεία, είτε οργανικές είναι αυτές είτε ανόργανες, περιγράφονται με το κοινό όνομα «φθοριούχες ενώσεις» η «φθοριούχα». Το φθόριο, με τη μορφή των διαφόρων ενώσεων του, είναι το δέκατο τρίτο σε συγκέντρωση χημικό στοιχείο στην επιφάνεια της γης.
Το πιο κοινό ορυκτό που περιέχει φθόριο είναι ο αργυραδάμαντας, μια ένωση του φθορίου με ασβέστιο (CaF2), που για αιώνες χρησιμοποιούνταν στην κατεργασία των μετάλλων και που έδωσε στο φθόριο το όνομα του, από το ρήμα της Λατινικής fluo, που σημαίνει ρέω. Άλλα λιγότερο διαδεδομένα ορυκτά που περιέχουν φθόριο είναι ο κρυολίτης (NagAlFg), ο φθοριοαπατίτης (Ca5 (P04)3.F), καθώς και άλλα ορυκτά φωσφορικών αλάτων.
Μέχρι σχεδόν την εποχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, το φθόριο παραγόταν σε πολύ περιορισμένες ποσότητες για πειραματικούς και μόνο λόγους και ήταν ένα προϊόν που χρησιμοποιούνταν ελάχιστα. Στο διάστημα ανάμεσα στους δύο παγκόσμιους πολέμους, καθώς αυξανόταν η ζήτηση του αλουμινίου και γενικότερα η βαριά βιομηχανία, το φθόριο και οι φθοριούχες ενώσεις άρχισαν να αποτελούν σημαντικά παραπροϊόντα της βιομηχανίας, που αρχικά θεωρούνταν ως τοξικά απόβλητα και χρησιμοποιούνταν κυρίως ως ποντικοκτόνα.
Η παράγωγη του φθορίου και των προϊόντων του άρχισε να γνωρίζει ιδιαίτερη ζήτηση στο διάστημα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου και, ιδίως, όταν ξεκίνησε το περίφημο Manhattan Project που οδήγησε τελικά στην κατασκευή της ατομικής βόμβας απο τις ΗΠΑ, καθώς χρειάζονταν τεράστιες ποσότητες φθορίου, προκειμένου να συγκεντρωθούν και να διαχωριστούν τα ισότοπα του ουρανίου και των άλλων ραδιενεργών υλικών. Αυτός, άλλωστε, είναι και ένας από τους προτεινόμενους λόγους για το γεγονός ότι η παραγωγή και η χρήση του φθορίου και των φθοριούχων προστατεύτηκε, και συνεχίζει να προστατεύεται.
Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και μέχρι σήμερα, το φθόριο και οι φθοριούχες ενώσεις άρχισαν να παίζουν έναν όλο και σημαντικότερο ρόλο στη χημική, αλλά και στη φαρμακευτική βιομηχανία. Παράδειγμα, δύο ευρέως διαδεδομένα προϊόντα, οι χλωριομένοι φθοριοάνθρακες, πιο γνωστά ως φρέον ή CFCs, και το πολυτετραφθοροαιθυλένιο, πιο γνωστό ως Teflon(r).
Στοιχεία για την τοξικότητα του φθορίου
Παρά τη διάδοση του φθορίου στην επιφάνεια της γης, ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κάποιο στοιχείο που να το χαρακτηρίζει ως απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για οποιονδήποτε ζωντανό οργανισμό, φυτό, ζώο ή μικρόβιο. Αντίθετα, έχει αναγνωριστεί ως ένα δηλητήριο νια το πρωτόπλασμα των κυτ έχει την ιδιότητα για συσσωρευτική δράση και που η τοξικότητα του είναι λίγο μεγαλύτερη από εκείνη του μολύβδου και λίγο μικρότερη από εκείνη του αρσενικού.Πιο συγκεκριμένα, στην πέμπτη έκδοση του εγχειριδίου Τοξικολογίας Clinical Toxicology of Commercial Products, σε μια κλίμακα από το 0 έως το 5, όπου το 4 αντιστοιχεί στο «πολύ τοξικό» και το 5 στο «εξαιρετικά τοξικό», η τοξικότητα του μολύβδου αξιολογείται στο 4, του αρσενικού στο 5 και του φθορίου ανάμεσα στο 4 και στο 5.
Τι ισχύει με τα όρια της συγκέντρωσης αυτών των τριών τοξικών ουσιών στις διάφορες τροφές και προϊόντα; Στις ΗΠΑ, τα όρια αυτά τέθηκαν από την Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (Environmental Protection Agency, EPA), στις 7 Δεκεμβρίου του 1992, και καθορίστηκαν ως ανώτερα επιτρεπτά όρια επιμόλυνσης των διαφόρων προϊόντων (Maximum Contaminant Level, MCL). To όριο αυτό για τον μόλυβδο είναι τα 0,015 μέρη ανά εκατομμύριο (π.χ. 0,015 μικρογραμμάρια ανά γραμμάριο βάρους του προϊόντος) με στόχο τα 0,0 μέρη ανά εκατομμύριο. Για το αρσενικό λίγο μικρότερα, καθώς είναι πιο τοξικό, τα 0,010 μέρη ανά εκατομμύριο (π.χ. τα 0,010 μικρογραμμάρια, ανά γραμμάριο βάρους του προϊόντος).
Ωστόσο, για το φθόριο που έχει μια ενδιάμεση τοξικότητα, τα όρια της MLC καθορίστηκαν, παραδόξως, στα 4,0 μέρη ανά εκατομμύριο (π.χ. στα 4 μικρογραμμάρια ανά γραμμάριο βάρους του τελικού προϊόντος). Δηλαδή, 266 φορές μεγαλύτερο από το όριο για τον μόλυβδο και 400 φορές μεγαλύτερο από το όριο για το αρσενικό!
Αν αναρωτιέστε γιατί τέθηκε αυτό το τόσο αυξημένο όριο, η επίσημη απάντηση είναι πως σχετίζεται με την (υποτιθέμενη;) ιδιότητα του φθορίου να προστατεύει από την τερηδόνα των δοντιών. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι μια σειρά από επιστημονικές μελέτες -που θα δούμε παρακάτω- έχουν δείξει πως η κατανάλωση νερού με συγκέντρωση φθορίου 4,0 μέρη ανά εκατομμύριο, είναι αρκετά πιθανό να προκαλέσει σε όσους το πίνουν μία, τουλάχιστον, πάθηση, που ονομάζεται οδοντική φθοριοχρωμάτωση,.
Ακόμα, το Institute of Medicine των ΗΠΑ (ΙΟΜ) καθόρισε το 1997 ως Αποδέκτη Ημερήσια Ποσότητα για το φθόριο τα 3,0 μιλιγραμμάρια για τις ενήλικες γυναίκες και τα 4,0 μιλιγραμμάρια για τους ενήλικους άνδρες, προκειμένου να προστατεύονται από την ανάπτυξη της τερηδόνας των δοντιών. Αντίστοιχα όρια έχουν προταθεί τόσο από την American Dental Association το 1994, όσο και από την American Dietetic Association το 2000.
Από δηλητήριο, απαραίτητο στοιχείο για την υγεία και την ομορφιά των δοντιών!
Παρόλο που τα φθοριούχα είναι γνωστά τοξικά δηλητήρια, ωστόσο επιτρέπεται να υπάρχουν στα τρόφιμα, στο νερό και σε άλλα προϊόντα καθημερινής χρήσης, με το επιχείρημα πως προστατεύουν απο τη τερηδόνα των δοντιών. Όμως, την ίδια προστασία από την τερηδόνα μπορούν να προσφέρουν και όλα τα άλλα βαριά μέταλλα όπως ο άργυρος, ο μόλυβδος και το αρσενικό, ακόμα και το ουράνιο. Γιατί το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε ειδικά στο φθόριο και στα φθοριούχα;
Στο σημείο αυτό, έχουμε να κάνουμε με μια μοναδική ιστορία πετυχημένου marketing: Αρχικά, πώς, με την αλλαγή της δημόσιας εικόνας ενός τοξικού προϊόντος, οι βιομηχανίες προστατεύθηκαν από τις μηνύσεις που θα μπορούσαν να τους γίνουν για την απελευθέρωση του και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Ακολούθως, πώς ένα τοξικό απόβλητο των βιομηχανιών σιδήρου, χαλκού, αλουμινίου και λιπασμάτων, που κανονικά θα έπρεπε να τις επιβαρύνει σημαντικά με κόστος για την αποθήκευση και αδρανοποίηση του, μετατρέπεται σε ένα προϊόν με εμπορική αξία, που η πώληση του προσφέρει ένα επιπλέον κέρδος στις βιομηχανίες αυτές...
Υπενθυμίζουμε ότι τα φθοριούχα συγκαταλέγονται ανάμεσα στα κυριότερα και πιο επικίνδυνα τοξικά βιομηχανικά απόβλητα και κανείς δεν τελείως προστατευμένος από αυτά. Μόνον στις ΗΠΑ, με βάση στοιχεία του 1989,155.000 τόνοι φθοριούχων απελευθερώνονται κάθε χρόνο στον αέρα, ενώ 500.000 τόνοι φθοριούχων μολύνουν το νερό των ποταμών, των λιμών και τη θάλασσα!
Η ιστορία των προβλημάτων με τα φθοριούχα τοξικά απόβλητα ξεκινάει το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, όταν στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ αρχίζουν να δημιουργούνται τα μεγάλα εργοστάσια επεξεργασίας μετάλλου -σιδήρου και χαλκού- τα διυλιστήρια και τα εργοστάσια λιπασμάτων. Καθώς εκείνη την εποχή δεν χρησιμοποιούνταν φίλτρα και διαδικασίες που περιορίζουν την απελευθέρωση των τοξικών συστατικών, γρήγορα δημιουργήθηκε πρόβλημα στις περιοχές που υπήρχαν τέτοια εργοστάσια. Και, δυστυχώς για τις βιομηχανίες, οι άνθρωποι που ζούσαν στις περιοχές αυτές αντέδρασαν.
Καθώς όμως ξεκίνησε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, οι κανονισμοί «ξεχάστηκαν», όπως «ξεχάστηκαν» και για κάποια χρόνια μετά το τέλος του, προκειμένου να επανορθωθούν οι καταστροφές που ο πόλεμος είχε επιφέρει. Αυτή η κατάσταση ανακωχής κράτησε σχεδόν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920.
Τότε συνέβησαν δύο γεγονότα, σχεδόν ταυτόχρονα στις δύο όχθες του Ατλαντικού. Στην Ευρώπη, το 1930 έγινε η πρώτη από τις μεγάλες οικολογικές καταστροφές που έχουν προκληθεί από τα φθοριούχα, και η οποία είχε άμεσα ανθρώπινα θύματα. Στην Meuse Valley του Βελγίου, εξακόσιοι άνθρωποι δηλητηριάστηκαν και εξήντα πέθαναν από διαρροή τοξικών φθοριούχων.
Στις ΗΠΑ, από τα μέσα της δεκαετίας του 1920, είχε παρατηρηθεί ότι τα παιδιά που ζούσαν στην περιοχή του Pittsburgh όπου βρισκόταν το εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου της ALCOA (Aluminum Company of America)παρουσίαζαν σε ιδιαίτερα μεγάλο ποσοστό στίγματα στο σμάλτο των μόνιμων δοντιών, αμέσως μόλις έβγαιναν αυτά. Τα στίγματα αυτά διαπιστώθηκε ότι οφείλονταν στην εναπόθεση φθορίου σε αυτά. Η πάθηση αυτή έγινε γνωστή ως φθοριοχρωμάτωση και από τότε τα στίγματα στο σμάλτο των δοντιών θεωρούνται ως ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα της τοξικής συσσώρευσης φθορίου στον οργανισμό.
Η ALCOA θορυβήθηκε από τη πιθανότητα των εκτεταμένων μηνύσεων και των αποζημιώσεων που θα καλούνταν πιθανώς να καταβάλει, καθώς το εργοστάσιο της απελευθέρωνε τεράστιες ποσότητες φθοριούχων. Για κάποια χρόνια το θέμα καλυπτόταν ικανοποιητικά και κανείς από τους αρμόδιους φορείς των ΗΠΑ δεν ασχολούταν με αυτό.
Ήταν τυχαίο, άραγε, το γεγονός ότι την ίδια εποχή Υπουργός Οικονομικών (US Treasurer) των ΗΠΑ ήταν ο Andrew Mellon, ένας από τους ιδρυτές και μεγαλομετόχους της ALCOA, και το ότι η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ (US Public Health Service) βρίσκονταν κάτω από τον άμεσο έλεγχο του Υπουργείου Οικονομικών; Το δεδομένο πάντως είναι πως για όσα χρόνια ήταν ο Andrew Mellon υπουργός,σε καμία από τις επίσημες εκθέσεις (Public Health Reports) της US Public Health Service δεν υπήρξε καμία αναφορά για την τοξικότητα των φθοριούχων.
Η λύση στο νομικό πρόβλημα της συσχέτισης της ALCOA με την τοξική συσσώρευση φθορίου στα παιδιά που ζούσαν στην περιοχή γύρω από το εργοστάσιο της δόθηκε από την «επιστήμη». Το 1931, ο Η. V. Churchill, επικεφαλής χημικός της ALCOA, ανακοίνωσε επίσημα ότι,σύμφωνα με τα αποτελέσματα επιστημονικών μελετών,τα στίγματα στα δόντια των παιδιών οφείλονταν στο φθόριο που υπηρχε στο νερό της περιοχης και όχι στα φθοριούχα απόβλητα της εταιρίας! Η λύση αυτή προωθήθηκε έντονα και αποτυπώθηκε στον τίτλο της 31ης Μαΐου της εφημερίδας Pittsburgh Press:
«Scientist Here Finds Secret Poison Which Blackens Teeth of Children», δημιουργώντας την αίσθηση πως μόνο το φθόριο του νερού προκαλούσε τα στίγματα. Παραδόξως, ούτε τότε δεν αναρωτήθηκε κάποιος από τους αρμόδιους για τα θέματα της δημόσιας υγείας στην περιοχή του Pittsburgh, πώς βρέθηκε το φθόριο στο νερό της συγκεκριμένης περιοχής...
Ωστόσο, η επιστράτευση της «επιστήμης» για την προστασία των βιομηχανιών από τα νομικά προβλήματα και τις αποζημιώσεις σχετικά με τα φθοριούχα τοξικά απόβλητα δεν ήταν κάτι που σχεδιάστηκε και ξεκίνησε εκείνη τη στιγμή,απλώς τότε άρχισε να εφαρμόζεται. Φαίνεται πως ο βασικός σχεδιασμός είχε γίνει αρκετά χρόνια πριν.
Τα πρώτα βήματα της πραγματοποίησης του ανιχνεύονται τουλάχιστον από το 1925, οπότε και ιδρύθηκαν τόσο το Mellon Institute από τους Andrew και Richard Mellon,ιδρυτές και βασικούς μετόχους της ALCOA, όσο και το Kettering Laboratory που δημιουργήθηκε από εισφορές της ALCOA,της Ethyl Corporation,της General Electric,της DuPont, καθώς και άλλων εταιριών που αντιμετώπιζαν προβλήματα με τοξικά φθοριούχα βιομηχανικά απόβλητα. Ενδεικτικά, αναφέρεται ο ρόλος του Kettering Laboratory στη συγκάλυψη των κινδύνων από τη χρήση των CFCs και του φρέον ως ψυκτικών υγρών, ουσίες που χρειάστηκε να περάσουν χρόνια για να απαγορευτεί τελικά η χρήση τους, για λόγους προστασίας του όζοντος της ατμόσφαιρας.
Και, βέβαια, το «κόλπο» της ενοχοποίησης του φθορίου του νερού για την προστασία των βιομηχανιών από μηνύσεις για τοξικά φθοριούχα απόβλητα, δεν σταμάτησε στο Pittsburgh. Συνεχίστηκε με μια εκτεταμένη εκστρατεία marketing που αποσκοπούσε να μετατρέψει ένα δηλητήριο, το φθόριο, σε μια ουσία που όλοι θα ήθελαν να έχουν στον οργανισμό τους και, κυρίως στις ΗΠΑ, και στο νερό τους! Γιατί, αν η τροφή που τρως και το νερό που πίνεις έχουν σχετικά μεγάλες ποσότητες φθορίου, πώς μπορεί κανείς να κατηγορήσει τις βιομηχανίες ότι ευθύνονται για τη δηλητηρίαση των ανθρώπων με φθόριο;
Για να πετύχει όμως το «μεγάλο κόλπο», έπρεπε να βρεθεί ένα συγκεκριμένο όφελος που θα πρόσφερε το φθόριο στον κάθε άνθρωπο ή, τουλάχιστον, να επινοηθεί.
Και τελικά «βρέθηκε»: Το φθόριο προστατεύει από την τερηδόνα των δοντιών.
Η ιδέα ανήκε σε έναν χημικό, ο οποίος -παραδόξως...- εργαζόταν στο Mellon Institute,ενω τις έρευνές του χρηματοδοτούσε η ALCOA! Το όνομα του ήταν Gerald J. Cox. Στις 29 Σεπτεμβρίου του 1939, ο Gerald J.Cox ξεκίνησε να παίζει τον ρόλο του στην προώθηση των φθοριούχων και της φθορίωσης, με το αρχικό σχόλιο πως «η παρούσα τάση, για την απομάκρυνση των φθοριούχων από τις τροφές και το νερό ίσως πρέπει να αντιστραφεί».
Ένα ιδιαίτερα αξιοσημείωτο σημείο στον όλο ρόλο του Cox είναι το ότι ο ίδιος είχε αρχίσει ν' ασχολείται με το θέμα του φθορίου και πριν ακόμα αρχίσει να χρηματοδοτείται από την ALCOA, και είχε υποβάλλει για δημοσίευση ένα σχετικό άρθρο. Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε τελικά τον Νοέμβριο του 1939 στο Journal of the American Water Works Assn.pp. 19264930.
Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, «τα φθοριούχα συγκαταλέγονται ανάμεσα στις περισσότερες τοξικές ουσίες και η φθοριοχρωμάτωση (τα στίγματα στο σμάλτο των δοντιών) μπορούν να εμφανιστούν ακόμα και με συγκεντρώσεις φθορίου τόσο μικρές όσο και το 0,0001 τοις εκατό στο πόσιμο νερό».
Λίγο όμως μετά από την πρόσληψη του στο Mellon Institute και τη χρηματοδότηση του από την ALCOA, έκανε ένα πείραμα με αρουραίους στους οποίους έδινε μικρές ποσότητες φθορίου (με αμφισβητούμενα σήμερα πρωτόκολλα), καταλήγοντας σε ένα τόσο μυστήριο όσο και καταπληκτικό συμπέρασμα: Οι φθοριούχες ενώσεις μειώνουν την τερηδόνα και τον σχηματισμό κοιλοτήτων στα δόντια...
Το πείραμα του Cox ποτέ δεν επανεξετάστηκε επίσημα. Επίσης, ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει μια πραγματική διπλά τυφλή και ελεγχόμενη μελέτη για να δείξει το αν το φθόριο προστατεύει πράγματι από την τερηδόνα η όχι. Όπως, επίσης, δεν έχει γίνει καμιά μελέτη για το αν το φθόριο προστατεύει από την τερηδόνα περισσότερο ή λιγότερο από τον μόλυβδο, το αρσενικό ή το ραδιενεργό ουράνιο...
Και όμως. Η προστατευτική δράση του φθορίου στα δόντια έγινε αμέσως αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα και έγιναν πιο ελαστικοί οι περιορισμοί για την προστασία από τις συγκεντρώσεις φθορίου στις τροφές και το νερό. Τα υπόλοιπα στην ιστορία της αλλαγής της εικόνας του φθορίου αποτελούν απλά θέμα χρημάτων, διαφημιστικής εκστρατείας, δημόσιων σχέσεων και ανθρώπων στην κατάλληλη θέση.
Σε αρκετές χώρες του κόσμου, οι εκστρατείες αυτές κατέληξαν σε συστηματική φθορίωοη του νερού του δικτύου ύδρευσης. Τέτοια παραδείγματα είναι οι ΗΠΑ αλλά και η Αγγλία, η Ιρλανδία και η Αυστραλία. Στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, αν και αρχικά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο επικράτησε η τάση για τη φθορίωση του νερού, σήμερα πια έχει σταματήσει. Ωστόσο, στις χώρες που δεν γίνεται πια φθορίωση του νερού προωθείται σ'εφαρμογή της φθορίωσης του μαγειρικού αλατιού.Στην εποχή μας, σχεδόν 250 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν φθοριωμένο νερό, ανάμεσα τους και κοντά στα 130 εκατομμύρια ανθρώπων στις ΗΠΑ. Στην Ελλάδα η απάντηση στη σχετική μας έρευνα ήταν πως αν και η φθορίωοη του νερού υπήρξε κάποια στιγμή σαν σκέψη, τελικά δεν εφαρμόστηκε ποτέ επίσημα.
Ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται η φθορίωση του νερού είναι πολύ απλός: Τα φίλτρα που έχουν σε έναν βαθμό συγκρατήσει τις τοξικές φθοριούχες τοξικές ενώσεις κατά τη διάρκεια π.χ. της παραγωγής λιπασμάτων, αφού κορεσθούν και δεν μπορούν να συγκρατήσουν άλλα τοξικά απόβλητα, πωλούνται χωρίς καμιά επεξεργασία στις υπηρεσίες ή στους δήμους των πόλεων που έχουν την ευθύνη της φθορίωσης του νερού!
Αυτό σημαίνει ότι π.χ. η νόμιμη διαχείριση των φθοριούχων αποβλήτων της βιομηχανίας λιπασμάτων έχει κόστος περίπου 1,40 δολάρια το γαλόνι, που κανονικά θα έπρεπε να πληρωθεί και θα επιβάρυνε την υπεύθυνη βιομηχανία. Αντίθετα, με την προώθηση της φθορίωσης του νερού, τα απόβλητα -χωρίς καμιά επεξεργασία- πωλούνται από την ίδια βιομηχανία ως ένα υποπροϊόν της παραγωγής, σε μια τιμή περίπου 0,60 δολάρια το γαλόνι, έχοντας έτσι κέρδος 2,0 δολάρια το γαλόνι. Και μιλάμε, βέβαια, για πολλά εκατομμύρια γαλόνια και δολάρια...
Ωστόσο, υπάρχει και ένα δεύτερο μεγάλο βήμα για τη δημιουργία θετικής εντύπωσης για το φθόριο και τα φθοριούχα: Οι φθοριούχες οδοντόκρεμες και τα φθοριούχα 9 οδοντικά διαλύματα. Έχετε ποτέ μετρήσει πόσες διαφημίσεις για οδοντόκρεμες ή οδοντικά διαλύματα βλέπετε κάθε μέρα;
Η ιστορία τους ξεκινάει, τουλάχιστον στις ΗΠΑ, στις 26 Ιανουαρίου του 1956, με μια ολοσέλιδη διαφήμιση στους New York Times. Η Procter and Gamble παρουσιάζει την οδοντόκρεμα Cr... ως ένα σημαντικό βήμα στην Ιατρική, παραλληλίζοντας τη δημιουργία της πρώτης οδοντόκρεμας με φθόριο, με εκείνη της ανακάλυψης της πενικιλίνης!
Ο Harold Hillenbrand, γραμματέας τότε της American Dental Association, απαντά στη διαφήμιση λέγοντας πως δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να στηρίζει τον ισχυρισμό πως οποιαδήποτε φθοριούχος οδοντόπαστα μπορεί να προστατεύσει από την τερηδόνα.
Ξαφνικά, και χωρίς να έχει υπάρξει κανένα επιπλέον επιστημονικό στοιχείο, το 1960 η American Dental Association επικυρώνει τον ισχυρισμό της Procter & Gamble για την ασφάλεια και τη δραστικότητα της Cr... Όλες οι μεγάλες εταιρίες παραγωγής οδοντόκρεμας, σπεύδουν να χαρίσουν ένα κύκλο προστασίας στους πελάτες τους, για να μη χάσουν το τρένο. Το 1970, οι φθοριούχες οδοντόκρεμες φτάνουν να έχουν το 90% της αγοράς. Σήμερα, στην Ελλάδα, όλες οι μεγάλες μάρκες οδοντόκρεμας που υπάρχουν στα σουπερμάρκετ έχουν κάποια μορφή φθοριούχας ένωσης, συνήθως φθοριούχο νάτριο ή κάποια παραλλαγή του.
Πρόκειται για την ίδια ακριβώς ουσία που χρησιμοποιείται σε εντομοκτόνα και ποντικοκτόνα...
Φθόριο και προστασία των δοντιών. Ψέμα ή πραγματικότητα;
Όσο και αν φαίνεται παράξενο, μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει ούτε μία κανονική και αυστηρά ελεγχόμενη επιστημονική μελέτη για τη δράση που έχει το φθόριο στην τερηδόνα των δοντιών. Και, βέβαια, κανείς δεν έχει τη διάθεση να κάνει μια τέτοια μελέτη καθώς, στις ΗΠΑ τουλάχιστον, όσοι βρήκαν στοιχεία που πηγαίνουν ενάντια στο δόγμα της χρησιμότητας του φθορίου είτε υποχρεώθηκαν να τα «μαγειρέψουν» ή και να τα αποσιωπήσουν, είτε είδαν την καριέρα τους να καταστρέφεται σε μία στιγμή...
Η American Dental Association, από τη μεριά της, λέει πως «υπάρχουν συντριπτικά επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι η χρήση, του φθορίου προστατεύει από την τερηδόνα», ενώ η Washington State Dental Association αντιμετωπίζει την φθορίωση ως «μια από τις σημαντικότερες και πιο επιτυχημένες επεμβάσεις στη δημόσια υγεία τον 20ου αιώνα».
Οι αναθέσεις στις παραπάνω τοποθετήσεις των Οδοντιατρικων Συλλόγων των HΠΑ, συνοψίζονται από τον Dr John Colquhoun σε ένα άρθρο του με τον τίτλο Γιατί άλλαξα γνώμη για τη φθορίωση του νερού {Why I changed my mind about water fluoridation) που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Perspectives in Biology and Medicine. Ο Colquhoun είναι πρώην επικεφαλής της οδοντιατρικής υπηρεσίας του Auckland, της μεγαλύτερης πόλης της Νέας Ζηλανδίας και ήταν ένας υπέρμαχος της φθορίωσης του νερού, έως τη στιγμή που άρχισε συγκεντρώνει στοιχεία από όλο τον κόσμο για τη δράση του φθορίου στον ανθρώπινο οργανισμό και την, υποτιθέμενη κατ' αυτόν, προστασία που προσφέρει από την τερηδόνα.
Με βάση τα στοιχεία που συγκέντρωσε, δεν υπάρχει καμία ή υπάρχει ελάχιστη και μη σημαντική διαφορά άνάμεσα στά ποσοστά τερηδόνας ανάμεσα στους κατοίκους των πόλεων που χρησιμοποιούν φθοριωμένο νερό και σε εκείνους που ζουν σε πόλεις που δεν γίνεται φθορίωση τού νερού.Γρήγορα άντιλήφθηκε πως η πραγματική και τεκμηριωμένη ελάττωση των ποσοστών της τερηδόνας των δοντιών που παρατηρείται τα τελευταία πενήντα χρόνια σε όλες τις χώρες του (δυτικού) κόσμου δεν οφείλεται στο φθόριο, αλλά σε άλλους παράγοντες και, κυρίως, στη βελτίωση των συνθηκών ζωής και διατροφής.
Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Dental Research, φαίνεται ότι στον γενικό πληθυσμό των χωρών που δεν φθοριώνουν το νερό της Δυτικής Ευρώπης υπάρχει μια μείωση των ποσοστών της τερηδόνας και των σφραγισμάτων τα τελευταία πενήντα χρόνια, αντίστοιχη με εκείνη των ΗΠΑ, και αυτό παρά το γεγονός ότι το 98% των κατοίκων τους πίνουν νερό που δεν έχει φθοριωθεί.
Η φθορίωση του νερού στις ΗΠΑ ξεκίνησε πειραματικά το 1945, όταν επιλέχθηκαν δύο αρκετά όμοιες πόλεις του Michigan για να γίνει μια δεκαπεντάχρονη μελέτη που θα επέτρεπε να μετρηθεί επιστημονικά η υπόθεση ότι το φθόριο και η φθορίωση του νερού προστατεύει από την τερηδόνα. Οι δύο αυτές πόλεις ήταν το Grand Rapids, όπου το νερό του φθοριώθηκε, και το Muskegon το οποίο αποτελούσε την πόλη ελέγχου. Η μελέτη αυτή δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, αλλά διεκόπη από τον δεύτερο χρόνο, λόγω της επικράτησης των υπερμάχων της φθορίωοης του νερού.
Το 1995, γιορτάστηκαν τα πενήντα χρόνια της φθορίωσης με εκδηλώσεις και πηχυαίους τίτλους στις εφημερίδες για το θαυματουργό φθόριο, και το πόσο μείωσε την τερηδόνα στους κατοίκους του Grand Rapids. Περιέργως,κανένα από τα ΜΜΕ δεν εξέτασε τα ποσοστά της τερηδόνας και στο Muskegon, ώστε να κάνει μια σύγκριση. Ίσως γιατί μια τέτοια σύγκριση θα έδειχνε πως και στο Muskegon υπήρχε μια αντίστοιχη πτώση, κάτι που θα τεκμηρίωνε πως τέλικά το φθόριο στο νερό δεν προσφέρει τίποτα στην υγεία των δοντιών...
Πάντως, το 1976 το almanac του CBS News έδειξε πως στις πόλεις των ΗΠΑ που φθορίωναν το νερό υπήρχαν,κατά μέσο όρο, 76,7 οδοντίατροι ανά 100.000 πληθυσμού, ενώ στις πόλεις που δεν φθορίωναν το νερό υπήρχαν μόνον 59,2.H πραγματική όμως έκπληξη ήταν ο αριθμός των οδοντιάτρων στις τρεις πόλεις των ΗΠΑ που πρώτες φθορίωσαν το νερό τους προκειμένου «να προστατέψουν» την υγεία των δοντιών των κατοίκων τους, την Grand Rapids του Michigan, την Newburgh της New York και την Evanston του Illinois. Σε αυτές τις πόλεις μετρήθηκαν οτι υπήρχαν κατά μέσο όρο 121 οδοντίατροι ανά 100.000 κατοίκους, περισσότεροι από τους διπλάσιους σε σχέση με όσους υπήρχαν στις πόλεις που δεν φθορίωναν το νερό τους!
Ωστόσο, το πιο ειρωνικό στην όλη υπόθεση ήταν τα γεγονός ότι, τον Μάρτιο του 1990, ο Mike Overbey, Πρόεδρος της American Dental Association, φωτογραφήθηκε κατά την επίσημη παραλαβή μιας επιταγής 100.000 δολαρίων από την Procter & Gamble, «για να τιμηθεί η επέτειος των 30 χρόνων από την αναγνώριση της προστατευτικής, δράσης της οδοντόκρεμας Cr... από την American Dental Association»...
Δηλητηριαση απο φθόριο
Ωστόσο, ακόμα και αν το φθόριο προστάτευε πραγματικά από την τερηδόνα, η συσσώρευση του στον ανθρώπινο οργανισμό έχει συσχετιστεί με τόσα άλλα προβλήματα υγείας, που κανονικά η διάδοση και η χρήση των φθοριούχων θα έπρεπε να ρυθμίζεται από μέτρα αντίστοιχα με εκείνα που ισχύουν για τον μόλυβδο ή το αρσενικό...
Για να τα πάρουμε με τη σειρά, η δηλητηρίαση από το φθόριο και τις φθοριούχες ενώσεις έχει δύο μορφές: την οξεία και τη χρόνια, ακριβώς όπως ισχύει και για κάθε άλλο τοξικό στοιχείο. Στην ιστορία της βιομηχανικής εποχής της ανθρωπότητας, από το 1850 μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί πολλές περιπτώσεις, τόσο γενικευμένης δηλητηρίασης του πληθυσμού ολόκληρων περιοχών από τοξικά φθοριούχα απόβλητα, όσο και ατομικών περιπτώσεων δηλητηρίασης, μετά από λήψη η έκθεση σε μεγάλες συγκεντρώσεις φθοριούχων. Ας δούμε ενδεικτικά κάποιες τέτοιες περιπτώσεις:
Το 1930, στη Meuse Valley του Βελγίου, 600 άνθρωποι παρουσίασαν προβλήματα υγείας και 60 πέθαναν μετά από διαφυγή τοξικών φθοριούχων αερίων από τις μεταλλουργίες της περιοχής. Το 1948, στην πόλη Donora της Pennsylvania, 6.000 άνθρωποι παρουσίασαν συμπτώματα δηλητηρίασης και 17 πέθαναν. Το 1952 στο Λονδίνο, ανάμεσα στις 5 και τις 9 Δεκεμβρίου, μια θερμική αναστροφή της ατμόσφαιρας προκάλεσε τη συσσώρευση (και) τοξικών φθοριούχων, με αποτέλεσμα να παρουσιάσουν προβλήματα υγείας δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι και να σημειωθούν περίπου 2.000 περισσότεροι θάνατοι στο Λονδίνο, σε σχέση με τον συνήθη αριθμό θανάτων στο αντίστοιχο διάστημα. Αντίστοιχα επεισόδια στο Λονδίνο συνέβησαν και το 1945, 1956 και 1957, με αποτέλεσμα 600, 500 και 400 θανάτους αντίστοιχα. Τέλος, τον Μάιο του 1992, στο Hooper Bay της Alaska, 260 άνθρωποι δηλητηριάστηκαν και 1 πέθανε, αφού ήπιαν νερό που περιείχε φθόριο.
Ως προς τις περιπτώσεις ατομικής οξείας δηλητηρίασης από φθοριούχα, οι καλύτερα καταγεγραμμένες προέρχονται από τις ΗΠΑ και σχετίζονται επίσης με τη χρήση και την κατανάλωση φθοριωμένου νερού. Ενδεικτικά, τον Ιούλιο του 1993, στο Chicago του Illinois, 3 νεφροπαθείς πέθαναν και 5 παρουσίασαν συμπτώματα δηλητηρίασης, και πάλι εξαιτίας της χρήσης φθοριωμένου νερού κατά τη διαδικασία της αιμοκάθαρσης. Το Ιούλιο του 1991, στο Porgate του Michigan, 40 παιδιά παρουσίασαν συμπτώματα οξείας δηλητηρίασης χωρίς, ευτυχώς, να πεθάνει κανένα μετά από αύξηση της συγκέντρωσης του φθορίου στο δίκτυο ύδρευσης. Και υπάρχουν αρκετά ακόμα αντίστοιχα επεισόδια που συνήθως αφορούν νεφροπαθείς, διαβητικού ή παιδιά, καθώς αυτοί είναι πιο ευαίσθητοι στην έκθεση στο φθόριο.
Όλα τα παραπάνω δεν θα έπρεπε να φαίνονται περίεργα, αφού το φθόριο και οι φθοριούχες ενώσεις, από ιατρικής πλευράς, θεωρούνται δηλητήρια. Και αυτό είναι κάτι που ξεκάθαρα περιγράφεται στο Journal of the American Medical Association (JAMA), που στο τεύχος του Σεπτεμβρίου του 1943 επί λέξει αναγράφεται: «Τα φθοριούχα εν γένει είναι γενικά πρωτοπλασματικά δηλητήρια που επηρεάζουν την διαπερατότητα της κυτταρικής μεμβράνης και αναστείλουν διάφορα ένζυμα. Οι ακριβείς μηχανισμοί της δράσης τους δεν έχουν βρεθεί».
Ο βαθμός της τοξικότητας και της επικινδυνότητας του φθορίου γίνεται ακόμα πιο ξεκάθαρος σε μια έκθεση του Akron (Ohio) Regional Poison Center, που δημοσιεύθηκε το 1991: «έχουν αναφερθεί θάνατοι μετά την κατάποση φθορίου σε ποσότητα 16 χιλιοστών του γραμμαρίου, ανά κιλό βάρους του ανθρώπου που τα λαμβάνει. Μόνο 1/10 της ουγιάς φθόριο είναι ικανό να σκοτώσει έναν ενήλικα, με βάρος πενήντα κιλών».
Ακόμα, στην ίδια έκθεση αναφέρεται πως «στις φθοριούχες οδοντόκρεμες περιέχεται μέχρι και 1 χιλιοστό του γραμμαρίου φθόριο ανά γραμμάριο προϊόντος».
Θυμάστε το επεισόδιο με την γιαγιά, με το οποίο ξεκίνησε το άρθρο; Πόση ποσότητα οδοντόπαστας χρειάζεται για να σκοτώσει ένα ποντίκι βάρους 100 περίπου γραμμαρίων, στη περίπτωση που τη φάει;
Οδοντική Φθοριοχρωμάτωση
Όταν το φθόριο εισέλθει στον οργανισμό από την πεπτική οδό, ένα ποσοστό του - μέχρι και 93%- απορροφάται στο έντερο και μπαίνει στην κυκλοφορία του αίματος, με αποτέλεσμα να φθάνει σε όλα τα κύτταρα, όργανα και ιστούς του ανθρώπινου σώματος. Αν και τελικά ένα ποσοστό του -κοντά στο 50%-θα αποβληθεί από τα νεφρά, το υπόλοιπο ο οργανισμός το εναποθέτει και το συσσωρεύει εκλεκτικά σε κάποιους ιστούς, κυρίως στα δόντια και στα κόκαλα, στην προσπάθεια του να το απομακρύνει από τα πιο ευαίσθητα όργανα.
Και τι γίνεται όταν το φθόριο συγκεντρω θεί σε μεγάλη ποσότητα σtα δόντια; Στην αρχή χάνεται η στιλπνότητα του σμάλτου, ενώ στη συνέχεια αρχίζουν να εμφανίζονται καφέ στίγματα και δημιουργείται μια καφε κίτρινη απόχρωση. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται οδοντική, φθοριοχρωμάτωση.
Σύμφωνα με μια μελέτη που έγινε το 1989 από το National Institute for Dental Research, το 1-2% των παιδιών που ζουν σε περιοχές με νερό που περιέχει φθόριο σε συγκέντρωση 1 μέρος ανά εκατομμύριο, αναπτύσσουν οδοντική φθοριοχρωμάτωση. Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει μέχρι και το 23% στα παιδιά που ζουν σε περιοχές που το νερό περιέχει φθόριο σε συγκέντρωση 4 μέρη στο εκατομμύριο, είτε από φυσικούς λόγους, είτε γιατί έχει γίνει τεχνητή φθορίωσή του.
Ωστόσο, άλλες μελέτες δίνουν πολύ υψηλότερα ποσοστά επίπτωσης αυτής της νόσου. Στην έκδοση Health Effects of Ingested Fluoride της National Academy of Sciences των ΗΠΑ αναφέρεται πως στις περιοχές που το νερό είναι ιδανικά φθοριωμένο (στο 1 μέρος φθορίου ανά εκατομμύριο), τα ποσοστά της οδοντικής φθοριωχρωμάτωσης στα παιδιά κυμαίνονται από 8 έως 51%. Ακόμα και ποσοστά της τάξης του 80% έχουν αναφερθεί, όπως σε μία πρόσφατη μελέτη που έγινε σε παιδιά ηλικίας 12 έως 14 ετών στην Augusta της Georgia. Και αυτό δεν είναι περίεργο αν λάβει κανείς υπ' όψιν του ότι η ποσότητα του φθορίου που μπορεί να προκαλέσει τα μόνιμα στίγματα στα δόντια είναι σχεδόν η ίδια με την ποσότητα που οι οδοντίατροι προτείνουν για την πρόληψη της τερηδόνας και των σφραγισμάτων!
Όμως κατά την American Dental Association, τα στίγματα στα δόντια είναι ένα αισθητικό και μόνον πρόβλημα που αντιμετωπίζεται σχετικά εύκολα...
Σκελετική Φθορίωσή
Η σκελετική φθορίωσή είναι μια πάθηση της οποίας τα συμπτώματα εμφανίζονται στα οστά, στους μύες και στο νευρικό σύστημα, καθώς η συσσώρευση φθορίου προκαλεί παραμορφώσεις των οστών, αποτιτανώσεις στους συνδέσμους, ελάττωση της κινητικότητας των αρθρώσεων, απώλεια μυϊκής μάζας και πόνους στις αρθρώσεις και στα οστά.
Σε περιοχές του κόσμου που το νερό περιέχει φυσικά μεγάλες ποσότητες φθορίου, όπως στην Ιαπωνία, την Κίνα, την Ινδία, τη Μέση Ανατολή και κάποιες χώρες της Αφρικής, η σκελετική φθορίωσή αποτελεί ένα γνωστό και σημαντικό ιατρικό πρόβλημα για χιλιάδες ανθρώπους. Στις ΗΠΑ, μέχρι σήμερα,έχουν αναφερθεί λίγες μόνον περιπτώσεις καθώς, σύμφωνα με το Chemical and Engineering News, μόλις τώρα οι γιατροί μαθαίνουν να την αναγνωρίζουν. Ωστόσο, η συσσώρευση του φθορίου στα οστά έχει και δύο άλλα αποτελέσματα. Κάνει τα οστά πιο σκληρά και λιγότερο ελαστικά, ενώ παράλληλα επιταχύνει τη φυσιολογική διαδικασία της οστεοπόρωσης...
Η πλειοψηφία των άρθρων που δημοσιεύθηκαν τελευταία σε επιστημονικά περιοδικά δείχνουν πως η χορήγηση φθορίου οδηγεί σε μεγαλύτερη συχνότητα καταγμάτων.
Μια μελέτη στο Journal of the American Medical Association έδειξε ότι υπάρχει μια μικρή αλλά σημαντική αύξηση στη συχνότητα των καταγμάτων του ισχίου, στις κοινότητες των ΗΠΑ που φθοριώνουν το νερό τους. Στο New England Journal of Medicine δημοσιεύτηκε πως οι άνθρωποι που έλαβαν φθόριο για την προστασία τους από την οστεοπόρωση και τα κατάγματα, στην πραγματικότητα εμφάνισαν μια μεγαλύτερη συχνότητα καταγμάτων. Επιπλέον, το National Research Council των ΗΠΑ σημειώνει πως η συχνότητα των καταγμάτων του ισχίου στη χώρα είναι πια η υψηλότερη στον κόσμο.
Όλα αυτά συνοψίζονται σε μια ανασκόπηση του θέματος από τον Louis V. Avioli, καθηγητή στο Washington University School of Medicine, που δημοσιεύθηκε το 1987. Σε αυτήν αναφέρεται ότι η θεραπευτική χορήγηση Sodium fluoride σε μεταεμμηνοπαυσιακές γυναίκες για την πρόληψη της οστεοπόρωσης είχε σημαντικές παρενέργειες, προκάλεσε σοβαρές επιπλοκές, απέτυχε να μειώσει τα κατάγματα του ισχίου και αύξησε την συχνότητα των καταγμάτων των άκρων.
Φθόριο και θυρεοειδής αδένας
Είναι πιθανό να έχετε ακούσει για τον ρόλο του ιωδίου στον οργανισμό και για το πώς η έλλειψη του επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς, τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών και, γενικότερα, όλο τον μεταβολισμό στον ανθρώπινο οργανισμό. Το φθόριο ανήκει στην ίδια χημική οικογένεια με το ιώδιο, τα αλογόνα, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που εξηγεί τον ανταγωνισμό τους.
Ωστόσο, καθώς το φθόριο είναι πιο δραστικό χημικό στοιχείο από το ιώδιο, έχει την τάση να το αντικαθιστά στις διάφορες ενώσεις του με συνέπεια την, σε κάποιο βαθμό τουλάχιστον, αδρανοποίηση τους. Έτσι, δεν είναι καθόλου παράξενο που αρκετά από τα πρώτα ευρήματα της χρόνιας έκθεσης σε φθόριο είναι οι διαταραχές του θυρεοειδούς. Η γενική τοποθέτηση είναι πως το φθόριο αναστέλλει σημαντικά τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.
Έχουν εντοπιστεί αρκετά σημεία του μεταβολισμού των θυρεοειδικών ορμονών, όπου το φθόριο έχει την ικανότητα να παρεμβαίνει. Η ιδιότητα αυτή του φθορίου για αρκετά χρόνια είχε και θεραπευτική εφαρμογή, καθώς μέχρι τα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1950 το φθόριο χορηγούνταν ως φάρμακο για την αντιμετώπιση της υπερλειτουργίας του θυρεοειδούς, του υπερθυρεοειδισμού. Ένα ενδιαφέρον σημείο είναι πως οι δόσεις του φθορίου ως φαρμάκου για καταστολή του θυρεοειδή ήταν από 2,3 έως 4,5 μιλιγραμμάρια την ημέρα.
Αν θυμηθούμε τις τιμές που καθόρισε το Institute of Medicine των ΗΠΑ (ΙΟΜ) το 1997 ως Αποδεκτή Ημερήσια Ποσότητα για το φθόριο, θα διαπιστώσουμε πως η δόση φθορίου που προτείνεται από το ΙΟΜ για την πρόληψη της τερηδόνας είναι μέσα στα όρια της δόσης που το φθόριο χορηγούνταν ως φάρμακο σε όσους είχαν υπερθυρεοειδισμό.
Τι συνέπειες μπορεί να έχει κάτι αυτή η ορισμένη ως Αποδεκτή Ημερήσια Ποσότητα στον θυρεοειδή ενός υγιούς ανθρώπου; Θα αναστείλει τη λειτουργία του, με αποτέλεσμα την εμφάνιση υποθυρεοειδισμού. Και πως εκδηλώνεται ο υποθυρεοειδισμός σε έναν άνθρωπο; Με κατάθλιψη, με χρόνια κόπωση, με αδυναμία, με αύξηση του βάρους, με άτυπους πόνους στις αρθρώσεις και τα οστά, με αύξηση των επιπέδων της χοληστερίνης, κάθως και με διάφορα προβλήματα στην κάρδιά!Αντίλαμβανόμαστε πόσο κοινά είναι αυτά τα συμπτώματα σήμερα στους ανθρώπους; Ενδεικτικά στις ΗΠΑ το Synthroid,το φάρμακο που συνταγογραφείται για την αντιμετώπιση του υποθυρεοειδισμού,ήταν το τέταρτο περισσότερο συνταγογραφούμενο φάρμακο για το έτος 2000.
Τι να φταίει, άραγε, για το ότι ο υποθυρεοειδισμός τείνει να λάβει διαστάσεις επιδημίας στις κοινωνίες δυτικού τύπου;Λετε να έχει καμία σχέση η αυξημένη έκθεση στο φθόριο και τα φθοριούχα;
Η δράση του φθορίου στο Ανοσολογικό Σύστημα
Το φθόριο επιδρά σημαντικά στο ανοσολογικό σύστημα με διάφορους τρόπους, με κοινό αποτέλεσμα την ελάττωση της λειτουργικότητας του. Η συνέπεια αυτής της δράσης του φθορίου είναι αφενός μεν η μεγαλύτερη ευπάθεια του οργανισμού σε μικρόβια και ιούς και, αφετέρου, η εκδήλωση διαφόρων αντοάνοσων παθήσεων.
Ανάμεσα στις λειτουργίες που διαταράσσονται από την αυξημένη συγκέντρωση φθορίου είναι η αναστολή της ικανότητας των λευκών αιμοσφαιρίων να ενεργοποιούνται και να καταστρέφουν μικρόβια και ιούς, η αποκκίωση και η καταστροφή των πολυμορφοπύρηνων λευκών αιμοσφαιρίων, καθώς και η διαταραχή της ικανότητας παραγωγής αντισωμάτων. Επιπλέον, το φθόριο «μπερδεύει» το ανοσολογικό σύστημα, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό αντισωμάτων που κατα στρέφουν τα ίδια τα κύτταρα του οργανισμού. Τέλος, αυτή η διαταραχή του ανοσολογικού συστήματος έχει προταθεί ως ένας από τους τρόπους με τους οποίους η χρόνια έκθεση σε φθόριο επάγει την καρκινογένεση.
Φθόριο και πρόωρη γήρανση
Ένας από τους κυριότερους παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με το φαινόμενο της νηρανσης είναι και το οξειδωτικό stress. Και επειδή το φθόριο είναι ένα ιδιαίτερα δραστικό στοιχείο, δεν είναι καθόλου παράξενο που αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση σε αυτό τόσο με μια σειρά από βλάβες σε διάφορους ιστούς, όσο και με την εμφάνιση πρόωρης γήρανσης.
Ενδεικτικές για το θέμα αυτό είναι μια σειρά από μελέτες που τα αποτελέσματα τους δείχνουν ότι το φθόριο διαταράσσει τη σύνθεση και επάγει την καταστροφή του κολλαγόνου στο δέρμα, τα οστά, τους τένοντες, του μύες, τους χόνδρους, αλλά και την τραχεία, τους πνεύμονες και τα νεφρά. Ακόμα, ότι ένας από τους μηχανισμούς της δράσης του φθορίου ως πρωτοπλασματικού δηλητηρίου είναι η αύξηση του οξειδωτικού stress μέσα στα κύτταρα.
Και τέλος, σύμφωνα με τα όσα γράφουν οι Yngve Ericsson και Britta Foreman, στο άρθρο τους που δημοσιεύθηκε το 1969 στο περιοδικό Caries Research με τίτλο Fluoride Retained From Mouth Rinses and Dentifrices In Preschool Children, ακόμα και η κατάπόση μικροποσοτήτων φθορίου όπως εκείνη που συμβαίνει όταν πλένουμε τα δόντια μας ή χρησιμοποιούμε οδοντικά διαλύματα, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και πιθανώς επηρεάζει τη βιολογική τους ανάπτυξη, τη γενική κατάσταση της υγείας τους και τη διάρκεια της ζωής τους.
Φθόριο και καρκίνος
Ένα ακόμα μεγαλύτερο -και ίσως περισσότερο συγκαλυμμένο- θέμα είναι ότι η χρόνια έκθεση και συσσώρευση φθορίου στον οργανισμό έχει συσχετιστεί με τη μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου. Η παραπάνω σχέση έχει τεκμηριωθεί επαρκώς τόσο από αρκετές ανεξάρτητες μεταξύ τους έρευνες σε πειραματόζωα, όσο και από επιδημιολογικές μελέτες που συνέκριναν την εμφάνιση καρκίνου σε περιοχές των ΗΠΑ που φθορίωναν το νερό τους, με τα αντίστοιχα ποσοστά σε περιοχές που δεν γινόταν φθορίωση του νερού.
Μια από τις καλύτερες μελέτες στο θέμα αυτό έγινε το 1977 από τους δρ. John Yiamouyiannis και δρ. Dean Burk. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης τους, η φθορίωση του νερού στις ΗΠΑ ευθύνεται για 10.000 περίπου επιπλέον θανάτους από καρκίνο κάθε χρόνο! Τα αποτελέσματα της μελέτης τους έγιναν θέμα συζήτησης στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, το οποίο παράγγειλε στο National Toxicology Program να κάνει μια έρευνα για να διευκρινιστεί το θέμα που είχε προκύψει.
Η παραπάνω έρευνα διεξήχθη το 1980, χρησιμοποποιώντας ποντίκια και αρουραίους που θα διατρέφονταν με τροφές που θα περιείχαν φθόριο σε διάφορες συγκεντρώσεις. Για κάποιους περίεργους λόγους, τα αποτελέσματα της δεν δόθηκαν στο κοινό, παρά μόνον το 1990. Ποια ήταν τα αποτελέσματα της δεύτερης αυτής έρευνας; Από τους 130 αρσενικούς αρουραίους που έπαιρναν τροφή με φθόριο, σε συγκέντρωση 45 έως 79 ppm φθορίου, στους 5 εμφανίστηκε μια ιδιαίτερα σπάνια μορφή καρκίνου των οστών, το οστεοσάρκωμα. Υπήρχαν ακόμα περιπτώσεις εμφάνισης επιθηλιακών καρκίνων στο στόμα τόσο σε αρσενικούς όσο και σε θηλυκούς αρουραίους. Ακόμα, τόσο οι αρουραίοι όσο και τα ποντίκια εμφάνισαν φθοριοχρωμάτωση των δοντιών τους, σε βαθμό ανάλογο με την ποσότητα φθορίου που υπήρχε στη διατροφή τους, ενώ οι θηλυκοί αρουραίοι εμφάνισαν οστεοσκλύρηνση των μακρών οστών τους.
Σε μια προσεκτικότερη ανάλυση των αποτελεσμάτων της ίδιας έρευνας, ο Yiamouyiannis εντόπισε ποντίκια που είχαν εμφανίσει μια εξαιρετικά σπάνια μορφή καρκίνου που είναι γνωστή ως πατοχολαγγγειοκαρκίνωμα, όταν οι πιθανότητες για να συμβεί τυχαία κάτι τέτοιο ήταν, σύμφωνα με τον Yiamouyiannis, 1 στα 2.000.000 για τα αρσενικά και 1 στις 100.00 για τα θηλυκά ποντίκια. Ακόμα, βρήκε ότι στα ποντίκια υπήρχε αυξημένη συχνότητα προκαρκινικών βλαβών στο στοματικό τους επιθήλιο, μια αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων και όγκων από πλακώδη επιθηλιακά κύτταρα, καθώς και αύξηση των θυλακιωδών καρκίνων του θυρεοειδούς αδένα.
Για τον Yiamouyiannis, τα αποτελέσματα επιβεβαίωναν ξεκάθαρα και σε απολύτως ελεγχόμενες πειραματικές συνθήκες πως η χρόνια έκθεση σε φθόριο έχει ως αποτέλεσμα τόσο την αύξηση της συχνότητας των επιθηλιακών καρκίνων εν γένει, όσο και την εμφάνιση μιας σπάνιας μορφής καρκίνου των οστών.
Ωστόσο, αυτές δεν είναι οι μόνες μελέτες που έχουν συνδέσει την χρόνια έκθεση σε φθόριο με την εμφάνιση καρκίνων. Σε μια έκδοση του National Institutes of Environmental Health Sciences των ΗΠΑ, την Environmental and Molecular Mutagenesis, αναφέρεται πως «σε καλλιέργειες κυττάρων από ανθρώπους και τρωκτικά, η έκθεση, σε φθόριο οδηγεί σε αύξηση των βλαβών σε χρωμοσώματα, με αποτέλεσμα τόσο την πιθανότητα εμφάνισης -γενετικών βλαβών, όσο και την εξαλλαγή φυσιολογικών κυττάρων σε κακοήθη».
Ακόμα, στο Journal of Carcinogenesis σημειώνεται πως «ro φθόριο δεν έχει μόνον την ιδιότητα να εξαλλάσσει τα φυσιολογικά κύτταρα σε καρκινικά, άλλα και την ιδιότητα να αυξάνει τις ικανότητες καρκινογένεσης άλλων χημικών ουσιών»!
Σε μια ερευνά του το New Jersey Department of Health βρήκε πως ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου των οστών ήταν περίπου τρεις φορές υψηλότερος σε όσους ζούσαν σε περιοχές που φθορίωναν το νερό, σε σχέση με όσους ζούσαν σε εκείνες που δεν είχαν προχωρήσει στη φθορίωσή του.
Φθόριο και γονιμότητα
Η σύνδεση του φθορίου με τα προβλήματα γονιμότητας ξεκινάει από τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Η δε πρώτη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 1953 από τον W.R. Cox δεν αφορούσε τους ανθρώπους, αλλά τα μικρά ζωάκια που λέγονται τσιντσιλά και τα οποία εκτρέφονται για τη γούνα τους.
Εκείνη την εποχή, εντελώς ξαφνικά, σε ορισμένα εκτροφεία τσιντσιλά παρουσιάστηκε μια σειρά από σοβαρότατα προβλήματα. Τα ζωάκια αυτά παρουσίασαν -χωρίς να υπάρχει κανένας εμφανής λόγος- μείωση του ρυθμού των γεννήσεων τους, αύξηση του ρυθμού των γεννήσεων νεκρών ζώων ή με συγγενείς ανωμαλίες, καθώς και αύξηση του ρυθμού των θανάτων τους.
Λόγω του μεγάλου οικονομικού ενδιαφέροντος της εκτροφής των τσιντσιλά, κινητοποιήθηκαν αρκετοί επιστήμονες προκειμένου να βρεθεί λύση στα προβλήματα αυτά. Ο Cox υπέθεσε πως το φθόριο που υπήρχε στο νερό ή στην τροφή των τσιντσιλά μπορεί να ήταν ο κοινός παράγοντας για όλα τα ανωτέρω προβλήματα, και πρότεινε να ελεγχθεί προσεκτικά τόσο η διατροφή τους, όσο και το νερό που έπιναν, ώστε να ελαττωθεί η έκθεση των τσιντσιλά στο φθόριο το περισσότερο δυνατό. Ένα χρόνο αργότερα, το 1952, ο συνολικός ρυθμός θανάτου των ενήλικων ζώων είχε ελαττωθεί από το 14,6% στο 3,3%! Ο ρυθμός νέων γεννήσεων είχε αυξηθεί σημαντικά, καθώς και το ποσοστό των ζώων που γεννιόνταν ζωντανά.
Ωστόσο, ο Cox δεν σταμάτησε εκεί, αλλά προσπάθησε να μελετήσει περαιτέρω τη δράση του φθορίου ως παράγοντα που προκαλεί ελάττωση της γονιμότητας. Ψάχνοντας την τότε διαθέσιμη βιβλιογραφία, παρατήρησε πως, αν και υπήρχαν περισσότερες από 1.400 εργασίες που τεκμηρίωναν αυτή τη δράση του φθορίου σε διάφορα είδη ζώων, δεν υπήρχε καμία που να αναφέρεται σε ανθρώπους...
Χρειάστηκαν σχεδόν 40 χρόνια για να δοθεί μια συνέχεια στο θέμα αυτό. Και την έδωσε ο S.C. Freni, ένας επιστήμονας που συνεργάστηκε το 1991 για την έκδοση του Public Health Service Review για την τοξικότητα του φθορίου. Στη διάρκεια αυτής της συνεργασίας του, θορυβήθηκε από το θέμα των τοξικών δράσεων του φθορίου στο αναπαραγωγικό σύστημα, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει κι αυτός να ψάχνει για δημοσιευμένες εργασίες που να αφορούν στη δράση του φθορίου στο αναπαραγωγικό σύστημα του ανθρώπου.
Δεν βρήκε καμία. Όπως δεν βρήκε και καμία δημοσιευμένη εργασία που θα είχε μελετήσει τη δράση του φθορίου στο αναπτυσσόμενο ανθρώπινο έμβρυο.
Ο Freni εστιάστηκε στο θέμα και το 1994 δημοσίευσε μια ανασκόπηση των μελετών που είχαν γίνει μέχρι τότε σε ζώα.Σχεδόν όλες έδειχναν ότι η έκθεση σε φθόριο προκαλούσε ελάττωση της ικανότητας αναπαραγωγής στα περισσότερα από τα ζώα που είχαν μελετηθεί μέχρι εκείνη την εποχή, ενώ στις περιπτώσεις μεγάλης έκθεσης, δημιουργούνταν γενετικές βλάβες που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά.
Στη συνέχεια, ο Freni προσπάθησε να επιβεβαιώσει ότι τα ευρήματα των μελετών στα ζώα ίσχυαν και για τον άνθρωπο. Τελικά, βρήκε πως υπάρχει μια αρνητική συσχέτιση του φθορίου με την TFR -όσο περισσότερο φθόριο τόσο μικρότερη TFR- αποτέλεσμα που ταίριαζε με τα δεδομένα των μελετών που είχαν γίνει σε ζώα. Για να εξηγήσει το εύρημα αυτό, ο Freni πρότεινε αρκετές υποθέσεις, ανάμεσα τους και ότι το φθόριο αναστέλλει το ένζυμο αδενυλκυκλάση στα ανθρώπινα σπερματοζωάρια, καθώς και ότι το φθόριο ελαττώνει τη σύνθεση των πρωτεϊνών στους οστεοβλάστες.
Η συνέχεια δόθηκε από τους Narayana and Chinoy. Σε μια σειρά από άρθρα τους, εξετάζουν την επίδραση του φθορίου στο γεννητικό σύστημα του άνδρα, στα σπερματοζωάρια και στα επίπεδα των ανδρικών ορμονών, καταλήγοντας στο ότι το φθόριο εμπλέκεται στις διαδικασίες της ανδρογένεσης και επηρεάζει δυσμενώς τη δράση της τεστοστερόνης σε όργανα-στόχους.
Φθόριο και Εγκέφαλος
Στην ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 1991 από την Public Health Service των ΗΠΑ με τίτλο Fluoride Benefits and Risks, σημειώνεται απλά πως υπάρχει μια σχετική αδιαπερατότητα του αηιατοεγκεφαλικού φραγμού από το φθόριο, ωστόσο δεν γίνεται καμία αναφορά στις δράσεις που το φθόριο μπορεί να έχει στον εγκέφαλο ή το νευρικό σύστημα εν γένει. Και αυτό είναι αρκετά παράξενο, καθώς από πάρα πολλά χρόνια είναι γνωστό πως το φθόριο αναστέλλει τη δράση του ενζύμου ακετυλοχολινεστεράση, που συμμετέχει στη μετάδοση του νευρικού σήματος.
Ακόμα μια σειρά από ιατρικές και ψυχολογικές μελέτες που έγιναν στη Ρωσία το 1974 σε εργάτες που παρουσίαζαν επαγγελματική φθορίωση, δείχνουν ότι αυτοί, σε ένα ποσο στό 79%, παρουσίαζαν μια σειρά από ψυχολογικές και νευρολογικές διαταραχές, καθώς και διαταραχές της λειτουργίας του εγκεφάλου. Σε μια ανασκόπηση των σχετικών με το θέμα δημοσιευμένων εργασιών που έγινε το 1994, σημειώνεται πως η χρόνια έκθεση στο φθόριο ενδέχεται να σχετίζεται με εγκεφαλικές δυσλειτουργίες που αφορούν κυρίως στη συγκέντρωση της προσοχής και στη μνήμη και ο συγγραφέας της προτείνει διάφορους πιθανούς μηχανισμούς που σχετίζονται με αυτή την τοξική δράση του φθορίου. Και αυτά δεν ήταν παρά η αρχή.
Σύμφωνα με δύο μελέτες, οι οποίες έγιναν στην Κίνα στα μέσα της δεκαετίας του 1990 αρχικά από τον Κινέζο επιστήμονα Li και στη συνέχεια από τον Zhao, η αυξημένη πρόσληψη φθορίου έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του δείκτη νοημοσύνης (IQ).
Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η επίδραση της υψηλής συγκέντρωσης φθορίου στον εγκέφαλο ενδέχεται να ξεκινάει ακόμα και από το στάδιο του εμβρύου ή του νεογέννητου, όταν η ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι περισσότερο έντονη. Τα παραπάνω ευρήματα δείχνουν ότι η διαφοροποίηση των νευρικών κυττάρων είναι μικρότερη από τη φυσιολογική και ότι η εν γένει ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου είναι καθυστερημένη, σε σχέση με την ηλικία της κυήσεως τους.
Μια ακόμα σχετική έρευνα δημοσιεύτηκε από τους Mullenix, Denbesten et al. το 1995. Η εργαστηριακή αυτή έρευνα, η οποία έγινε πάνω σε αρουραίους, αποτελώντας και την πρώτη που διεξήχθη σε απολύτως ελεγχόμενες συνθήκες, απέδειξε πως το φθόριο προκαλεί μία γενικευμένη διαταραχή της συμπεριφοράς με ένα τρόπο που θα μπορούσε να περιγραφεί, κατ' αντιστοιχία, στους ανθρώπους ως κινητικές διαταραχές, μείωση του IQ και μαθησιακές δυσκολίες.
Ένα ακόμα σημαντικό σημείο αυτής της εργασίας είναι το ότι, σύμφωνα με τους συγγραφείς, οι σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις φθορίου μπορεί να έχουν σημαντική τοξική δράση στον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα, ακόμα και προτού εμφανιστούν οποιαδήποτε συμπτώματα σκελετικής φθορίωσης.
Το φθόριο ως μέσο μαζικού Mind Control
Ανάμεσα στις ανώτερες λειτουργίες του εγκεφάλου περιλαμβάνονται τόσο η κριτική σκέψη, όσο και ικανότητα αντίδρασης σε πράγματα με τα οποία διαφωνούμε. Ωστόσο, αυτές οι δράσεις του φθορίου δεν αποτελούν στην πραγματικότητα κάτι το καινούργιο. Η γνώση ότι το φθόριο έχει την ικανότητα να επηρεάζει το μυαλό και τη συμπεριφορά του ανθρώπου είναι καλά τεκμηριωμένη από τις αρχές του αιώνα μας. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά σε μια ομοιοπαθητική Materia Medica, στα λήμματα που αναφέρονται σε φθοριούχες ενώσεις, όπως για παράδειγμα το Fluoricum Acidum.
Και μπορεί βέβαια να μην ήταν ακριβώς γνωστό ότι το φθόριο ελαττώνει την παραγωγή και τη δραστικότητα της τεστοστερόνης, όπως είδαμε παραπάνω, όμως η δράση των αλογόνων, κυρίως του βρώμιου και του φθορίου, στη libido του άνδρα ήταν γνωστή.
Γι' αυτό άλλωστε εδιναν στους στρατιώτες κατά τη διάρκεια των δύο Παγκόσμιων Πολέμων: είτε τσάι είτε αλάτι που περιείχαν βρώμιο ή φθόριο, προκείμενου να περιοριστεί η ερωτική τους διάθεση, οι επισκέψεις στους οίκους ανοχής και οι απώλειες στον αριθμό των αξιόμαχων στρατιών, λόγω των αφροδίσιων νοσημάτων...
=====================================================================================
ΕΡΕΥΝΑ
ΠΗΓΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΦΘΟΡΙΟ
• Έκθεση σε μολυσμένη από φθοριούχα ατμόσφαιρα
Σε περιοχές όπου υπάρχουν πολλά εργοστάσια, ο αέρας δεν είναι καθαρός. Και επειδή το φθόριο αποτελεί ένα από τα κυριότερα τοξικά απόβλητα της βαριάς βιομηχανίας, είναι επόμενο οι άνθρωποι που ζουν και εργάζονται σε μια τέτοια περιοχή να εισπνέουν και κάποιες ποσότητες φθορίου. Οι βιομηχανίες που έχουν συσχετιστεί με τη μεγαλύτερη απελευθέρωση φθορίου στο περιβάλλον είναι τα χαλυβουργεία, οι μονάδες παραγωγής αλουμινίου και ψευδαργύρου, εργοστάσια που χρησιμοποιούν κάρβουνο (ή και λιγνίτη) ως πρώτη ύλη, τα εργοστάσια που φτιάχνουν τούβλα και κεραμικά, τα διυλιστήρια και οι βιομηχανίες παραγωγής λιπασμάτων. Ένας επιπλέον κίνδυνος για την απελευθέρωση φθοριούχων στην ατμόσφαιρα μιας πόλης ακούει στο όνομα «αμόλυβδη βενζίνη». Γιατί ναι μεν έπρεπε να φύγει ο μόλυβδος από τη βενζίνη προκειμένου να προστατευτούμε από τη ρύπανση μολύβδου, οι ανάγκες όμως των αυτοκινήτων για βενζίνη υψηλών οκτανίων παρέμειναν. Ο τρόπος όμως να εξασφαλιστούν υψηλά οκτάνια είναι η χρήση φθοριούχων ουσιών...
• Φυσική έκθεση στο φθόριο
Το τι ακριβώς συμβαίνει με τις φυσικές συγκεντρώσεις φθορίου στα διάφορα μέρη της Ελλάδας, εμείς τουλάχιστον δεν το γνωρίζουμε, καθώς δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε πουθενά τα σχετικά στοιχεία. Ωστόσο, το θέμα της φυσικής έκθεσης πηγαίνει λίγο μακρύτερα. Αρκεί μια βροχή για να τα μεταφέρει στο έδαφος τα φθοριούχα της ατμόσφαιρας, και από εκεί στο νερό και στη διατροφική μας αλυσίδα.
' · Ο παράγοντας «γεωργική παραγωγή» Η σημερινή γεωργική παραγωγή, λόγω του τρόπου, της έντασης και της «παραγωγικότητας» που απαιτεί, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς τη χρήση λιπασμάτων, ζιζανιοκτόνων και παρασιτοκτόνων. Αυτό ισχύει, σε μικρότερο βαθμό, ακόμα και για τις «βιολογικές» καλλιέργειες. Και η χρήση τους έχει υπολογιστεί ότι προσθέτει στο χώμα και στον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής από 8 έως 20 κιλά φθορίου ανά εκτάριο καλλιεργήσιμης γης!
Και ας ξεκινήσουμε από τα ζιζανιοκτόνα. Υπάρχουν περί τα 150 ζιζανιοκτόνα που περιέχουν φθόριο στη σύνθεση τους. Τα τρία περισσότερο χρησιμοποιούμενα στην Ελλάδα περιέχουν υψηλά ποσοστά φθορίου.
• Φθόριο και νερό. Η συγκέντρωση του φθορίου στο νερό μιας περιοχής είναι κάτι που σχετίζεται κυρίας με τα πετρώματα που το νερό συναντά στη διαδρομή του και, βέβαια, από τη χημική σύνθεση των σωλήνων που το μεταφέρουν.
Λόγω της διάδοσης του φθορίου στον φλοιό της γης και της εκτεταμένης μόλυνσης του περιβάλλοντος, μικροποσότητες φθορίου μπορούν να εντοπιστούν σε κάθε δείγμα νερού, ανάλογα με την ευαισθησία της μεθόδου που χρησιμοποιείται για την ανάλυση του. Σχετικά με την Ελλάδα, δεν έγινε δυνατόν να βρούμε τα όρια της συγκέντρωσης του φθορίου στο νερό, πέρα από τα οποία το νερό χαρακτηρίζεται ως μη-πόσιμο. Το νερό όμως έχει αποκτήσει ειδική σημασία κυρίως γιατί, σε αρκετές παλιότερα και σε λιγότερες σήμερα, χώρες του κόσμου φθοριώνοταν συστηματικά. Όπως ακριβώς συνέβαινε και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ωστόσο, το θέμα με τη φθορίωση του νερού δεν περιορίζεται στενά στις συγκεκριμένες χώρες που χρησιμοποιούν την πρακτική αυτή. Για παράδειγμα, αν τρώτε για πρωινό π.χ. corn flakes, τα οποία έχουν παραχθεί σε μια χώρα που το νερό της φθοριώνεται και η όλη επεξεργασία τους έχει γίνει με φθοριωμένο νερό, τότε στο πρωινό σας περιέχεται και ένα σημαντικό μέρος της ποσότητας του φθορίου που υπήρχε στο νερό που χρησιμοποιήθηκε για την επεξεργασία τους.
• Φθόριο και τροφές. Σε όλες τις τροφές υπάρχουν φυσικά απειρο ελάχιστες ποσότητες φθορίου. Μια βάση δεδομένων που περιέχει τις συγκεντρώσεις φθορίου στις διάφορες τροφές είναι η US Department of Agriculture, National Fluoride Database of Selected Beverages and Foods και σε αυτή μπορεί να ανατρέξει όποιος επιθυμεί περισσότερες πληροφορίες για το θέμα αυτό. Στη συνέχεια, παρατίθενται μερικές από τις τροφές που είτε έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε φθόριο, είτε έχουν ειδική σημασία γιατί απευθύνονται στα παιδιά.
• Βρεφικές τροφές: Τα βρέφη είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο φθόριο και γι' αυτό τον λόγο η συγκέντρωση του σε όσα προϊόντα απευθύνονται σε αυτά θα έπρεπε να ελέγχεται αυστηρά. Η περιεκτικότητα σε φθόριο των βρεφικών τροφών επηρεάζεται από τη χώρα και τον τρόπο της βιομηχανικής παρασκευής τους, από τις τροφές που περιέχουν και την επεξεργασία τους και, τέλος, από το νερό που χρησιμοποιείται για την τελική ανασύσταση τους πριν δοθούν στο βρέφος.
Δύο άλλοι παράγοντες που παίζουν επίσης ρόλο, είναι η ηλικία που αρχίζει ένα βρέφος να τρώει τις τροφές αυτές και το χρονικό διάστημα για το οποίο τις τρώει. Ο θηλασμός του βρέφους είναι η καλύτερη λύση, καθώς η συγκέντρωση του φθορίου στο μητρικό γάλα έχει βρεθεί πως είναι 100 με 200 φορές μικρότερη, σε σχέση με εκείνη που υπάρχει σε βρεφικές τροφές που είτε έχουν τύχει επεξεργασίας, είτε έχουν παρασκευασθεί με φθοριωμένο νερό. Ως μια ικανοποιητική λύση προτείνεται όλες οί τροφές για τα βρέφη να παρασκευάζονται από τους γονείς είτε με απιονισμενο, είτε με απεσταγμένο νερό.
• Επεξεργασμένα Δημητριακά (CEREALS): Η επεξεργασία στην οποία τυγχάνουν αυξάνει τη συγκέντρωση του φθορίου, ιδιαίτερα αν αυτή γίνεται με φθοριωμένο νερό. Πρακτικά, τα περισσότερα τέτοια μείγματα δημητριακών που προέρχονται από τις ΗΠΑ και την Αγγλία, θεωρείται πως περιέχουν συγκεντρώσεις σε φθόριο που κυμαίνονται ανάμεσα στα 3,8 και τα 6,3 ppm.Αυτό τα κάνει δυνητικα επικίνδυνα, ειδικά σε περιπτώσεις που μικρά παιδιά τα τρώνε σκέτα ως σνακ ή ως ξηρούς καρπούς.
• Προϊόντα από κρέας που έχει «ξεκοκαλιστεί» μηχανικά: Όλο και περισσότερο μπαίνουν στη διατροφή μας διάφορα βιομηχανικά επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος. Αυτά, πέρα από τους άλλους κινδύνους που έχουν για την υγεία μας, όπως π.χ. τα διάφορα συντηρητικά που περιέχουν, έχει βρεθεί ότι έχουν ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά φθορίου, σε σχέση με τα ίδια προϊόντα που δεν έχουν υποστεί μηχανικό «ξεκοκάλισμα». Το πρόβλημα εντοπίζεται περισσότερο σε προϊόντα από κοτόπουλο και ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος αφενός μεν στα παιδιά ηλικίας κάτω των 8 ετών και, αφετέρου, στα βρέφη, στις περιπτώσεις που διατρέφονται με παιδικές ή βρεφικές τροφές που περιέχουν μηχανικά ξεκοκαλισμένο κοτόπουλο.
• Ψάρια και Θαλασσινά: Όπως σε όλες τις περιπτώσεις των τοξικών αποβλήτων, έτσι και το φθόριο συγκεντρώνεται από το θαλάσσιο πλαγκτόν και μετά περνάει στα θαλασσινά και τα ψάρια. Τα ψάρια είναι η κατηγορία τροφών στην οποία έχουν βρεθεί οι μεγαλύτερες , συγκεντρώσεις φθορίου, με μέση τιμή τα 2,18 ppm. Ακόμα μεγαλύ τερες ποσότητες φθορίου έχουν βρεθεί στα θαλασσινά, μέχρι και 3,36 ppm, και στα κονσερβοποιημένα ψάρια, μέχρι και 4,57 ppm.
• Χυμοί: Αρκετοί τυποποιημένοι χυμοί φρούτων έχει βρεθεί πως περιέχουν σημαντικές ποσότητες φθορίου, ειδικά αν προέρχονται από χώρες με φυσικά υψηλές συγκεντρώσεις φθορίου στο υπέδαφος τους, από καλλιέργειες στις οποίες έχει γίνει εκτεταμένη χρήση φθοριούχων λιπασμάτων και παρασιτοκτόνων, ή αν σε κάποιο στάδιο της παραγωγής τους χρησιμοποιήθηκε φθοριωμένο νερό. Πριν αγοράσετε ένα χυμό, προσέξτε τόσο τη χώρα προέλευσης, όσο και τη χώρα συσκευασίας του.
• Ανθρακούχα Αναψυκτικά: Προσοχή και πάλι στη χώρα παραγωγής τους. Ένα ανθρακούχο αναψυκτικό που παράγεται στις ΗΠΑ ή σε μια άλλη χώρα με φθοριωμένο νερό, περιέχει συγκεντρώσεις φθορίου από 60 έως και 120 ppm, πολύ μεγαλύτερες από το ίδιο αναψυκτικό όταν φτιάχνεται σε χώρα που δεν έχει φθοριωμένο νερό.
• Τσάι: Το τσάι, ως φυτό, φυτρώνει σε περιοχές της Ασίας που είναι φυσικά πλούσιες σε φθόριο, με αποτέλεσμα σε όλα τα είδη τσαγιού να υπάρχουν μεγάλες συγκεντρώσεις φθορίου. Η δημοτικότητα του ως αφέψημα σε όλο τον κόσμο το καθιστά, σε παγκόσμιο επίπεδο μιά από τις σημαντικότερες πηγές έκθεσης σε φθόριο. Ενδεικτικά, σε τέσσερις ποικιλίες τσαγιού οι συγκεντρώσεις που ανιχνεύθηκαν ήταν από 5,37 έως 25,7 μιλιγραμμάρια φθορίου ανά λίτρο τσα γιού. Όλες τους ξεπερνούσαν το όριο των 4 mg/1, πάνω από το οποίο, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, θεωρείται πως το φθόριο επηρεάζει το IQ στα παιδιά και αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων του ισχίου.
• Μπύρα: Και οι μπύρες έχουν σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε φθόριο, κυρίως ανάλογα με το πόσο φθόριο υπάρχει στο νερό της περιοχής που είναι το εργοστάσιο παραγωγής τους.
• Κρασί: Και εδώ υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στις περιοχές παραγωγής του και στον τρόπο της καλλιέργειας του. Ενδεικτικά, υπήρχαν χρονιές που οι παραγωγοί κρασιού των ΗΠΑ δεν μπόρεσαν να κάνουν, σχεδόν καθόλου, εξαγωγές στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω του ότι η περιεκτικότητα του σε φθόριο ήταν κοντά στο να ξεπεράσει τα αναθεωρημένα όρια-της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1,0 ppm). Τα περισσότερα προβλήματα προκαλούνται από την εκτεταμένη χρήση του κρυολίτη που επιβαρύνει σημαντικά την περιεκτικότητα των σταφυλιών σε φθόριο.
• Φθόριο και κάπνισμα
Σύμφωνα με την έκθεση Environmental Fluoride των Marier και Eose που δημοσιεύθηκε το 1977 στα πρακτικά του National Research Council of Canada και της Associate Committee on Scientific Criteria for Environmental Quality, το κάπνισμα μπορεί να είναι μια ακόμα σημαντική πηγή φθορίου για τους ανθρώπους.
• Φθόριο και μαγείρεμα σε αντικολλητικά σκεύη,με επικάλυψη Teflon Μήπως θυμάστε πιο είναι το χημικό όνομα του Teflon; To διαβάσατε στην αρχή του άρθρου, πολυτετραφθοροαιθυλένιο. Και όπως ίσως φαντάζεστε, το μαγείρεμα σε σκεύη με Teflon αυξάνει τη συγκέντρωση του οποιουδήποτε φαγητού σε φθοριούχα, με τον ανάλογο τρόπο που το μαγείρεμα σε σκεύη από αλουμίνιο αυξάνει τη συγκέντρωση του αλουμινίου. Η αύξηση είναι μεγαλύτερη στις περιπτώσεις που η επικάλυψη είναι φθαρμένη ή χαραγμένη.
• Φθοριωμένο μαγειρικό αλάτι
Καθώς η εκστρατεία για τη φθορίωση του νερού σταμάτησε να περπατάει, βρέθηκε κάτι άλλο που θα χορηγούσε το θαυματουργό φθόριο στον οργανισμό μας. Εκτός από νερό, υπάρχει κάτι ακόμα που όλοι οι άνθρωποι του κόσμου παίρνουν καθημερινά: το απλό μαγειρικό αλάτι.
Όσο οπισθοχωρούσε η προσπάθεια της διάδοσης της φθορίωσης του νερού, τόσο άρχισε να προτείνεται και να επεκτείνεται σε παγκόσμιο επίπεδο η φθορίωση του αλατιού. Έτσι, σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο υπολογίζεται πως περισσότεροι άνθρωποι τρώνε φθοριωμένο αλάτι, σε σχέση με εκείνους που πίνουν φθοριωμένο νερό. Οι βασικές χώρες στόχοι σε αυτή την προσπάθεια φθορίωσης είναι αρχικά οι χώρες της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής. Στα κράτη της Ευρώπη που σήμερα έχουν εκτεταμένα προγράμματα φθορίωσης του αλατιού, περιλαμβάνονται η Γαλλία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Ελβετία.
Στα κράτη της Κεντρικής και της Νότιας Αμερικής, ή Βολιβία, η Κολομβία, η Κόστα Ρίκα, η Δομινικανική Δημοκρατία,ή Ονδούρα, ο Παναμάς,η Νικαράγουα και ο Παναμάς.
Το φθοριωμένο αλάτι συνήθως περιέχει 250 ppm φθόριο, πράγμα που σημαίνει πως ένας άνθρωπος που κατανάλώνει 10 γραμμάρια αλατιού την ημέρα παίρνει και 2,5 μικρογραμμάρια φθορίου. Λίγο περισσότερα, σε σχέση με όσα υπολογίζεται ότι παίρνει ένας άνθρωπος που πίνει φθοριωμένο νερό, ίσως γιατί το αλάτι δεν έχει την ίδια γενικευμένη περιβαλλοντική επίπτωση με το φθοριωμένο νερό.
Και στο θέμα της εκστρατείας για τη διάδοση της χρήσης του φθοριωμένου αλατιού έχουν παρατηρηθεί διάφορα τουλάχιστον περίεργα πράγματα. Για παράδειγμα, τη διάδοση της χρήσης του σε χώρες της Λατινικής Αμερικής φαίνεται να την υποστηρίζει ιδιαίτερα μια πολυεθνικής εταιρία που είναι παγκοσμίως γνωστή για τα μίγματα των δημητριακών της, τα cereals που είδαμε παραπάνω. Τώρα το ποιος λόγος μπορεί να κρύβεται πίσω απο το έντονο ενδιαφέρον μιας εταιρίας επεξεργασμένων δημητριακών για τη διάδοση της χρήσης του φθοριωμένου αλατιού, αυτό αφήνεται στη φαντασία του κάθε αναγνώστη...
Το θέμα όμως της διάδοσης του φθοριωμένου αλατιού έχει σημα σία για την Ελλάδα. Και αυτό γιατί στη χώρα μας και στον τομέα των σουπερμάρκετ, υπάρχουν πια αρκετές γαλλικές και γερμανικές εταιρίες που προωθούν τα δικά τους προϊόντα. Το αλάτι που πουλιέται από τις εταιρίες αυτές, από πού προέρχεται; Και είναι φθοριωμέ νο ή όχι; Στα ερωτήματα αυτά περιμένουμε μια επίσημη απάντηση.
• Φθοριούχες Οδοντόκρεμες
Όπως είναι αυτονόητο, όλες οι φθοριούχες οδοντόκρεμες περιέχουν φθόριο. Όπως και τα φθοριούχα οδοντικά διαλύματα. Σε τι ποσότητα; Ανάλογα με την μάρκα τους από 500 έως 1500 ppm. Και επειδή με κάθε πλύσιμο των δοντιών καταπίνουμε πάντα μια ποσότητα οδο ντόκρεμας, καταπίνουμε και μια ποσότητα φθορίου. Με όσες συνέπειες μπορεί να έχει αυτό για την υγεία μας. Γι' αυτό και αρκετοί ειδικοί προτείνουν τη χρήση διαφόρων τύπων οδοντόκρεμας που έχουν σαν κοινό τους χαρακτηριστικό ότι δεν περιέχουν φθόριο.
Πριν όμως συνεχίσετε το διάβασμα, θα σας πρότεινα να πάτε μέχρι το μπάνιο σας και να κοιτάξετε προσεκτικά το σωληνάριο της οποι ασδήποτε μάρκας οδοντόκρεμας χρησιμοποιείτε. Κοιτάξτε το όσο περισσότερο προσεκτικά μπορείτε για αν δείτε αν γράφει κάτι σε σχέση με το περιεχόμενο της και με τους κινδύνους που κρύβει η χρήση της για τα παιδιά.
Αν κοιτάξετε το σωληνάριο της οδοντόκρεμας σας, θα διαπιστώσα τε πως είτε δεν γράφει πάνω του τίποτα περισσότερο από τη μάρκα και τον τύπο της, είτε έχει μια περιοχή με τόσο μικρά γράμματα, που δεν μπορείτε να τα διαβάσετε χωρίς μεγενθυτικό φακό. Αν όμως έχετε κατά τύχη και ένα κουτί της οδοντόπαστας που χρησιμοποιείτε, εκεί θα μπορέσετε ίσως να διαβάσετε πως: «Γα παιδιά ηλικίας μικρότερης των 6 (η των 7) ετών πρέπει να χρησιμοποιούν ποσότητα μεγέθους μπιζελιού και να πλένουν τα δόντια τους πάντοτε παρουσία ενήλικα». Τι περίεργο που καμία διαφήμιση οδοντόκρεμας δεν αναφέρει αυτή την προειδοποίηση!
Και όμως. Αυτή η προειδοποίηση είναι ελλιπής. Γιατί αν ζούσατε στις ΗΠΑ, τότε σε κάθε οδοντόκρεμα που θα αγοράζατε, αν αυτή περιείχε φθόριο ή Sodium Laurel Sulfate, θα βλέπατε γραμμένο με ευκρίνεια ότι: «Κρατήστε την μακριά από παιδιά ηλικίας μικρότερης των 6 ετών. Αν καταπωθεί ποσότητα μεγαλύτερη του μεγέθους μπιζελιού, επικοινωνήστε επειγόντως με το τοπικό Κέντρο Ελέγχου Δηλητηριάσεων». Και αυτό μετά από εντολή του FDA που είναι σε ισχύ από τον Απρίλιο του 1997.
Οι πιο πλήρεις οδηγίες για τη χρήση των φθοριούχων οδοντόκρεμων από τα παιδιά υπάρχουν σε μια ανακοίνωση του Calgary Regional Health Authority. Σύμφωνα με αυτήν: «Τα παιδιά ηλικίας 1 έως 2 ετών θα πρέπει να χρησιμοποιούν για το πλύσιμο των δοντιών τους όση ποσότητα οδοντόκρεμας παίρνεται αν τρίψουμε την οδοντόβουρτσα πάνω από το ανοιχτό στόμιο του σωληναρίου. Τα παιδιά ηλικίας 3 έως 5 ετών θα πρέπει να χρησιμοποιούν για το πλύσιμο των δοντιών ποσότητα οδοντόκρεμας που αντιστοιχεί σε μισό μπιζέλι.
Τα παιδιά ηλικίας 6 ετών και άνω θα πρέπει να χρησιμοποιούν για το πλύσιμο των δοντιών ποσότητα οδοντόκρεμας που αντιστοιχεί σε ένα μπιζέλι. Και θα πρέπει πάντοτε ένας από τους γονείς α) να ελέγχει την ποσότητα της οδοντόκρεμας που χρησιμοποιεί το παιδί του, β) να μάθει στο παιδί τον να φτύνει μετά το βούρτσισμα των δοντιών, και γ) να βοηθάει πάντα το παιδί στο πλύσιμο των δοντιών του μέχρι την ηλικία των 8 ετών».
Υπάρχει όμως ακόμα κάτι. Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 131 του Journal of the American Dental Association που κυκλοφόρησε το 2000, οι γονείς θα πρέπει επίσης να αποφεύγουν να αγοράζουν οδοντόκρεμες με γεύσεις ή μυρωδιές που θα κάνουν το παιδί τους να θέλει να τη φάει. Και, βέβαια, να κρατούν τόσο την οδοντόκρεμα και όλα τα άλλα προϊόντα που περιέχουν φθόριο, μακριά από τα παιδιά προσχολικής ηλικίας.Πόσα από τα παραπάνω σας τα έχει πει ο οδοντογιατρός ή ο παιδίατρος σας;
=====================================================================================
Όμως υπάρχουν πολλά ακόμα που συνδέουν τη χρήση του φθορίου με τον επηρεασμό του μυαλού και της συμπεριφοράς των ανθρώπων. Το θέμα περιγράφεται πολύ καλά στο βιβλίο του Dr Hans Moolenburgh of Haarlem, που έχει τίτλο Fluoride-The Freedom Fight. Ο Dr Moolenburgh αναφέρει ότι τα όσα περιστατικά που περιγράφονται στο κεφάλαιο αυτό έχουν διασταυρωθεί από αξιόπιστες και ανεξάρτητες μεταξύ τους πηγές.
Στη διάρκεια του Β' Παγκόσμιου Πόλεμου, οι συμμαχικές δυνάμεις συστηματικά βομβάρδιζαν και κατέστρεφαν όλα τα ζωτικής σημασίας εργοστάσια της Γερμανίας. Με μία μόνο εξαίρεση: Την έδρα της εταιρίας I. G. Farben στη Φρανκφούρτη! Τώρα, στην περίπτωση που αναρωτιέστε για ποιο λόγο μπορεί να έγινε αυτή η εξαίρεση, τα στοιχεία της διασύνδεσης της I.G. Farben με αμερικανικές εταιρίες και οικογένειες έχουν ήδη παρουσιαστεί σε προηγούμενο άρθρο (Μήνυση εναντίον των φαρμακευτικών εταιριών).
Μετά το τέλος του πολέμου, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έστειλε τον Charles Eliot Perkins, έναν επιστήμονα-ερευνητή, για να αναλάβει την ευθύνη και τη διοίκηση των τεράστιων χημικών εργοστασίων της I.G. Farben. Κατά τη διάρκεια του διαστήματος που ο Perkins ασκούσε τη διοίκηση (και εξέταζε τα ερευνητικά αρχεία της εταιρείας), οι Γερμανοί επιστήμονες που εργάζονταν υπό τη διεύθυνση του τον ενημέρωσαν και για ένα σχέδιο που είχαν επεξεργαστεί μετά από διαταγή, του... Γενικού Επιτελείου του Γερμανικού Στρα του.Το σχέδιο αυτό προέβλεπε τον νοητικό έλεγχο των ανθρώπων στις περιοχές που είχαν κατακτηθεί από τον Γερμανικό Στρατό, με τη χρήση φαρμάκων που θα διοχετεύονταν στο δίκτυο ύδρευσης της περιοχής.
Από όλες τις ουσίες που είχαν χρησιμοποιηθεί δοκιμαστικά, το φθοριούχο νάτριο ήταν εκείνο που είχε την κυρίαρχη θέση και αποτελεσματικότητα. Η συνεχής λήψη απειροελάχιστων ποσοτήτων φθοριούχου νατρίου, μετά από ένα χρονικό διάστημα, είχε ως συνέπεια τη μείωση της θέλησης και της διάθεσης ενός ανθρώπου να αντισταθεί στην επιβολή κάθε εξουσίας. Και αυτό γιατί το φθόριο δηλητηρίαζε σιγά σιγά μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να γίνονται ενδοτικοί και υποταγμένοι στη θέληση εκείνων που τους κυβερνούσαν.
Τα σχετικά πειράματα είχαν γίνει στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και, μετά την επιβεβαίωση τους, οι γερμανικές Αρχές συστηματικά προσέθεταν φθοριούχο νάτριο στο νερό των κρατουμένων στα στρατόπεδα αυτά, προκειμένου αυτοί να είναι περισσότερο υπάκουοι και ήσυχοι. Το ίδιο μέτρο της φθορίωσης του νερού που έπιναν οι κρατούμενοι γινόταν και στα ρωσικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, καθώς τα σχετικά πρωτόκολλα είχαν δοθεί στους Ρώσους, στο διάστημα που σχεδιαζόταν η κοινή εισβολή Γερμανών και Ρώσων στην Πολωνία.
Ο ίδιος ο Charles Eliot Perkins είναι, το 1954, ο συγγραφέας ενός γράμματος που απευθυνόταν προς το Lee Foundation for Nutritional Research στο Milwaukee του Wisconsin και το οποίο περιλαμβάνεται στην έκδοση Fluoridation and Lawlessness, που δημοσιεύτηκε από την Committee for Mental Health and National Security. Στο γράμμα αυτό ο Perkins, ανάμεσα στα άλλα, γράφει:
«...Οι φανατικοί ιδεολόγοι, που συμβουλεύουν τη φθορίωση του νερού (σ.σ και γενικά τη διάδοση των φθοριούχων) μας λένε ότι στη χώρα μας αυτό γίνεται προκειμένου να μειωθεί η συχνότητα της τερηδόνας στα παιδιά...
Όμως, και αυτό θέλω να το καταθέσω ξεκάθαρα και θετικά, ο πραγματικός λόγος που κρύβεται πίσω από τη φθορίωση δεν είναι το καλό των δοντιών των παιδιών. Εάν αυτός ήταν ο πραγματικός λόγος, υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν νια τον ίδιο σκοπό που είναι και φθηνότεροι και πολύ περισσότερο δραστικοί.
Ο πραγματικός λόγος πίσω από τη διάδοση της φθορίωσης τον νερού (σ.σ. και των φθοριούχων) είναι για να ελαττωθεί η αντίσταση, των μαζών στην κυριαρχία και τον έλεγχο και, τελικά, η απώλεια της ελευθερίας. Και με την ειλικρίνεια και το ενδιαφέρον ενός ανθρώπου που για είκοσι χρόνια μελέτησε τη χημεία, τη βιοχημεία, τη φυσιολογία και την παθολογία της τοξικής δράσης του φθορίου δηλώνω: Κάθε άνθρωπος που θα πιει φθοριωμένο νερό (σ.σ. η θα πάρει μια αντίστοιχη, δόση, φθοριούχων με άλλο τρόπο) για διάστημα ενός χρόνου ή, περισσότερο, δεν πρόκείτα να είναι ποτέ ξανά ο ίδιος άνθρωπος διανοητικά, ψυχολογικά σωματικά»!
Βιβλιογραφικές πηγές
*Λόγω περιορισμένου χώρου και λόγω του εκτετα μένου καταλόγου βιβλιογραφικών αναφορών του άρθρου (9 σελίδες), δημοσιεύεται εδώ μια ενδεικτική βιβλιογραφία. Ο πλήρης κατάλογος βρίσκεται στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου.
• Allain P, et al. (1996). Enhancement of aluminum digestive absorption by fluoride in rats.
Research Communications in Molecular Pathology and Pharmacology 91: 225-31.
• Arnold HA. (1980). Letter to Dr. Ernest Newbrun. May 28, 1980. http:llwww.fluoridealert.orgluc-davis.htm
• Awadia AK, et al. (2002). Caries experience and caries predictors - a study of Tanzanian children consuming drinking water with different fluoride concentrations. Clinical Oral Investigations (2002) 6:98-103.
• Bachinskii PP, et al. (1985) Action of the body fluorine of healthy persons and thyroidopathy patients on the function of hypophyseal-thyroid the system. Probl Endokrinol (Mosk) 31: 25-9. http://www.fluoridealert.orglepa-sflappendix-e.pdf
• Barnes GP, et al. (1992). Ethnicity, location, age, and fluoridation factors in baby bottle tooth decay and caries prevalence of Head Start children. Public Health Reports 107: 167-73.
• Barot W. (1998). Occurrence of endemic fluorosis in human population of North Gujarat, India: human health risk. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology 61: 303-10.
Πηγές από Διαδίκτυο
http://www.garynull.com/issues/Fluoride/ FluorideActionFile.htm
http://emporium.turnpike.net/P/PDHA/health.htm ·
http://www.rense.com/health/cavities.htm
http://www.cadvision.com/fluoride/index.htm
http://www.bruha.com/fluoride
http://www.rvi.net/fluoride/
http://www.fluoride-journal.com/index.htm
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)